Յուրաքանչյուր մարդ ձգտում է իր կյանքը դեպի լավը փոխել, իր համար նոր բաներ բացահայտել՝ դուրս գալով իր հարմարավետության գոտուց, դրանով իսկ ինքն իրեն ապացուցելով, որ ամեն ինչ հնարավոր է, նույնիսկ եթե վախ կա։ Իմ կարծիքով, հենց սա են սովորեցնում երիտասարդական ճամփորդությունները եւ ուսանողական փոխանակման ծրագրերը։ Եթե բոլոր կողմերից նայեք այս ծրագրերին մասնակցելուն, ապա բացասական կողմեր ընդհանրապես չեք գտնի։ Դրանց մասնակցելով՝ դուք արտասահմանում ապրելու հսկայական փորձ եք ձեռք բերում, սովորում եք ինքնուրույն ապրել, պատասխանատվություն կրել ինքներդ ձեզ համար, պատասխան տալ ձեր արարքների, գործողությունների համար եւ, իհարկե, ամենահաճելին՝ գումար եք վաստակում, որը հետո մեծ հաճույքով ծախսում եք։
Ծրագրին իմ մասնակցությունը ինքնաբուխ որոշում էր։ Թեեւ, որքան հիշում եմ ինձ, միշտ ցանկացել եմ գնալ Ամերիկա եւ ճամփորդել այնտեղ։ Ես այս արկածախնդրությանը դիմեցի այն բանից հետո, երբ լսեցի, որ իմ հոսքից մի աղջիկ (իմ ընկերուհին) գնում է։ Հենց այդ ժամանակ էլ որոշեցի մասնակցել Work and Travel USA ծրագրին։ Չէի ուզում բաց թողնել նման հնարավորությունը, քանի որ արդեն համալսարանի 3-րդ (նախավերջին) կուրսում էի։ Այդ պահին մտածում էի, որ երկուսով գոնե վախենալու չէ։ Բայց, ի վերջո, նա վերջին պահին հրաժարվեց մասնակցելուց, իսկ ես որոշեցի շարունակել մասնակցությունը միայնակ։ Եվ ամենեւին չզղջացի։ Թեեւ շատ էի նյարդայնանում եւ, անկեղծ ասած, միայնակ գնալը մի քիչ վախենալու էր։
Ինձ համար ծրագրին մասնակցելը պարզապես հաջողություն էր, ինձ պարզապես բախտը բերեց։ Չէ՞ որ, վերլուծելով այն ժամանակ տեղի ունեցած ամեն ինչ, ես կարող էի նույնիսկ չհասնել ԱՄՆ դեսպանատանը վիզա ստանալու հարցազրույցին։ Հարցազրույցի ամսաթիվը եւ ժամը համընկան հանձնաժողովի առջեւ իմ կուրսային աշխատանքի պաշտպանության հետ։ Մինչ օրս հիշում եմ, թե ինչպես եմ զանգահարում իմ գիտական ղեկավարին եւ արցունքոտ աչքերով փորձում բացատրել ամբողջ իրավիճակը եւ խնդրում տեղափոխել պաշտպանությունը այլ ժամանակի։ Եվ այդ պահին ինձ պարզապես բախտը բերում է. ես պաշտպանում եմ իմ կուրսային աշխատանքը հեռախոսով։ Մինչ օրս շոկի մեջ եմ դրանից։
Հիշելով իմ հարցազրույցը՝ կարող եմ ասել, որ այստեղ էլ ինձ բախտը բերեց, եւ ես ընկա այն հյուպատոսի մոտ, ում մոտ ուզում էի (ընդհանուր առմամբ երկու հյուպատոս կար. առաջինի մոտ շատ մերժումներ կային, երկրորդի մոտ «Ոչ» բառը այդքան էլ հաճախ չէր հանդիպում)։ Ես ընկա երկրորդի մոտ։ Հիշում եմ, որ գնում էի 38 համարի տակ, եւ ինձնից առաջ 5 մերժում էր եղել անընդմեջ։ Ես շատ էի անհանգստանում եւ աղոթում էի, որ ընկնեմ երկրորդ հյուպատոսի մոտ։ Այդպես էլ եղավ։ Նա շատ զվարճալի մարդ դուրս եկավ, մենք շատ էինք կատակում։ Հյուպատոսը հարցրեց ինձ, թե որտեղ եմ սովորում, ում եմ տեսնում ինձ ապագայում։ Այն ժամանակ ես պատասխանեցի, որ քանի որ ուսումնասիրում եմ միջազգային հարաբերություններ, ուզում եմ աշխատել արտաքին գործերի նախարարությունում, ինչին նա ասաց. «Հուսով եմ, որ ԱՄՆ-ի եւ Բելառուսի միջեւ լավ հարաբերություններ կհաստատվեն, եւ դու դրան կնպաստես»։ Մենք այն ժամանակ բոլորս միասին ծիծաղեցինք, եւ նա ասաց, որ իմ վիզան հաստատված է։ Ահա այսպես։
Մոտենալով իմ ճամփորդությանը՝ կարող եմ ասել, որ այն հարթ չէր։ Այն ինձ շատ բան սովորեցրեց՝ ինքնուրույնություն, պատասխանատվություն. այն ինձ բերեց այն գիտակցմանը, որ ես մենակ եմ, մեկ այլ երկրում, եւ կարող եմ ապավինել միայն ինքս ինձ։ Եվ ես հասկացա մի ամենակարեւոր բան՝ երբեք ոչ ոքի մի հավատա եւ միշտ ստուգիր տեղեկատվությունը։ Այս պատմությունը այն մասին է, թե ինչպես ես կորցրեցի 300$ եւ մեկ շաբաթ ապրեցի սարսափելի պայմաններում։
Ամեն ինչ սկսվեց, երբ գործատուն ինձ ուղարկեց job offer եւ բնակարան վարձելու տարբերակներ։ Ես գրեցի շատերին, եւ մի կին պատասխանեց։ Ինձ դուր եկավ ինտերիերը, տան դասավորությունը, այսինքն՝ ամեն ինչ կարգին էր, ոչինչ բեդա չէր կանխագուշակում։ Ես Wildwood ժամանեցի ուշ երեկոյան՝ մոտ 22:00-ին։ Մութ էր, ես ամերիկյան սիմ-քարտ չունեի, չէի կարողանում ոչ զանգահարել, ոչ էլ մտնել ինտերնետ։ Անկեղծ ասած, այդ պահին չգիտեի՝ ինչ անել։ Եվ հանկարծ ինձ են մոտենում Թաիլանդից տղաներ, եւ մի աղջիկ ասում է, որ շուտով մեկնում է, եւ իրեն սիմ-քարտ պետք չէ, եւ տալիս է այն ինձ։ Ես շոկի մեջ էի եւ հաճելիորեն զարմացած։ Սա եւս մեկ անգամ ցույց է տալիս եւ ապացուցում, որ աշխարհը բարի մարդկանցից զուրկ չէ։ Դրանից հետո ես գտնում եմ այդ անիծյալ տունը։
Այնտեղ հասնելով՝ ես սարսափելի շոկի մեջ էի եւ չէի հասկանում՝ ճիշտ տեղ եմ հասել, թե ոչ։ Մեկ հարկում 11 մարդ էր, 4 փոքր սենյակ եւ փոքր չափի խոհանոց։ Տանտիրուհին ինձ տարավ մի սենյակ, որտեղ արդեն երկու հոգի կար՝ աղջիկ եւ տղա։ Այնտեղ ընդհանրապես տեղ չկար։ Ես այդ պահին լռեցի, քանի որ արդեն ուշ էր։ Ուզում եմ ասել, որ երբ մենք նամակագրվում էինք, նա բոլորովին այլ բաներ էր ասում եւ բոլորովին այլ լուսանկարներ էր ուղարկում։
Հաջորդ օրը արթնանալով՝ ծանոթացա տղաների հետ եւ որոշեցի քննարկել այս ոչ այնքան լավ ստացված իրավիճակը։ Պարզվեց, որ նրանք էլ չէին սպասում իրադարձությունների նման շրջադարձի։ Ես այնտեղ ապրեցի մեկ շաբաթ, քանի որ միանգամից չկարողացա նոր բնակարան գտնել։ Վերջին կաթիլը այն էր, որ ցնցուղը եւ փոշեկուլը կոտրված էին, եւ նա Ճամայկայից եկած աղջիկներին մեղադրեց այդ իրերը կոտրելու մեջ՝ անվանելով նրանց սեւամորթ կապիկներ՝ ռասիստական բառերով։ Ի դեպ, ի դեպ, տանտիրուհին ռուս է, որը 40 տարի առաջ արտագաղթել է ԱՄՆ (նա ամուսնացել է ամերիկացու հետ, եւ այս տունը նրան մնացել է արդեն հանգուցյալ ամուսնուց)։
Պատահաբար իմացանք, որ նրա գործունեության լիցենզիան ավարտվել է, եւ որոշեցինք հայտնել հարկային ծառայությանը, որ նա 2015 թվականից աշխատում է առանց դրա։ Նա ինչ-որ կերպ իմացավ այդ մասին եւ վաղ առավոտյան, առանց մեր իմացության, գնաց այդ լիցենզիան անելու։ Մենք զանգահարեցինք հարկային ծառայություն, արդյունքում մեզ ասացին, որ նա առավոտյան իրենց մոտ է եղել։ Արդյունքում նա ջրից չոր դուրս եկավ։
Այն ժամանակ մենք որոշեցինք նրա ռասիստական արտահայտությունների համար դիմում գրել ոստիկանություն։ Բայց, ցավոք, նրանց իրավա-դատական համակարգը անզոր գտնվեց նաեւ այս իրավիճակում։ Ոստիկանությունը նույնիսկ չկարողացավ օգնել մեզ վերադարձնել գրավը եւ այն գումարը, որը մենք արդեն վճարել էինք 2 շաբաթվա համար։ Արդյունքում՝ ես կորցրեցի, հենց Ամերիկա ժամանելուն պես, 300$։ Բայց դա էլ չփչացրեց Ամերիկայի մասին իմ տպավորությունը։ Ես դա ընդունեցի որպես դաս։ Եթե կարդում է մեկը նրանցից, ովքեր ուզում են գնալ, ապա այդ տան անունը՝ “Sweet Home” – ոչ մի դեպքում խորհուրդ չեմ տալիս։
Դրանից հետո ես տեղափոխվեցի հիանալի տուն, որը գտնվում էր օվկիանոսից հինգ րոպե հեռավորության վրա, Boardwalk-ի մոտ (սա առափնյա տարածք է՝ հսկայական քանակությամբ խանութներով, սրճարաններով, օվկիանոսի ափին տեղակայված երկու ատրակցիոնների այգի), եւ կյանքը կարգավորվեց, եթե կարելի է այդպես ասել։
Սա միակ նման բացասական պահն էր, որը, ինչպես տեսնում եք, ես հաղթահարեցի։
Հետո այնքան էլ վախենալու չէր։ Այս իրավիճակը տեղի ունեցավ իմ մեղքով, ուստի միշտ պետք է ուշադիր լինել բոլոր մանրուքների եւ ձեր իրերի նկատմամբ։ Այս պատմությունը այն մասին է, թե ինչպես ես գրեթե կորցրեցի անձնագիրս։ Մի անգամ աշխատանքից մեքենայով մոտենում եմ տանը, դուրս եմ գալիս եւ գնում դեպի դուռը։ Այդ պահին ես նույնիսկ չնկատեցի, որ անձնագիրս ընկել է պայուսակիցս։ Այն ամբողջ գիշեր անցկացրեց փողոցում, ի չարս՝ հորդառատ անձրեւ էր տեղում։ Ես այդպես էլ չէի իմանա, որ կորցրել եմ անձնագիրս, եթե չլիներ իմ սենյակակիցը, որը բերեց այն ինձ եւ հարցրեց՝ արդյոք սա իմն է։ Ասեմ այսպես, տեսնելով այն՝ մտածեցի, որ ինձ երկրից դուրս չեն թողնի, ճիշտն ասած։ Լուսանկարս ամբողջությամբ գունատված էր, գրեթե չէր երեւում, որ դա ես եմ։ Ամբողջ էջը հոսել էր։ Բայց, ցավոք, թե ոչ ցավոք, ինձ թողեցին Ամերիկայից, Ստամբուլից, բայց... Մինսկ ժամանելիս ձերբակալեցին, եւ ես օդանավակայանում 2 ժամ անցկացրի, մինչ նրանք զննում էին անձնագիրս!!! Ահա այսպիսի գործեր։
Կարող եմ ասել, որ ոչ մի անգամ չեմ զղջացել, որ դիմել եմ International Exchange Center @iec_minsk գործակալություն եւ գնացել եմ work&travel USA ծրագրով։ Ես բարելավեցի անգլերենս եւ իսպաներենս, ինչը իմ առաջնահերթությունն էր, ծանոթացա տարբեր երկրների տղաների հետ, եւ մենք մինչ օրս շփվում ենք, վաստակեցի բավականին մեծ գումար եւ ճամփորդեցի Ամերիկայով։ Նույնիսկ ծանոթացա ոստիկանության հետ։ Նրանք, ի դեպ, շատ քաղաքավարի են, բայց ոչնչով չեն կարող օգնել... սկզբունքորեն, ինչպես եւ ամենուր։
Եվ, իհարկե, ես իրականացրեցի իմ երազանքը եւ մեկ ամիս ապրեցի Նյու Յորքում։
Ուստի ես կոչ եմ անում բոլորին չվախենալ եւ մասնակցել ծրագրին, որովհետեւ դա արժե։
Եվ ես հուսով եմ, որ ապագայում ուսանողական փոխանակման ծրագրերը կլինեն քաղաքականությունից դուրս։ Որ, անկախ միջազգային ասպարեզում երկրների հարաբերություններից, յուրաքանչյուր երկրի քաղաքացի կկարողանա առանց խնդիրների վիզա ստանալ եւ գնալ հետաքրքիր ճամփորդության եւ իրականացնել իր երազանքը։