ԵՍ ՄԻ ՓՈՔՐ ԷԼ ԿՍՊԱՍԵՄ ԵՎ ԿՊԱՏՐԱՍՏՎԵՄ ՃԱՆԱՊԱՐՀ ԸՆԿՆԵԼՈՒ։

«Արեւը գնում է դեպի Արեւմուտք

Եվ նրա հետեւից վազում են

Նրանք, ովքեր չգիտեն,

Որ այս կյանքում ամեն ինչ

Ունի իր ակունքը։

Արեւը գնում է դեպի Արեւմուտք

Բայց նորից ծնվելու համար,

Շտապում է դեպի Արեւելք,

Դեպի Արեւելք»։

Ի.Վ. Տալկով

Քանի որ հանգամանքներն այնպես դասավորվեցին, որ ես տեխնիկական հնարավորություն չունեմ ավարտելու այս ստեղծագործությունը Չելյաբինսկ վերադառնալուս օրը, ինչպես պատկերացնում էի հոկտեմբերին, ապա իմ առջեւ որոշակի խնդիր առաջացավ. ի՞նչ կլինի վերջաբանը, եթե ՀԱՀ կատարած իմ վեցամսյա ճամփորդությունը դեռ ավարտված չէ։

Պատասխանը արագ գտնվեց եւ պարզվեց, որ չափազանց պարզ է։ Եվ նույնիսկ հաճելի։ Գիտե՞ք, թե ինչ հորինեցի։ Որոշեցի այսպես. ես պարզապես կերազեմ։ Ես լավ ինտուիցիա ունեմ։ Ինքս ինձ կմտածեմ, թե ինչ եւ ինչպես է այստեղ դեռ լինելու ինձ հետ, եւ ամեն ինչ կիրականանա։

Հարավային Աֆրիկայում իմ կարճ, վեցամսյա կյանքի վերջին ամիսը ես կանցկացնեմ նույն կերպ, ինչպես նախորդ հինգը։ Կփորձեմ հագեցած ապրել։ Եթե հանգամանքները բարենպաստ շղթա կազմեն, եւ ես հին կամ նոր ընկերներից ուղեկից գտնեմ, այնուամենայնիվ կգնանք Վիկտորիա ջրվեժ՝ Զիմբաբվե։ Ես, իհարկե, կցանկանայի։

Միգուցե նոր ֆոտոխցիկ գնեմ։

Կհեռանամ աշխատանքից։ Քիչ է մնացել՝ առանց դրա էլ հրաշալի կապրեմ։ Կիրակի օրերին կգնամ քաղաքում զբոսնելու, եւ առնվազն եւս երկու անգամ ուզում եմ գնալ համալսարան։ Անպայման կարեւոր կլինի լողափում արեւայրուք ընդունելը եւ լեռների երկայնքով ու օվկիանոսի ափով մեկից ավելի զբոսանքներ կատարելը։

Կփորձեմ ավելի շատ ժամանակ անցկացնել ընկերներիս հետ։ Շաբաթը մեկ-երկու անգամ, ինչպես միշտ, կգնամ կինո։

Մեկ անգամ էլ կբարձրանամ Table Mountain, երբ ամպերը չեն ծածկում նրա գագաթը։

Ես հնարավորություն կունենամ ընտրել նվերներ տանեցիների համար, գնել այն, ինչ դուր կգա։

Էլ ինչո՞վ կլրացնեմ ազատ ժամանակը, եթե այն մնա։ Այո, ինչով ասես։ ՍԱ ՔԵՅՓԹԱՈՒՆՆ Է՝ ՏՈՆ-ՔԱՂԱՔ։ Կհրաժեշտ տամ նրան՝ այցելելով այն վայրերը, որոնք կցանկանամ։

2009 թվականի մարտի 20-ին ես կնստեմ «Քեյփթաուն — Դուբայ» չվերթի ինքնաթիռը։ Այն կսլանա երկինք, կբարձրանա քաղաքի վրայով։ Իմ սիրելի Քեյփի վրայով, իր կենտրոնով, Waterfront-ով, Sea Point-ով եւ Քլիֆթոնով, լեռներով, գետերով, լճակներով եւ օվկիանոսով։ Ճանապարհների գեղեցիկ խաչմերուկներով եւ հողի ավազային դեղնությամբ։

Մենք կսլանանք վեր, բայց տեսանելիությունը դեռ հիանալի կլինի։ Ես հրաժեշտ կտամ։ Ինչպե՞ս անվանել այն հիմնական զգացումը, որը ես կունենամ այնտեղ՝ Քեյփթաունի վրայով թռչող ինքնաթիռում։

Ինձ համար ՏԱՐՕՐԻՆԱԿ կլինի լքել այս երկրային դրախտը։ Բայց ես հստակ կհասկանամ. մնալն ինձ համար ավելի տարօրինակ կլիներ։ Ես հրաժեշտի ձեռք կթափահարեմ։ Եվ այտիս վրայով արցունք կգլորվի։ Այն կորոշի մնալ այստեղ՝ որպես իմ մի մասնիկը։ Չէ՞ որ ես այստեղ ապրել եմ։ Սիրել եմ։ Եվ զգացել եմ էլի շատ բաներ։ Իսկ հիմա այս ամենի հետ՝ մնացած ընկերների եւ տարբեր մարդկանց հետ, որոնց հետ շփվել եմ, կոնկրետ վայրերի եւ այն զգացողությունների հետ, որոնք դրանք ինձ մոտ առաջացրել են, ես հրաժեշտ եմ տալիս այս ամենին միանգամից։

Հրաժեշտ տվեցի, կարոտեցի՝ եւ ԱՌԱՋ։ Գլուխս կշրջեմ եւ հետո կնայեմ միայն մեր երկնային լայների թռիչքի ուղղությամբ՝ մինչեւ Դուբայ։ Նորից կվայելեմ անապատների տեսարանը պատուհանից եւ գտնվելու քաղաքի շքեղությունը։

Մի քանի ժամ օդանավակայանում՝ եւ նորից երկինք։ Այժմ դեպի մեր մայրաքաղաք, աշխարհի ամենագեղեցիկ քաղաքը, «Դուբայ — Մոսկվա» չվերթով։

Մեզ կդիմավորի միշտ հյուրընկալ «Դոմոդեդովո» օդանավակայանը, կուրախացնեն հայրենակիցների դեմքերը (Աֆրիկայից հետո ցանկացած ռուս հայրենակից է, անկախ նրանից՝ Կալինինգրադից ես, թե Սախալինից)։

Հարմարավետ ավտոբուսը կհասցնի մետրո։ Իսկ այնտեղ՝ Ժենյային, Յուլյային՝ ընկերներիս։ Երեք-չորս օր կհյուրընկալվեմ նրանց մոտ։ Եվ տուն՝ Չելյաբինսկ։

Ռուսաստան վերադառնալու այս առաջին օրերին անպայման կհանդիպեմ մի տոմսավաճառի, կամ վաճառողի, կամ... մաքսավորի, որը անպայման կգոռա ինձ վրա, սպառնալից կմռնչա կամ առանց պատճառի կհայհոյի, ինչը վերջնականապես կսթափեցնի ինձ եւ կհիշեցնի, որ տանն եմ։ Բայց ես դրա մասին նախապես գիտեմ։ Այնպես որ, դա ինձ նույնիսկ շատ չի տխրեցնի։

Հաճելի կլինի, որ վարորդների մեծ մասը ճանապարհ է զիջում ինձ, եթե տեսնում են, որ քայլում եմ։ Դա ինձ կզարմացնի, կես տարվա ընթացքում ես ապակողմնորոշվել եմ, որ ճանապարհին ինձ՝ որպես հետիոտնի կամ հեծանվորդի, ինչ-որ մեկը հաշվի է առնում։ «Իսկ ես կարծում էի, որ մեր ավտոսիրողների մոտ անմշակություն է։ Մեր մոտ դեռ օ-հո-հո, ես պարզապես մինչ այդ համեմատելու բան չունեի»։

Որտեղ էլ հայտնվեմ, կսկսեմ զննել։ Ենթագիտակցորեն նոր բան կփնտրեմ երկրի մայրաքաղաքների եւ Հարավային Ուրալի արտաքին տեսքի եւ մարդկանց մեջ, կարծես փորձելով տեսնել, թե ինչ փոփոխություններ են տեղի ունեցել նրանց մեջ, քանի դեռ ես չկայի։ Կհիշեմ, որ մեր ճանապարհները միշտ չէ, որ այնքան գեղեցիկ եւ հարմարավետ են, որքան արտասահմանում, բայց արդեն շատ ավելի լավ են, քան հինգ եւ տասը տարի առաջ։ Մի քիչ մռայլ եւ զով կլինի, բայց դրսում գարնան հոտ կգա՝ ծննդի եւ կյանքի ժամանակը։ Իսկ հետո ես նույնիսկ ուրախ կլինեմ տեսնել ձմռան մի կտոր՝ դեռ չհալված ձյան եւ զրոյից ցածր ջերմաստիճանի տեսքով։ Եվ դեռ շատ բան կլինի։ Չէ՞ որ կյանքը չի ավարտվում։

Իսկ ընկերնե՞րը։ Նրանք, որոնց ձեռք եմ բերել ՀԱՀ-ում։ Ընկերությունը հավերժ է։

Ես կվերադառնամ տուն՝ պարբերաբար աշխարհին նայելով տարբեր պատուհաններից. երբեմն ինքնաթիռի պատուհանից, երբեմն ավտոբուսի կամ մետրոյի գնացքի պատուհանից, կամ ընկերներիս կամ ծնողներիս բնակարանների պատուհաններից, եւ գլխումս կպտտվեն բանաստեղծության տողերը.

«Ես իմացա, որ ես

Ունեմ հսկայական ընտանիք.

Եվ արահետը, եւ անտառը,

Դաշտում յուրաքանչյուր հասկը։

Գետը, երկինքը կապույտ։

Սա ամեն ինչ իմն է, ՀԱՐԱԶԱՏ։

ՍԱ ԻՄ ՀԱՅՐԵՆԻՔՆ Է։

Ես սիրում եմ աշխարհի բոլորին»։

25 փետրվարի, 2009թ.

Արեւոտ Քեյփթաունից։