Իմ փորձը. Պատահականություններն այնքան էլ պատահական չեն

Նախաբան

Նախ եւ առաջ, որպես Work&Travel USA 2022 ծրագրի մասնակից, ես ուզում եմ շնորհակալություն հայտնել International Exchange Center-ին (կամ ինչպես ջեդայներն են անվանում՝ IEC) ԱՄՆ-ում հրաշալի անցկացրած ամառվա եւ աշխարհի հազարավոր ուսանողների երազանքներն իրականացնելու համար: ԱՄՆ-ում գտնվելուս ընթացքում Ղազախստանից ժամանած համակարգողները կապի մեջ էին ինձ հետ նույնիսկ գիշերվա ժամերին եւ աջակցություն էին ցուցաբերում ոչ միայն իրենց խնամակալության տակ գտնվողներին, այլեւ դժվարին իրավիճակում հայտնված այլ գործակալությունների ուսանողներին: Նաեւ անցնելով ջեդայի (J1 student) ուղին՝ ես ծանոթացա տեղի բնակիչների շատ մշակույթների եւ ավանդույթների հետ՝ իմ սեփական աչքերով տեսնելով սիրելի ֆիլմերի այն նույն կադրերը: Օրինակ՝ ԱՄՆ-ում իմ առաջին եւ, հուսով եմ, ոչ վերջին Անկախության օրը անջնջելի տպավորություն թողեց ամերիկյան մշակույթի եւ դրա արժեքների մասին: Ղազախստանում Անկախության օրվա տոնակատարության հետ զուգահեռներ անցկացնելով՝ կարելի է նկատել միջոցառման մասշտաբայնությունը. նույնիսկ փոքր գյուղերում բնակիչները զարդարում են իրենց տները եւ գիշերային երկնքում հրավառություններ են արձակում:

Հինգ տարի առաջ մեզ հյուր եկավ մի հեռավոր ազգական, որը նոր էր վերադարձել արտասահմանից: Թեեւ ես նրան առաջին անգամ էի տեսնում, բայց այդ երեկո նրա հասցեին շատ գովեստներ լսեցի: Նրան նստեցրին հյուրերի համար պատվավոր տեղում՝ tөrge-ում, եւ ծնողներս, ինչպես եւ մյուս ազգականները, սկսեցին հարցուփորձ անել ԱՄՆ-ում Work&Travel ծրագրով անցկացրած նրա ամառվա մասին: Այդ պահին ես տեղյակ էի ծրագրի հնարավորությունների մասին, բայց չէի կարող պատկերացնել, որ ընդամենը մի քանի տարի անց ես էլ նույն սեղանի շուրջ կիսվելու եմ իմ փորձով, իսկ մայրս լցնելու է իմ բաժակով թեյը եւ լսելու է իմ պատմությունները, ինչպես հինգ տարի առաջ այդ նույն երեկոյան:

Մաս 1. IEC-ը միավորում է սրտերը

Չնայած սոցիալական ցանցերում անցկացրած ժամանակի ավելացմանը՝ ողջ երկրորդ կուրսը հեռավար սովորելով, ես կորցրեցի կապը շատ ծանոթների հետ: Որքա՜ն հաճելի էր նրանց նորից հանդիպելը եւ հանդիպումներ կազմակերպելը, բայց արդեն հյուպատոսի հետ հարցազրույցին պատրաստվելիս: Մենք հավաքներ էինք անցկացնում՝ կիսվելով խորհուրդներով եւ առաջիկա ամառվա պլաններով: Այդ ընթացքում ես չէի կարողանում գտնել «ուղեկից», որը պատրաստվում էր ամառն անցկացնել նույն գյուղում, որտեղ եւ ես. քանի որ սա իմ առաջին արտասահմանյան ուղեւորությունն էր, իսկ նոր երկրում հարմարվելն ավելի հեշտ է երկուսով, քան մենակ: Մի տղա կար, որը հաճախում էր մեր հավաքներին, որին հաստատել էին job offer հարեւան գյուղում, բայց նրան մերժել էին վիզայի հարցում: Ես, ստանալով վիզան, արդեն տխուր նստած էի IEC-ի մեկնումից առաջ կազմակերպված հավաքին, որտեղ մեզ հրահանգներ էին տալիս SEVIS-ի լրացման վերաբերյալ, կիսվում էին նախկին J1 student-ների փորձով եւ տրանսպորտից օգտվելու նախազգուշական միջոցներով: Հետեւում նստած աղջիկը, թեքվելով դեպի ականջս, հարցնում է, թե որտեղ կարելի է հեծանիվներ ճարել գյուղում, ինչին ես պատասխանում եմ. «Ժամանելուն պես կկողմնորոշվենք, իսկ առայժմ ուշադիր լսիր»: Հավաքի ավարտին, որին հավաքվել էր մոտ հարյուր ուսանող, բարձր գոչում եմ.

• Ո՞վ է գնում X գյուղ:
• Ես! Ես! - գոչում է հետեւում նստած աղջիկը:

Կայծ, փոթորիկ, խելագարություն, եւ 10 րոպե գրոհից հետո մենք պարզում ենք, որ մենք ոչ միայն գնում ենք նույն գյուղը, այլեւ թռչում ենք նույն չվերթով եւ աշխատում ենք նույն բարում: Մինչ մենք պարզում էինք մեր առաջիկա ուղեւորության մանրամասները, ես ուրախությունից ինձ չէի գտնում՝ իմանալով, որ մեր չվերթով թռչում են եւս 12 ջեդայներ (որոնցից հինգը ավելի ուշ բնակություն կհաստատեն նույն տանը, ինչ մենք):

Մաս 2. Պլանավորեք ձեր թռիչքը նախապես

Հաճելի էր, որ ԱՄՆ թռչելուց առաջ ես կլինեմ մեր երկրի մշակութային վայրերից մեկում՝ Թուրքեստանում: Նախկինում հնարավորություն չէր եղել այցելել այս հրաշալի քաղաքը, բայց քանի որ ես պատրաստվում էի թռչել այնտեղից, ես հնարավորություն ունեցա վայելել այդ տեսարանը: IEC-ի մեկնումից առաջ կազմակերպված հավաքին մեզ հստակ հրահանգել էին գրպանի գումարի մի մասը վերցնել կանխիկ, բայց ես չհասցնելով կանխիկացնել գումարը Ալմաթիում, պլանավորում էի դա անել Թուրքեստանում (զուր չէ, որ այն անվանում են հոգեւոր մայրաքաղաք): Շրջելով քաղաքի բոլոր բանկերը՝ ես ոչ մի տեղ չկարողացա դոլար գտնել: Որտեղի՞ց իմանայի արտարժույթի վաճառքի բացակայության մասին:

Անհանգստանալով, որ Ստամբուլի եւ Նյու Յորքի բանկոմատներում խելահեղ տոկոսներ կգանձեն, ես ինքս չնկատեցի, թե ինչպես անցավ ժամանակը եւ չհասցրեցի ժամանակին հասնել քովիդ-թեստ հանձնելու, որը պարտադիր էր այս ամառ ԱՄՆ մուտք գործելու համար: Թեստի արդյունքի բացակայության դեպքում ինձ կարող էին չթույլատրել նստել ԱՄՆ չվերթը, իսկ Թուրքեստանի օդանավակայանը իմ մեկնման օրը էքսպրես թեստի ծառայություններ չէր մատուցում: Պլանավորելով թեստ հանձնել Ստամբուլի օդանավակայանում (բարեբախտաբար կար 8-ժամյա փոխանցում) եւ գումարը կանխիկացնել նույն տեղում, ես իմ ընկերուհու (p.s. ապագա գործընկեր եւ հարեւանուհի) հետ հանձնելով ուղեբեռը, սոցցանցերում տեղադրեցինք մեր տոմսերով ծածկված անձնագրերը:

Ես միանգամից չնկատեցի մյուս ուսանողներին, բայց արդեն Ստամբուլում փոխանցմանը մոտ ես ծանոթ էի բոլորի հետ: Եվ ոչ, մեզ ինքնաթիռում կողք կողքի չնստեցրին, մենք միմյանց ներկայացանք Ստամբուլի օդանավակայանում տիրող իրարանցման ժամանակ:

Մաս 3. Wi-Fi-ի որոնումներում կամ ինչպես մեզ «որդեգրեցին» փորձառուները

Ժամանելով Ստամբուլ՝ մենք ընկերուհուս հետ շտապեցինք թեստ հանձնելու կենտրոն փնտրել՝ ճանապարհին հարցուփորձ անելով բանկոմատների մասին: Հանձնելով էքսպրես թեստը՝ կանգնած եմ բանկոմատի մոտ եւ հասկանում եմ, որ ես PIN-կոդ չեմ սահմանել իմ քարտի համար, եւ առանց ցանցի հասանելիության հավելված մուտք գործելու անհաջող փորձերից հետո մենք սկսեցինք փնտրել կապույտ ավտոմատներ՝ մեկ ժամով Wi-Fi-ի բաշխմամբ, որի մասին աղմկում էին բոլոր W&T Telegram ալիքները: Թուրքերենի իմ ցածր մակարդակով ես մոտենում էի անցորդներին, օդանավակայանի աշխատակիցներին՝ փորձելով բացատրել, թե ինչ է մեզ պետք նրանցից: Մենք գնում էինք շենքի մի ծայրից մյուսը, մինչեւ պահակներից մեկը չասաց, որ ելքի մոտ կարելի է գտնել Wi-Fi-ով տերմինալներ: Դրսում մարդիկ շատ են, բայց ոչ մի տերմինալ: Վերադառնալով ելքի մոտ՝ այդ նույն «բարեհոգի» պահակը չթողեց մեզ ներս մտնել՝ ասելով մտնել մյուս մուտքից: (P.s. եթե ինձ հարցնեն, թե որտեղ եմ եղել Ստամբուլում, ես ազնվորեն կպատասխանեմ՝ շոկի մեջ): Համեմատության համար՝ Ստամբուլի օդանավակայանը ամենախոշորն է, եւ այն մեկուկես ժամը, որ մենք վազվզում էինք մուտքը փնտրելով, հավերժություն էին թվում: Ճանապարհին մենք արդեն հասցրել էինք վերելակով բարձրանալիս հանդիպել ռուսների: Եվ այնուամենայնիվ, որքա՜ն հաճելի է արտասահմանում տեսնել եւ լսել ծանոթ լեզու:

Հազիվ թե, հայտնվելով շենքի ներսում, մենք նորից սկսեցինք փնտրել կապույտ տերմինալները: Տեսնելով մի երիտասարդի, որը, ինչպես ինձ թվաց, տեղացի էր եւ ինչ-որ բան էր բացատրում տարեց մարդկանց, ես բնազդաբար ուղղվեցի դեպի նա՝ աղոթելով, որ նա գոնե մի քիչ հասկանա անգլերեն:

Ես. - Siz İngilizce konuşuruz mu? (թուրքերենով դա նշանակում է «Դուք խոսո՞ւմ եք անգլերեն»)

Նա. - Yes, I do, բայց ավելի լավ կլինի, եթե անցնենք ռուսերենի:

We looked into each other eyes and dropped jaws. Այդ պահին ես հասկացա, որ իմ առջեւ կանգնած է մեկ այլ J1 student: Գլխում հարյուրավոր հարցեր կային, բայց սկսեցինք գլխավորից.

Ես. Ո՞ւր եք գնում:

Նա. Մասաչուսեթս նահանգ:

Ես. Մենք էլ...

Նա. Իսկ ո՞ր գյուղ:

Ես. X գյուղ:

Նա. Ես էլ իմ ընկերուհու հետ նույնպես:

Զարմանքը մեր աչքերում, եւ մեր հաջորդ հարցը լենդլորդի մասին, որից հետո ես սկսում եմ հավատալ ճակատագրին: Ստամբուլի օդանավակայանի ինչ-որ տեղում, տնից հազարավոր կիլոմետրեր հեռու ապագա հարեւաններին հանդիպելը մեզ համար անհավանական բան էր: Ավելի ուշ պարզվեց, որ նրանք կրկնակի մասնակիցներ են, մեր մինի սենսեյները, ցույց տալով, թե ինչպես օգտվել Wi-Fi-ի տերմինալներից եւ բացատրելով Նյու Յորք ժամանելուն պես, թե ինչպես հասնել մոտակա հոսթել, հրաժեշտ տվեցին մեզ, բայց ոչ ընդմիշտ (նրանք գնացին Նյու Ջերսիում ընկերներից մի քանի իր վերցնելու, որից հետո միացան մեզ):

Մաս 4. Գիտեք, ես ինքս էլ մի տեսակ պրանկեր եմ

Նյու Յորքը առանձին թեմա է: Մեկ հոդվածը չի բավականացնի պատմելու նրա բոլոր տեսարժան վայրերի մասին: Ավելի լավ է անցնենք այն մասին, որտեղ մենք նստեցինք Peter Pan-ի ավտոբուսներից մեկը եւ բարեհաջող հասանք մեր գյուղ: Հանդիպելով մեր լենդլորդին՝ մենք «սենսեյների» հետ միասին բնակություն հաստատեցինք հարեւան սենյակներում եւ գնացինք ճանաչելու շրջակա աշխարհը: Լսելով նրանց պատմությունները անցյալ ամառվա հիշողությունների մասին՝ աննկատ հասանք մոտակա մինիմարկետ: Զննելով դարակների վրայի անծանոթ ապրանքանիշերը՝ մենք ընտրեցինք must-have մթերքներ եւ վերադարձանք տուն՝ զուգահեռաբար զգալով ջեթլագի ախտանիշները:

Հաջորդ առավոտ արթնանալով՝ մենք անմիջապես գնացինք գործատուի մոտ: Նրան աշխատավայրում չգտնելով՝ մեզ ասացին մնալ թրեյնինգի, ինչին մենք շատ ուրախացանք: Խոհանոցում կանգնած ինչ-որ բան էր մաքրում մի բարձրահասակ ասիացի, որին տեսնելով՝ ընկերուհիս սկսեց քաշել թեւս եւ շշնջալ, որ դա Ղազախստանից ուսանող է: Նա մոտեցավ մեզ ծանոթանալու, մեկնելով ձեռքը՝ ասում է. «Hi, my name is Liam. I am from Thailand»: Կողքին կանգնած խոհարարը, որի տեսքից հասկանալի էր, որ նա տեղացի է, լայն ժպտաց եւ արտասանեց իր անունը: Ես դրան առանձնապես ուշադրություն չդարձրեցի, քանի որ Լիամը անմիջապես անցավ աշխատանքի եւ սկսեց մեզ ամեն ինչ սովորեցնել:

Նրա անգլերենի մակարդակը տպավորիչ էր, բայց շեշտադրումը չափազանց նման էր մերին: Մեր ուսուցման վրա ավելի քան մեկ ժամ ծախսելով՝ նա մոտեցավ բարին՝ ստուգելու նոթատետրը, եւ վերադառնալով շարունակեց՝ առանց շեշտադրման ռուսերեն ասելով «եթե ինչ»: Մենք նրան բռնացրինք հանցանքի վայրում, եւ մեր թաիլանդցին խոստովանեց, որ որոշել է մի քիչ կատակել մեզ հետ եւ ձեւանալ օտարերկրացի, ինչին, բնականաբար, մենք հավատացինք: Դրանից հետո մեզ պրանկ էին անում արդեն այլ աշխատանքում կամ մեր նոր հարեւանները, բայց դա արդեն այլ պատմություն է: Լիամի իրական անունը Ալիմ է, եւ խոհարարը ինքն էր նրա համար մականուն հորինել, իսկ նա ինքն էլ որոշեց մի քիչ զվարճանալ:

Մենք այնքան էլ շատ ժամանակ չենք անցկացրել այս աշխատանքում, բայց նման կերպ այլ վայրերում մեզ հաստատ ոչ ոք չի դիմավորել: