2021 թվականի աշնանը իմ շրջապատում ավելի ու ավելի հաճախ սկսեց հնչել «Work and Travel» արտահայտությունը։ Ընդ որում, այդ արտահայտությունը սկսեցի լսել միմյանց բոլորովին չճանաչող մարդկանցից։ Եվ բոլորը նույն արտահայտություններն էին ասում, ինչպես՝ «Օ՜, ինչքան հիանալի է», «Անպայման պետք է գնալ» եւ խառը՝ «Ինչքան հիանալի կլինի, եթե մենք գնանք»։ Բնականաբար, իմ շրջապատը սկսեց ազդել ինձ վրա, ես, իհարկե, երբեք դեմ չեմ եղել եւ նույնիսկ կողմ եմ եղել ճանապարհորդություններին, բայց երբ աջ ու ձախից կոպիտ ասած փող են փչում դրա մասին, հասկանում ես, որ միտքը վաղուց արմատավորվել է գլխումդ, եւ հիմա պետք է ապրես դրա հետ։

Հիշում եմ, թե առաջին անգամ երբ լսեցի Ամերիկա մեկնելու հնարավորության մասին։ 2021 թվականի ամռանը ես եւ ընկերուհիս՝ Տանյան, որպես կամավորներ անցանք Ղրիմում անցկացվող «Tavrida.ART» փակ փառատոնին։ Մենք հայտերը ներկայացրեցինք գրանցման վերջին օրը եւ բոլորովին վստահ չէինք, որ մեզ կվերցնեն։ Բայց ամեն ինչ դասավորվեց մեր օգտին. մեզ համար գնեցին երկկողմանի տոմսեր, օդանավակայանից տարան ֆիրմային ավտոբուսով, տեղավորեցին տնակներում եւ լավ կերակրեցին։ Հաճելի բոնուս էր այն, որ հարթակը գտնվում էր Սեւ ծովին անմիջական մոտակայքում։ Սառած Պետերբուրգից թռչելիս տաքացնում էր այն միտքը, որ մենք թռչում ենք դեպի շոգ արեւ, տաք ջուր եւ երկարացնում ենք մեր արձակուրդը եւս կես ամսով։

Հենց վայրէջք կատարեցինք եւ ստացանք ուղեբեռը, ես եւ Տանյան տեսանք ծանոթ դեմքեր։ Դրանք մեր ֆակուլտետի երկու աղջիկներն էին, բայց հարեւան խմբից։ Եվ ինչպես հաճախ է լինում համալսարանում՝ մենք նրանց դեմքով գիտեինք, հաճախ էինք հանդիպում, բայց ծանոթ չէինք։ Այստեղ մենք ծանոթացանք, ճանաչեցինք միմյանց եւ հասկացանք, որ գնում ենք նույն տեղը։ Եվ առաջին իսկ րոպեներից մենք դարձանք անբաժան ընկերներ։ Ամեն օր մենք գնում էինք ծով, նույնիսկ օրը մի քանի անգամ, պարում եւ երգում էինք համերգներին եւ ոչ միայն, զբոսնում էինք ամբողջ գիշեր եւ դիմավորում արեւածագը, իսկ վերջին երեկոյան մեզ թույլ տվեցին դուրս գալ տարածքից՝ մոտակա Սուդակ քաղաք գնալու համար։ Մենք բռնեցինք ուղեւորատար մեքենա՝ ղեկին հրաշալի պապիկով (մեզ բախտ վիճակվեց, որ նա միկրոավտոբուս ուներ, որտեղ մենք բոլորս տեղավորվեցինք) եւ գեղեցիկ լեռնային ճանապարհներով հասանք քաղաք։ Զբոսնեցինք գլխավոր փողոցներով, տուն գնելու համար գնեցինք ղրիմյան քաղցրավենիք եւ հուշանվերներ, իսկ վերադառնալուց առաջ ես նույնիսկ հասցրեցի մոլորվել, քանի որ Ղրիմում ռուսական կապը չի աշխատում։ Եվ ամենուր մենք միասին էինք։ Այսպիսով, իմ սեփական համալսարանի տղաների հետ ծանոթանալու համար ինձ պետք էր ընդամենը մեկնել Ռուսաստանի մյուս ծայրը։

Եվ հենց այս աղջիկների հետ առաջին անգամ խոսակցություն գնաց WAT-ի մասին։ Մենք ինչ-որ տեղ էինք գնում, եւ խոսք գնաց այդ հնարավորության մասին։ Խոսակցությունը առաջիկա տարվա պլանների մասին չէր, այլ ավելի շուտ ուսանողների համար առկա հնարավորությունների մասին, որոնք կան, բայց դրանցից օգտվելու համար անհրաժեշտ է ջանքեր գործադրել, որոնց պատճառով սովորաբար նման հնարավորությունները լքվում են։

Վերադառնալով տուն՝ ինքս էլ չնկատելով՝ սկսեցի այս թեման քննարկել բոլորի հետ՝ ծնողների, հարազատների եւ ընկերների հետ։ Շատերը գիտեին այդ ծրագրի մասին, բայց ոչ մեկի մոտ ես չտեսա ծրագիրը կյանքի կոչելու համար որեւէ բան անելու ցանկություն։ Եվ միայն իմ լավագույն ընկերը, երբ ես նրա հետ խոսեցի WAT-ի մասին, ասաց, որ արդեն օգոստոսից զբաղվում է այդ հարցով եւ ցանկանում է մեկնել հաջորդ ամառ։ Հուզականորեն ինձ շատ է հիշվել այդ խոսակցությունը։ Նախ՝ Ամերիկայի մասին խոսակցությունը ինձ համար դարձել էր արդեն առօրյա խոսակցություն, ինչպես՝ «ո՞նց ես, դե ի՞նչ, գնո՞ւմ ենք Ամերիկա»։ Բայց երբեք այդ խոսակցությունը չէր հասնում գործի։ Ընկերոջ անունը Վլադ Կիրիչենկո է։

Այսպիսով, Վլադը դիտում էր ճանապարհորդության համար բոլոր հնարավոր տեսանյութերը եւ խորհուրդները, մասնակցում էր ծրագրի ղեկավարների հետ զանգերին։ Ես էլ պարզապես նստած էի եւ չէի հասկանում, թե որտեղ եւ ինչպես կարելի է գտնել այդքան մեծ գումար ոչ թե ինձ համար, այլ իմ ամբողջ ընտանիքի համար։

Եկավ 2021 թվականի նոյեմբերը՝ եկավ ծրագրին ձեւակերպվելու ժամանակը, եւ, հետեւաբար, ծնողների հետ խոսելու այն մասին, որ «ահա հիշո՞ւմ եք, ես ձեզ պատմում էի հնարավորության մասին, հիմա ես ուզում եմ օգտվել այդ հնարավորությունից»։ Եվ այդ «ահա հիշո՞ւմ եք»-ը դարձավ իմ կյանքի ամենաերկար, ամենածանր եւ ամենակարեւորը՝ ամենատխուր խոսակցությունը։ Ինձ չէին թողնում։ Ավելի ճիշտ՝ հայրս թողնում էր՝ հասկանալով ուղեւորության ողջ մեծությունը։ Մայրս էլ էր հասկանում, բայց չէր կարողանում թողնել։ Եվ մենք եկանք եզրակացության՝ ես կգնամ հաջորդ տարի։

Այսպիսով, ես ինքս ինձ խոստացա, որ հաջորդ տարի ես անպայման, ինչ էլ որ լինի, չնայած ոչինչի եւ 100 տոկոսով կգնամ Ամերիկա, իսկ առայժմ այդ միտքը կդնեմ երկար արկղի մեջ, կկուտակեմ գումար եւ կվայելեմ կյանքը Ռուսաստանում։

Ինձ հաջողվեց դրանից անել միայն մեկ բան՝ վայելել կյանքը Ռուսաստանում։ Գումարը՝ այն ես հաջողությամբ ծախսեցի Ռուսաստանում ճանապարհորդությունների վրա (թռա Կովկաս եւ այցելեցի 6 մեծ քաղաք)։ Միտքը երկար ժամանակով հետաձգել նույնպես չստացվեց, քանի որ միշտ ցանկություն կար մտածել եւ պատկերացնել՝ ինչքան անհավանական կլինի տնից հեռանալ 4 ամսով, հեռանալ ոչ թե ինչ-որ մոտակա քաղաք կամ երկիր, այլ աշխարհի մյուս ծայրը։ Ինչքան անսովոր եւ նոր կլինի սկզբունքորեն ապրել առանց ծնողների խնամքի։ Ապրել մի բոլորովին անծանոթ նոր վայրում, որտեղ չկա աչքին սովոր շրջադարձի, նրբանցքի կամ տան ոչ մի նշույլ։ Ապրել այնպիսի մարդկանց մեջ, ովքեր չգիտեն քո լեզվով ոչ մի բառ, բացատրվել նրանց հետ եւ ծիծաղել, որ մենք չենք հասկանում միմյանց։

Ես միշտ սիրել եմ անգլերեն խոսել, օրինակ՝ իմ ընտանիքի հետ ամբողջ օրը խոսել միայն by English: Ինձ համար դա միշտ ընկալվում է որպես խաղ, ուղեղը անմիջապես սկսում է աշխատել ինչ-որ այլ կերպ, անծանոթ հնչյունների հավաքածուները վերամշակելով իմաստի, իսկ եթե չգիտես կամ չես հիշում իմաստը՝ մտածում ես կամ բացատրվում ժեստերով, ինչպես նախնադարյան մարդը։ Եվ այստեղ 4 ամիս անընդմեջ այդպես խոսել՝ հա, ես ընդհանրապես երեւի կմոռանամ մայրենի լեզուն եւ կսկսեմ նույնիսկ մտածել անգլերենով։

Շատ եմ ուզում հաստատել կամ հերքել Ամերիկայի մասին մի շարք կարծրատիպեր։ Դրանք են նրանց ոստիկանները, աղմկոտ եւ շարժուն քաղաքները, միշտ բարեհամբույր եւ արձագանքող մարդիկ, եւ պարզապես այցելել մի շարք վայրեր, որոնք գիտես ֆիլմերից, խաղերից եւ գրքերից։

Նաեւ ԱՄՆ-ում շատ զարգացած է բասկետբոլը։ Եթե չեմ սխալվում, Ամերիկան հենց բասկետբոլի տունն է։ Ֆիլմերում հաճախ եմ տեսել, թե ինչպես են ամերիկացի դեռահասները հավաքվում երկու օղակներով դաշտում եւ ժամերով գնդակներ նետում։ Եվ ես պատկերացնում եմ՝ ամառ, օվկիանոսից փոքրիկ քամի, բայց անպայման տաք, հենց այսպիսի մաքուր ամերիկյան թաղամաս՝ փոքրիկ տներով, գուցե մի փոքր նման գետտոյի, եւ բասկետբոլի հրապարակ՝ տղաների հետ։ Ես մոտենում եմ տղաներին, սկսում ենք խաղալ, կամաց-կամաց սկսում ենք խոսել, եւ այսպես ես ինձ համար գտնում եմ իսկական ամերիկացի ընկերներ, սովորեցնում եմ նրանց զվարճալի ռուսերեն բառեր, նվիրում եմ Ռուսաստանից հուշանվերներ։ Եվ պարտադիր չէ ամերիկացիների հետ, WAT-ի նույնպիսի տղաների հետ, որոնց հետ պատմություններ եւ փորձ փոխանակելով՝ դու ստանում ես պատկերացումներ նաեւ աշխարհի տարբեր ծայրերի այլ մշակույթների մասին։ Առհասարակ, ունենալ ծանոթներ, որոնք ցրված են ամբողջ երկրագնդով մեկ, դա մի կետ է, որը ես ուզում եմ իրականացնել իմ կյանքում։

Ահա այսպիսի պատկերներ սկսեցին թռչկոտել իմ գլխում այն պահից, երբ ես ծանոթացա Work and Travel ծրագրի էությանը։ Մտքերի հրահրողը նաեւ Վլադն էր, որը ամռանը թռավ ԱՄՆ, պատմում էր, թե որտեղ է եղել, ինչ է տեսել, ինչ է փորձել, եւ ամեն ինչ հետաքրքիր էր, որովհետեւ ամեն ինչ նոր է եւ անսովոր։

Հիմա 2022 թվականի դեկտեմբերն է, ես աշխատանքը համատեղում եմ ուսման հետ, ինքնուրույն վճարել եմ առաջին վճարը։ Ճանապարհորդությունը սկսվել է...

P.S. Չմտածեցի, թե ինչպես իմ պատմության մեջ ավելացնեմ ապագայում փոխանակման ծրագրերի մասին թեման, բայց ուզում եմ դրա մասին պատմել։

Ես այս հարցի վերաբերյալ երկու տեսակետ ունեմ։ Առաջինը՝ ես հուսով եմ, որ մոտ ապագայում փոխանակման ծրագրեր որպես այդպիսին գոյություն չեն ունենա։ Եվ դա ոչ թե այն պատճառով, որ ես ատում եմ այդ ընկերությունները, դրանք տարօրինակ են թվում, եւ առհասարակ ո՞ւմ են դրանք պետք։ ՈՉ։ Դրանք չեն լինի, որովհետեւ բոլոր սահմանները բաց կլինեն։ Ցանկալի է, իհարկե, որ դրանք բաց լինեն խաղաղ համաձայնագրով, այլ ոչ թե մեկ երկրի կողմից ամբողջ աշխարհը նվաճելով։ Այնպես, որ նույն Ամերիկա մեկնելու համար պետք կլինի գնել տոմս, եւ վերջ։ Դա կլինի նույնքան հեշտ, որքան հիմա Սանկտ Պետերբուրգից Մոսկվա թռչելը, միայն մի փոքր ավելի թանկ՝ հեռավորության պատճառով։

Երկրորդ տեսակետը բխում է այն մտքից, որ եթե ոսկին բոլորի համար հասանելի լիներ, այն կարժեզրկվեր՝ որպես ասֆալտի վրայի սովորական քար։ Որ եթե ԱՄՆ թռչելը այդքան հեշտ լիներ, Ռուսաստանի բնակչության կեսը կայցելեր նահանգներ դեռ մինչեւ չափահաս դառնալը՝ ոչինչ չհիշելով եւ չզգալով, իսկ մյուս կեսը կթռչեր այնտեղ ապրելու ընդմիշտ։ Եվ հաստատ կանհետանար այն քաղցր զգացումը, անհնարինը նվաճելու այն անհավանական զգացողությունը, որը առաջանում է, երբ նստած ես ինքնաթիռում, դիտում ես երկրորդ ֆիլմը անընդմեջ եւ հասկանում ես, որ արդեն թռել ես այդ երկիր հասնելու ճանապարհի կեսը։