2011 թվականի հուլիսի 2-ը։ Ես գլուխս բարձրացնում եմ եւ նայում Մեքսիկայում գտնվող մեծ կամարին, որի վրա գրված է ողջույնի խոսք։ Դիմացս մի մարդ է, ում ես արդեն 4,5 տարի է ճանաչում եմ, եւ նա ժպտում է։

Մենք բեռնեցինք պայուսակները, եւ Հեկտորը որոշեց ինձ ավտոշրջագայություն կազմակերպել քաղաքով մեկ։ Նա հիանալի վարորդ է, բայց շրջադարձերից մեկում նա շատ կտրուկ մանեւր է անում եւ գնում բոլորովին այլ ուղղությամբ։ Ես շրջվում եմ եւ տեսնում մի բան, որը ցնցեց ինձ հոգուս խորքից...

Իմ աֆղան հորից ես շատ պատմություններ էի լսել տանկերի, զենքերի, զինվորականների մասին։ Բայց ես պատրաստ չէի դրան բախվել մեր համեմատաբար խաղաղ ժամանակներում։ Իսկ ստացվեց հակառակը։

Մատամորոսի խաղաղ աշխատանքային քաղաքը՝ մեծ թվով մեքենաներով եւ մարդկանցով։ Բայց այստեղ փողոցը դատարկ է, եւ դրա մեջտեղում կանգնած է հսկայական զրահամեքենա՝ աշտարակով, որի վրա գնդացիր եւ հրաձիգներ կան...

Ի՞նչ է սա։ Սա պատերազմ է։ Որի մասին երբեմն խոսում են նորություններում եւ երբեք՝ տեղական մամուլում։ Բայց բոլորն էլ գիտեն՝ միակ ճշմարիտ նորությունները միայն մարդկանց շուրթերից են։ Լրագրողներն այնտեղ հարգված չեն, նրանք իրենք են լռում։ Հեկտորի քույրը սիրում էր այդպիսի մեկին, եւ նա այլեւս չկա...

Թաղամասը, որտեղ ես ապրում էի, բնակեցված էր տեղի մտավորականությամբ՝ դասախոսներով եւ այլ պետական ծառայողներով, այնտեղ միշտ գիշերային պահակախումբ կար, միայն մեկ մուտք եւ ելք։ Դասախոսներին հատկապես հարգում են եւ տներ առանձնացնում հենց այնպիսի թաղամասերում, ինչպիսին Ֆովիսստեն է (իմ բնակության վայրը)։ Այնտեղ կան իրենց խանութները, անվճար կորտերը, ամեն ինչ մաքուր է եւ գեղեցիկ։ Տների պատերին սրբապատկերներ են նկարված, իսկ փողոցներում աճում են մանգո եւ ավոկադո։ Ֆեդերալները եւ մաֆիան այնտեղ չեն մտնում եւ հարգանքով են վերաբերվում բնակիչներին։ Գիշերը ձեզ չեն կողոպտի, բայց այդ պատերից դուրս դուք շատ խոցելի եք... յուրաքանչյուր թաղամաս ունի իր ոչ պաշտոնական «իշխանությունը»։ Ավտոբուսները, ի տարբերություն ամերիկյանների, աշխատում են մինչեւ ուշ երեկո։ Բայց սահման նրանք դադարում են գնալ արդեն երեկոյան ժամը 8-ին՝ դառնում է շատ վտանգավոր, եւ ամբողջ քաղաքը դատարկվում է։ Ինչ էլ որ լինում է, անպայման գիշերը... օգոստոսի վերջին մթնշաղին կրակոցների հերթերը եւ քաղաքապետարանի մոտ նետված դին, որը անմիջապես հեռացրին, ինձ ստիպեցին հասկանալ դա։

Ցերեկը Մեքսիկան ամենահյուրընկալ եւ կենսուրախ երկիրն է։ Մարդիկ չեն սիրում տանը նստել, շփումը նրանց հիմնական ուրախությունն է, իսկ ֆեյսբուքը՝ ամենաշատ այցելվող կայքը։ Մեքսիկացիները չեն ապրում աշխատելու համար, այլ աշխատում են ապրելու համար։ Քաղաքային ավտոպարկը հասանելի հին ավտոբուսներ են, քանի որ բենզինը շատ էժան է։ Եթե Բրաունսվիլում դրանք օդորակիչով էին եւ արժեին մեկ դոլար (ուսանողներին ISIC-ով զեղչ՝ 25 ցենտ), ապա Մեքսիկայում դրանք առանց հատուկ հարմարությունների են եւ ուսանողի համար արժեն մոտ 20 ամերիկյան ցենտ։ Այդպիսիներով ես սովորաբար հասնում էի սահման՝ աշխատանքի։ Սովորական տեսարան էր մարիաչին, որը մտնում էր ավտոբուս եւ անվճար նվագում գեղեցիկ մեքսիկական մոտիվներ, այն ժամանակ ավտոբուսը լռում էր եւ ուշադիր լսում, վարորդը անջատում էր ռադիոն, եւ երիտասարդները հանում էին ականջակալները՝ ռոմանտիկ դասական երաժշտություն լսելու համար։ Մարիաչին երբեք չէր վճարում ուղեվարձը փողով, բացառապես իր տաղանդով։

Զգույշ եղեք մեքսիկական ֆլորայի եւ ֆաունայի հետ. մի անգամ դաշտով վազելիս ես բախվեցի հսկայական կակտուսի։ Հսկայական սանտիմետրանոց փշերը մկրտեցին ինձ այս զարմանալի երկրում, իսկ պինցետը հաճույք ավելացրեց...

Ամենուր ինձ ուղեկցում էր իմ ընկերը, եւ ես երկար ժամանակ չէի կարողանում հասկանալ, թե ինչու։ Բայց ժամանակի ընթացքում աչքերս ավելի լայն բացվեցին։ Սահման գնացող եւ վերադարձող ավտոբուսներում մշտապես երթեւեկում էին որոշակի մարդիկ, որոնք իրենց «տերերին» տեղեկատվություն էին փոխանցում անհրաժեշտ եւ «կասկածելի» մարդկանց տեղաշարժերի մասին։ Երեւի ես ընկնում էի ինչ-որ չափանիշի տակ, ինձ մշտապես լուսանկարում էին բջջայինով խոսելու պատրվակով, կամ էլ պարզապես լռում էին, երբ ես անգլերեն էի խոսում։ Հեկտորի մատների չարագուշակ ճռճռոցից հետո բոլորը սկսում էին զբաղվել իրենց գործերով եւ այլեւս ուշադրություն չէին դարձնում ինձ։ «Իրենցիներն են», ասում էին։ Եվս մեկ կանոն՝ սահմանին փորձեք խոսել իսպաներեն, ավելի քիչ անգլերեն։ Այնտեղ գրեթե յուրաքանչյուրը մեքսիկացի է, եւ դա անհրաժեշտ է աշխատանքի համար։

Մի անգամ ես սպասում էի Հեկտորի գալուն եւ սկսեցի զրուցել տեղի երեխաների հետ։ Նրանք ուզում էին իմանալ, թե որտեղից եմ ես, եւ այն ժամանակ ես նրանց համար աշխարհի քարտեզ նկարեցի եւ ցույց տվեցի, թե որտեղ եմ ապրում։ Մոտեցավ 30 տարեկան մի մեքսիկուհի, դողացող ձեռքերով վերցրեց գրիչս եւ գրեց... be careful. Նրա խոսքերը իմաստ ունեին։