Դե, ես շոգեխաշած կարտոֆիլի մեծ սիրահար չեմ։ Բայց Ստասը պատրաստեց՝ համեղ էր եւ շատ ռուսական։ Ես նրա համար դեռ ոչ ոք եմ, բայց նա այնքան էր ջանացել, հոգով էր արել։ Ստասը ընդհանրապես շատ զվարճալի է։ Այնպիսի ռուսականի երկրպագու է, որպիսին ես չէի տեսել։ Կիրիլն էլ, բայց կարծում եմ՝ նա ավելի շատ Ստասի ընկերակցությամբ է։ Այսօր ծանոթացա Անշենի՝ Ստասի կնոջ հետ։ Զվարճալի է։ Նա գունավոր է, բայց թվում է, թե սպիտակ է։ Ի դեպ, մենք՝ ռուսներս, ավելի սպիտակ ենք, քան տեղի սպիտակամորթները։ Թեեւ, գուցե դա միայն ինձ է թվում։

Ստասը պատմեց, թե ինչպես են իրենք Կիրիլի հետ գնացել սպորտ-բար՝ դիտելու «Զենիթ — Մանչեսթեր» հանդիպումը։ Եկել էին ռուսական դրոշներով փաթաթված, գոռում էին, երկրպագում։ Երկուսով։ Այնտեղ ամբողջ հանդիսատեսը «Մանչեսթեր»-ին էր երկրպագում, տխրում էր։ Իսկ Ստասն ու Կիրիլը երկուսով ուրախանում էին։ Այնտեղ նրանց հարցնում էին. «Իսկ ի՞նչ է այդ «Զենիթը»։ Ի՞նչ թիմ է, որին դուք երկրպագում եք»։ Շատերը «Զենիթ»-ին ընդհանրապես չգիտեին։ «Դե դա Պիտերն է, Ռուսաստանը»,- հպարտ պատասխանում էին տղաները։ Այնքան ծիծաղելի են։ Լավ տղաներ են՝ Կիրիլը եւ Ստասը։ Ինչ լավ է, որ ես հանդիպում եմ այսքան իսկապես լավ մարդկանց։

Մենք երեկ Իրայի հետ երեկոյան խոսում էինք աշխատանքի մասին։ «Խղճուկ է»,- ասում եմ ես,- «այդ աղջիկները, որ աշխատում են այնտեղ»։ «Դե պետք չէ նրանց խղճալ։ Նրանք այնտեղ այնպիսի գումարներ են վաստակում, որ...»,- պատասխանում էր Իրան։

Իսկ ինձ միեւնույն է՝ խղճուկ է։ Մի կողմից, իհարկե, կարելի է ասել (եւ շատ հարցերում մոտ լինել ճշմարտությանը). յուրաքանչյուր կին իր շրջապատում ունի այնպիսի տղամարդիկ, որոնք «իրենն են»։ Իսկ եթե ինչ-որ մեկը պատահաբար հայտնվել է «Մավերիքս»-ում։ Կոտրե՞լ է իր կյանքը։ Արդյո՞ք կինը, որը «եղել է» այդ ոլորտում, հետո կլինի ռոմանտիկ եւ հուզիչ կանացի։ Արդյո՞ք կհավատա, որ նորմալ տղամարդիկ գոյություն ունեն։ Սիրո՞ւն կհավատա։ Թե՞ միայն նրան, որ բոլորը բոլորից օգտվում են, որ փողը կարող է, լուծում է եւ որոշում ամեն ինչ։ Հա՞։

Ես կարող եմ նման բան հասկանալ, եթե, օրինակ, նրա տատիկը հիվանդ է եւ փողը շատ անհրաժեշտ է եւ անհապաղ, եւ վերցնելու տեղ չկա։ Բայց երբ այսպես... պարզապես ավելին կուտակելու համար։ Մոռանալով պատիվը եւ ինքնահարգանքը։ Սա...

«Նրանք խայտառակում են երկիրը»,- ասում է Ստասը։ Ես համաձայն եմ։ Շատ տեղացիների մոտ «ռուսներ» բառը ասոցացվում է «Մավերիքս»-ի եւ այնտեղի Ռուսաստանից եկած պարուհիների հետ (ընդ որում, տարբերություն չկա, թե էլ որ երկրներից են աղջիկները)։ Տեղացիների համար (դե, մեզ համար էլ, իրականում), նրանք բոլորը ռուս են։ «Իսկ ահա լիտվուհին, օրինակ, երբեք այդպես չի անի, չի գնա նման աշխատանքի»,- հավելում է Ստասը,- «որովհետեւ նա հարգում է իրեն»։

Ինձ մոտ բարմենները հարցնում են ռուսների մասին, կատակում են նրանց հաշվին, շատ են գովում ռուս աղջիկներին իմ ներկայությամբ։ Ենթադրում են, որ հաճելի բան են ասում։ Իսկ ինձ ամոթ է։ Շատ ամոթ է, եւ ես չեմ տեսնում, թե այստեղ ինչով հպարտանալ։ Նրանով, որ մեր աղջիկները վաճառում են իրենց, աչքը չթարթելով։ Դրանո՞վ ես պետք է հպարտանամ։ Ամոթից ո՞ւր թաքնվեմ։

Այդպես էլ ստացվում է... ո՞վ է ստեղծում մեր երկրի իմիջը։ Օղի խմող հարբեցողնե՞րը, թե՞ մարմնավաճառները։ Իսկ ինչո՞ւ մեզ նման իմիջ։ Աղբանոցը նրան։

Ստասն ասում է, որ իրեն էլ են գովել ռուս գեղեցկուհիներին։ Բայց նա հասկանում էր, թե ինչ տեսակի գովասանք էր դա։

Ասես՝ «Երեկ ռուս աղջիկ եմ տարել, ձեր աղջիկները սուպեր են»։ Ստասը ինձ. «Իսկ ինձ տհաճ է նման բան լսել։ Եվ ես ի պատասխան նրանց ասում եմ. «Այո՛, մեր աղջիկները գեղեցիկ են։ Իսկ ձերինը՝ տգեղ»։ Նրան ի պատասխան. «Ինչո՞ւ ես տեղացու հետ ամուսնացել»։ Իսկ նա. «Դե, նա բացառություն է։ Ձեզ մոտ տասից մեկն է գեղեցիկ, իսկ մեզ մոտ՝ հակառակը»։

Մենք նրա հետ այդ երկխոսությունների վրա սրտանց ծիծաղեցինք։

Ի դեպ, Լիտվայի մասին. Ստասը պատմում է, որ ինքը ծանոթություն է ունեցել լիտվացու հետ։ Այդ մեկը սկզբում չէր ուզում շփվել նրա հետ՝ Ստասի հետ։ Քիթը կախում էր։ Բայց հետո նորմալ, սկսեցին նույնիսկ ընկերանալ։ Եվ մի օր այդ լիտվացին ասում է Ստասին. «Լսիր, իսկ դուք նորմալն եք, ռուսներդ։ Ես կարծում էի, որ դուք ընդհանրապես վատն եք։ Մեզ դա ամբողջ ժամանակ ներշնչում են»։

Հասկանո՞ւմ եք, մարդիկ։ Դուք ուշադի՞ր կարդացիք սա։ ԶԼՄ-ները, հեռուստատեսությունը, ռադիոն եւ ինտերնետը ներշնչման ամենաուժեղ գործիքներն են։ Դուք շա՞տ եք հեռուստացույց նայում, ռադիո լսում, հոդվածներ կարդում թերթերում եւ ինտերնետում։ Կարծո՞ւմ եք՝ այս ամենը ճշմարտություն է։ Կարծո՞ւմ եք՝ ներշնչանքը ձեզ չի վերաբերում, դուք լիովին դիմադրում եք դրան։ Կարծո՞ւմ եք։

Իմ կողմից ուզում եմ ավելացնել, որ ես շփվել եմ լիտվացիների հետ։ Երբ աշխատում էի Անգլիայում, Քեմբրիջի մոտակայքում գտնվող ֆերմայում։ Մենք նորմալ էինք շփվում։ Ես նույնիսկ ունեմ շատ լավ ընկերուհի՝ Նիդան, ում հանդեպ ես տածում եմ սրտիս մեջ հորդող քնքշություն։ Այնպես որ, նա նույնպես լիտվուհի է։

Հարկ է հիշել, որ մարդիկ ամենուր էլ լավն են։ Իսկ կան նաեւ շատ լավերը։ Եվ կան նրանք, ովքեր փորձում են կռվեցնել, ստիպել, որ տարբեր երկրների մարդիկ չսիրեն միմյանց։ Եկեք չտրվենք դրան։ Եվ, ինչպես ասում են արեւային բարդերը (ես նրանց հետ համաձայն եմ, աջակցում եմ եւ հավատում եմ). «ԵՐԿՐԻ ՎՐԱ ԲԱՐԻՔ ԼԻՆԻ»։

Իսկ եթե տարբեր երկրների քաղաքական ուժերը եւ իշխանության գլխին կանգնած մարդիկ ուզում են կռվել եւ փող բաժանել, թող դրանով զբաղվեն առանց մեզ։ Իսկ մենք բոլորի հետ ընկերություն կանենք։ Մենք աշխարհը ավելի գեղեցիկ կդարձնենք (եւ արդեն իսկ անում ենք հենց հիմա)։

21 հոկտեմբերի 2008 թ.