Օրը մոխրագույն էր։ Բառացիորեն։ Երկինքը մոխրագույն էր՝ առանց ծանր, մուգ մոխրագույն ամպերի միջից արեւի դուրս գալու որեւէ հույսի։ Փողոցներում մարդիկ հույզերից զուրկ էին թվում, շտապում էին ինչ-որ տեղ՝ դատարկ, անարտահայտիչ դեմքերով։ Փողոցները տխուր էին, հինգհարկանի շենքերը բաց բերաններով նայում էին իրենց կողքով անցնող մարդկանց։ Բայց նույնիսկ սա չկարողացավ ոչնչացնել այն ակնկալիքը, որ այսօր ինձ հետ լավ բան է պատահելու։ Դե, ոչինչ չէր կարող ինձ հետ պահել Work and Travel ծրագրին դիմելուց։ Վերջապես հասա IEC-ի գրասենյակ։ Թվում էր, թե այն ժխտում է վատ եղանակը՝ իր վառ դեղին աղյուսե պատերով ծիծաղելով մռայլության վրա։ Ես զանգեցի, եւ դուռը ինքնաբերաբար բացվեց։ Գրասենյակը բավականին փոքր էր՝ ընդամենը երկու սեղանով եւ տասից ոչ ավելի աթոռով։ Պատին կախված էր ԱՄՆ-ի քարտեզը։ Հիանալի է. ես կկարողանամ գտնել այն անհայտ վայրը, որտեղ անցկացնելու եմ ամառս։ Ինձ դիմավորեցին երկու տղամարդ՝ երկուսն էլ երեսուն տարեկանների սկզբում։ Մեկը բարձրահասակ էր, նիհար, ածուխի պես սեւ մազերով, ինչը նրա գունատ դեմքն ավելի գունատ էր դարձնում։ Նա նայեց ինձ, եւ ես քարացա։ Նրա աչքերը կարծես ծակում էին հոգիս։ Թվում էր, թե նա կարող է իր այդ սեւ աչքերով նայել հոգուս ամենամութ անկյուններին։ Հետո նա ժպտաց, եւ սիրտս մի պահ կանգ առավ։
«Խնդրում եմ, նստեք», - ասաց մյուս տղան՝ ստիպելով ինձ կտրել հայացքս։ Այս տղան ավելի կարճահասակ էր, մի փոքր գեր, խառը շագանակագույն մազերով։ Նրա վառ կապույտ աչքերը ժպտում էին։ Նրա մեջ ինչ-որ վստահելի բան կար։ «Ինչո՞վ կարող ենք օգնել ձեզ»։
«Ես ուզում եմ դիմել Work and Travel-ի համար, իհարկե», - պատասխանեցի ես՝ նստելով առաջարկված աթոռին եւ ժպտալով կարճահասակ տղային։ Ուրախ էի, որ ինչ-որ բան ինձ հետ էր պահում նորից այդ սեւ աչքերի մեջ նայելուց, այլապես կմոռանայի, թե ինչու եմ եկել այստեղ։
«Վստա՞հ եք։ Ետդարձի ճանապարհ չկա, երբ արդեն ներսում ես», - ժպտալով ասաց կարճահասակը։
«Երբեք իմ կյանքում ոչ մի բանում այսքան վստահ չեմ եղել։ Իսկ ի՞նչ փաստաթղթեր պետք է լրացնեմ»։
Գործընթացը տեւեց երեսուն րոպեից պակաս։ Ինչպես պարզեցի, բարձրահասակ, սեւահեր տղայի անունը J. էր, իսկ կարճահասակինը՝ A.: Պայմանագիրը ստորագրելուց հետո վեր կացա գնալու։
«Հաճելի էր ծանոթանալ, շուտով կտեսնվենք», - ասաց J.-ն՝ ձեռքը մեկնելով։ Ձեռքսեղմո՞ւմ։ Հաստատ նա տարօրինակ մարդ է։ Ես զգացի, թե ինչպես է էլեկտրականություն հոսում մեր ձեռքերի միջով, երբ դրանք հպվեցին։ Ես հետ քաշվեցի եւ նայեցի նրա աչքերին, եւ, իհարկե, զգացի, որ մոռանում եմ, թե ով եմ ես։
«Շուտով կտեսնվենք», - պատասխանեցի ես եւ գնացի դեպի դուռը։ Գրասենյակից դուրս գալիս տեսա, որ նրանք երկուսն էլ ժպտում են։ Կարծես սպասում էին, որ ինչ-որ բան կպատահի։ Մի՞թե ես պարզապես պատկերացնում էի։
Ես փակեցի IEC-ի դուռը ետեւիցս եւ ստուգեցի ժամը։ Ընդամենը 11:23 էր։ Ամբողջ օրը առջեւում էր։ Ես նայեցի վեր՝ տեսնելու արեւը, որը փայլում էր անամպ կարմիր երկնքում։ Ես փակեցի աչքերս։ Մի՞թե ես նոր ասացի կարմիր։ Ինչպես «ԿԱՐՄԻՐ» կարմի՞ր։ Ոչ մի դեպքում։ Ես բացեցի աչքերս՝ նույն պարզ կարմիր երկինքը տեսնելու համար։ Սիրտս ավելի արագ սկսեց բաբախել։ Մի՞թե անքուն գիշերների ուսումը արդյունք էր տալիս, եւ ես դանդաղ խելագարվում էի։ Հայացքս հետո ընկավ շրջակա տների վրա, դրանք փայլում էին տարբեր գույներով՝ ոսկեգույն, վառ կանաչ, կապույտ, դեղին... Թվում էր, թե դրանք նույն տեղում են, ինչ մինչեւ IEC-ի գրասենյակ մտնելս։ Տարիներ շարունակ ես բողոքում էի վատ տեսողությունից, բայց ոչինչ չէի անում։ Ահա թե ինչ ստացա։ Ես փակեցի աչքերս՝ հուսալով, որ դրանք պարզապես հալյուցինացիաներ են։ Ես բացեցի դրանք եւ տեսա, որ իմ առջեւ վայրէջք է կատարում թռչող հարթակ, եւ մոխրագույն կոստյումով մի տղամարդ հարցնում է ինձ. «Ներողություն, ինչպե՞ս կարող եմ հասնել «Make your platform fly better» կազմակերպություն»։
Չեմ կարծում, որ շատ օգտակար էի՝ նրան նայելով լայն բացված աչքերով եւ բաց բերանով, քանի որ նա թռավ՝ զայրացած ինչ-որ բան մրմնջալով հիմար դեռահասների մասին։
Ես շրջվեցի եւ թակեցի դուռը, որը շագանակագույնի փոխարեն նարնջագույն էր փայլում։ Այն բացվեց, եւ ես արագ ներս մտա՝ ուրախանալով, որ ամեն ինչ նույնն է, ինչ մի քանի րոպե առաջ, երբ դուրս էի եկել։
«Այսքան շո՞ւտ վերադարձար», - հարցրեց A.-ն։ «Ինչ-որ բա՞ն մոռացար»։
Ի՞նչ կարող էի ասել։ Ես պարզապես խելագարվել եմ, շտապօգնություն կանչե՞ք։ Հավանաբար։ Աչքիս ծայրով վարագույրների միջով տեսա կարմիր երկինք եւ շրջվեցի նայելու։
«Երկինքը...» բառերը սառան շուրթերիս։ Ինչպե՞ս կարող էի ասել, որ այն կարմիր է։
«Ի՞նչ կա դրա հետ», - լուրջ հարցրեց A.-ն՝ նայելով պատուհանից դուրս։
Ոչ, իսկապես։ Ինչպե՞ս նա չէր կարող տեսնել, որ այն ԿԱՐՄԻՐ է։ Ես խելագարվում եմ, պետք է սենյակ պատվիրեի հոգեբուժարանում։ Ես կարող եմ միայն պատկերացնել, թե որքան կորած էի թվում, քանի որ J.-ն բարձրաձայն ծիծաղեց. «Մի անհանգստացիր, այստեղ երկինքը ԻՍԿԱՊԵՍ կարմիր է»։
«Ես խելագար չե՞մ», - բացականչեցի ես։ Դե, գուցե մենք երեքով միասին խելագարվել ենք։ «Լավ կլինի նստես», - ասաց J.-ն՝ մոտենալով ինձ եւ թեթեւակի հրելով աթոռին։ «Դու հենց նոր ճանապարհորդեցիր քսան տարի դեպի ապագա։ Հիմա 2029 թվականն է»։
«Հեյ, մենք ուզում էինք զվարճանալ դրանով, իսկ դու նրան ասացիր», - հիասթափված ասաց A.-ն՝ նմանվելով երեք տարեկան երեխայի, ով հենց նոր կորցրել է այն խաղալիքը, որով ուզում էր խաղալ։
«Նայիր նրան», - ժպտալով ասաց J.-ն։ «Եթե հիմա չասենք, նա ուշաթափվելու է։ Չեմ ուզում այստեղ դիակի հետ գործ ունենալ»։
Ես ոչ մի բառ չասացի, մինչ նրանք խոսում էին։ Ես J.-ի խոսքերը պտտում էի մտքումս կրկին ու կրկին։ Ժամանակի ճանապարհորդությո՞ւն։ Քսան տարի՞։ Հմմ, կարծում եմ՝ ինչ-որ մեկը կմիանա ինձ հոգեբուժարանում։
«Ինչ-որ բան ասա», - ասաց J.-ն՝ շրջվելով դեպի ինձ։
«Դուք խելագա՞ր եք»։
«Ես հենց սրան էի սպասում», - հառաչանքով ասաց J.-ն եւ A.-ին նայելով ավելացրեց. «Հիշեցրու ինձ, թե ինչու ենք մենք սա անում»։
«Տեսնում ես, այսօր 2029 թվականի նոյեմբերի 21-ն է, եւ IEC-ը դառնում է 40 տարեկան», - սկսեց բացատրել A.-ն, երբ մոտեցավ եւ նստեց կողքիս աթոռին։ «Այնպես որ, IEC-ի տնօրենների խորհուրդը որոշեց անել ինչ-որ արտասովոր բան»։
«Այսօր եկող յուրաքանչյուր ուսանողի խելագա՞ր դարձնել», - արտաբերեցի ես, եւ տղամարդիկ ծիծաղեցին։
«Ոչ հենց այդպես։ Մենք պարզապես վերցնում ենք այսօր եկող առաջին ուսանողին քսան տարի առաջ եւ ցույց տալիս, թե ինչպիսին է IEC-ը 2029 թվականին։ Դա դու ես»։
«Կարծում ես՝ ես հավատո՞ւմ եմ քեզ»։
«Դե, ի՞նչ կարող ես ասել այն թռչող մարդու մասին, որին տեսար ավելի վաղ», - հարցրեց A.-ն։ «Դա ապագայում լինելուդ ապացույցն է, եւ դու չես կարող հերքել դա»։
«Օ, եւ նայիր շուրջդ», - ասաց J.-ն՝ ձեռքը թափահարելով, եւ սպիտակ պատերը հալվեցին՝ փոխարենը փայլուն, մշուշոտ, գույնը փոխող պատերը շրջապատեցին մեզ։
«Սուրբ Աստված», - ասացի ես եւ ծածկեցի բերանս, ինչը ստիպեց տղամարդկանց նորից ծիծաղել։ «Բայց ինչպե՞ս կարող է այս ամենը տեղի ունենալ ընդամենը 20 տարում»։
«Մտքի ուժը», - հանգիստ ասաց J.-ն։
«Ի՞նչ»։
«Կար մի տղա, ով կարող էր օգտագործել իր միտքը տարօրինակ բաներ անելու համար», - սկսեց բացատրել A.-ն՝ նայելով J.-ին, ով խաղում էր գրիչով։ «Նրան հիվանդ էին համարում, մինչեւ 10 տարի առաջ նա գտավ ուրիշներին սովորեցնելու միջոցը, թե ինչպես անել այն, ինչ դու տեսար»։
Բարձր ճայթյունը ստիպեց ինձ ցնցվել։ Գրիչը, որով J.-ն խաղում էր, կոտրվեց երկու մասի։
«Իսկ թռչե՞լը»։
«Մտքի ուժը», - սա միակ պատասխանն էր, որ ստացա։
«Բայց սրանք դեռ հալյուցինացիանե՞ր են», - հարցրեցի ես՝ ցույց տալով պատերը, ոչ լիովին հասկանալով, թե ինչի մասին են խոսում։
«Ոչ, մենք մեր մտքով ենք դրանք այդպիսին դարձնում, բայց դա այն բաներից միայն մեկն է, որ մենք կարող ենք անել»։
«Ինչպե՞ս կարող եք ինչ-որ բան թռչելու ստիպել։ Էլ ի՞նչ կարող եք անել։ Որքա՞ն կարող եմ մնալ այստեղ։ Ես է՞լ կարող եմ անել այս բաները»։ Հարցերը սկսեցին հորդալ ինձնից, եւ ես հուզմունքից ցատկեցի ոտքերիս վրա։
«Ինչ-որ բան թռչելու ստիպելու համար շատ մարզումներ են պետք», - ասաց J.-ն՝ շուրթերին ժպիտով։ «Ներողություն, բայց դու այստեղ ես միայն կարճ ժամանակով։ Եվ դու այն մարդն ես, ով կարող է պատասխանել քո վերջին հարցին»։ Ես նայում էի նրա ժպիտին։ Ծնկներս թուլացան, երբ հասկացա, որ նա խոսելիս ամբողջ ընթացքում ժպտում էր՝ առանց շուրթերը շարժելու։ Այն գիտակցումը, որ ես իսկապես, իրոք ապագայում եմ, դանդաղորեն մտնում էր մտքիս մեջ։
«Ինչպե՞ս... Ինչո՞ւ...» Ես չկարողացա ավարտել նախադասությունները՝ փոխարենը բացելով եւ փակելով բերանս։ Դա վեր էր ամեն հասկացողությունից։
«Սա եւս մեկ բան է, որ մենք կարող ենք անել՝ օգտագործել մեր միտքը հաղորդակցության համար», - ժպտալով ասաց J.-ն։ Ե՛վ նա, եւ՛ A.-ն գոհ էին այն ազդեցությունից, որը տեղի ունեցածը թողեց ինձ վրա։
Ես նայեցի նրանց։ Մտքիս մի միտք եկավ։ Եթե մարդիկ հաղորդակցության համար օգտագործում են մտքեր եւ պատկերներ, նրանք այլեւս լեզուներ սովորելու կարիք չունեն։ Այդ դեպքում ի՞նչ օգուտ Work and Travel-ից։ Իսկ ի՞նչ պատահեց IEC-ի հետ։
«Մենք դեռ այստեղ ենք, ինչպես տեսնում ես», - ասաց J.-ն, թե՞ պետք է ասեմ՝ մտածեց։
«Մարդիկ դեռ ուզում են գնալ ԱՄՆ տեսնելու։ Գիտես, մտքերով զրուցելու կարողությունը այստեղի կյանքը ավելի լավը չի դարձնում», - տխուր ժպիտով ասաց A.-ն։ «Այս կերպ ԱՄՆ-ը բաց է բոլոր ուսանողների համար»։
Սա ինձ համար միաժամանակ շատ տեղեկատվություն էր։
«Բայց մենք դեռ լավագույն գործակալությունն ենք», - հպարտությամբ ասաց A.-ն։ «Մենք պատրաստվում ենք առաջարկել մի բան, որը մեր մրցակից գործակալություններին հետ կթողնի»։
«Իսկ ի՞նչ է դա», - հարցրեցի ես։ «Ուղեւորություններ դեպի Մարս»։
«Ներողություն, որ հիասթափեցնում եմ», - ասաց A.-ն։ «Բայց մենք դեռ չենք հայտնաբերել փոքրիկ կանաչ հումանոիդներին։ Դեռ ոչ»։
«Այդ դեպքում ո՞րն է ձեր նոր ծրագրի հնարքը»։
«Ես ցույց կտամ», - առեղծվածային ժպտալով ասաց J.-ն։
Նախքան ես կարող էի ինչ-որ բան պատասխանել, ես ինձ գտա այդ անհատակ սեւ աչքերի մեջ նայելիս։ Թվում էր, թե շուրջս մթնում է, բայց ես չէի կարող հայացքս կտրել J.-ի աչքերից՝ տեսնելու, թե ինչ է կատարվում։ Թվում էր, թե հոգիս դուրս է քաշվում ինձնից, եւ հանկարծ մութ դարձավ։ Ես ինչ-որ տեղ ընկնում էի։
Միտքս դանդաղ վերադառնում էր։ Մի՞թե այն ամենը, ինչ պատահեց, պարզապես երազ էր։ Ոչ, դա չէր կարող լինել։ Ես պառկած էի հատակին։ Ի՞նչ դժոխք տեղի ունեցավ։ Ի՞նչ տեսակի նոր ծրագիր է ստիպում մարդուն ուշաթափվել։ Ես ոտքի կանգնեցի եւ պատրաստվում էի թույլ տալ, որ զայրույթը տիրի ինձ, երբ ինձ տեսա... Ոչ մի դեպքում։ Այդ կարճ շագանակագույն գանգուր մազերը, այդ մոխրագույն աչքերը... դա ես էի, որին նայում էի։ Եվ նորից ես անխոս մնացի՝ ձկան պես բերանս բացած։ Ես նայեցի ներքեւ եւ զարմանքից բղավեցի։ Այն ոտքերը, ջինսերը, կոշիկները, որոնց նայում էի, իմը չէին։ Դա իմ մարմինը չէր։ Իմ սեփական մարմինը կանգնած էր կողքիս եւ ժպտում էր։
«Ի՞նչ...» սկսեցի խոսել, բայց կանգ առա, քանի որ այդ ցածր ձայնը իմը չէր։
«Mindswap», - ասաց A.-ն։ «Ճիշտ ինչպես վեպում։ J.-ն ներկայումս քո մարմնում է։ Պարզապես մտածիր այս գովազդի մասին. «Անցկացրու մեկ օր, մեկ հանգստյան օր կամ մեկ ամիս ԱՄՆ-ում առանց ճանապարհածախսի»։ Իհարկե, որոշակի նախազգուշական միջոցներ կձեռնարկվեն երկու կողմերի անվտանգությունն ապահովելու համար։ Մասնակցության համար կպահանջվի ֆոնային ստուգում։ Բայց գաղափարը զվարճալի է։ Դու իրականում կարող ես տեսնել Ամերիկայի կյանքը ներսից։ Ոչ միայն ԱՄՆ-ը, աշխարհի ցանկացած երկիր»։
«Յուրաքանչյուրը կարող էր դա անել, չէ՞։ Ինչո՞ւ պետք է մարդկանց դուք պետք լինեք», - շփոթված հարցրեցի ես։
«Մի բան էլ կա», - ժպտալով ասաց A.-ն։ «Սա J.-ի գաղափարն է, եւ միայն նրա միտքը կարող է mindswap անել ուղղակիորեն՝ առանց գործընթացում սարքավորումներ ներգրավելու։ Մյուս մարդկանց հատուկ գաջեթներ են պետք փոխանակվելու համար։ Եվ J.-ն օգնեց կառուցել այն, մենք հիմա փորձարկում ենք այն»։
«Իսկ ինչպե՞ս է տղա լինելու զգացողությունը», - լսեցի իմ ձայնը հարցնելիս։
«Ես կցանկանայի իմ մարմինը հետ ստանալ», - պատասխանեցի ես՝ մռնչալով։
«Բայց ի՞նչ ես կարծում։ Դու առաջինն ես, ով IEC-ից չէ եւ փորձում է դա»։
«Դե, կարծում եմ, երբ անցնի իմ մարմինը առանց ինձ քայլելիս տեսնելու շոկը, ես դա բավականին զվարճալի կհամարեմ», - մտածկոտ ասացի ես։ «Դա կարող է բավականին հիանալի լինել»։
«Ես հենց սա էի ուզում լսել», - ասաց J.-ն իմ ձայնով՝ բռնելով ձեռքս։ «Իսկ հիմա արի այստեղ»։
Ես նայեցի իմ մոխրագույն աչքերին եւ զգացի, որ դուրս եմ քաշվում նրա մարմնից։ Կրկին մթնեց, եւ ես ընկա հատակին։ Մտքիս վերադառնալով՝ ես ինձ գտա իմ սեփական մարմնում։ Հաճելի էր նորից ես լինելը։
«Մենք չենք ուզում կոպիտ լինել», - ասաց J.-ն՝ օգնելով ինձ վեր կենալ հատակից։ «Եվ մենք կցանկանայինք քեզ շրջագայության տանել քաղաքով, բայց ժամանակը սեղմում է»։
«Հասկանում եմ», - հանգիստ ասացի ես։ Դեռ չէի ուզում հեռանալ, բայց ես այստեղից չէի։ Ոչ եւս 20 տարի։
«Հաճելի էր ծանոթանալ», - ասացի ես՝ ձեռքս սեղմելով երկու տղամարդկանց հետ։ «Շնորհակալություն ապագային մի փոքր հայացք գցելու համար»։
«Կարծում եմ՝ այն ավելի լավ ստացվեց, քան սպասում էի», - ասաց J.-ն՝ տասներորդ անգամ սեղմելով ձեռքս եւ չթողնելով այն։ Ոչ թե ես դեմ էի։ «Դու հասկանում ես, որ ոչ ոք չպետք է իմանա, թե ինչ է պատահել»։
«Այո», - գլխով արեցի եւ գնացի դեպի դուռը, բայց եւս մեկ բան կար, որ ուզում էի իմանալ. «Ի՞նչ կա կարմիր երկնքի հետ»։
«Դա այդ խելագար եղանակագետներն են», - ծիծաղելով ասաց J.-ն։
«Հիմար», - ասացի ես, եւս մեկ անգամ նայեցի այդ սեւ աչքերին եւ դուրս եկա գրասենյակից՝ ետեւիցս փակելով դուռը։ Ես նայեցի երկնքին՝ հուսալով, որ այն կարմիր կլինի։ Բայց ոչ, այն մռայլ մոխրագույն էր։ Ես նայեցի ժամացույցին։ 11:23։ Ես ժպտացի, ի վերջո, ինչ-որ բան պատահեց ինձ հետ։ Ճիշտ այնպես, ինչպես սպասում էի։ Ես դանդաղ քայլում էի՝ մտքերով տարված mindswap-ի եւ դրա տված հնարավորությունների մասին, երբ մի միտք հնչեց գլխումս. «Այսօր քննություն կա, ես պատրաստ չեմ»։ Ի՞նչ։ Այսօր քննություն չունեմ, փորձեցի մտքից դուրս մղել այն, բայց այն շարունակում էր վերադառնալ։ Ես շուրջս նայեցի։ Մի փոքրիկ երեխա էր կանգնած ոչ հեռու։ Նա մոտ 12 տարեկան էր, նիհար, ածուխի պես սեւ մազերով։ Նա հոնքերը կիտել էր եւ նյարդայնորեն ծամում էր ստորին շրթունքը՝ ձեռքին գիրք պահած։ Նա հանկարծ նայեց վեր, եւ ես կրկին կորա այդ սեւ աչքերի մեջ։