Ուղեցույցը կարդալուց հետո ցանկություն առաջացավ զբոսնել քաղաքում։ Բայց ոչ թե այն սովորական զբոսանքը, որը ես հաճախ եմ անում՝ միշտ նույն երթուղով, այլ քաղաքի հին մասով։ Այսինքն՝ հիմնականում կենտրոնում, բայց ընտրովի վայրերով։ Քաղաքը հսկայական է, իհարկե, ամեն ինչ շրջել չհաջողվեց, բայց տպավորությունները շատ էին, եւ կուտակվել էր այնպիսի բան, որով արժե կիսվել։ Կատյային համոզեցի, նա պատրաստակամորեն համաձայնեց։ Իրինկան էլ որպես «կցորդ» մեզ հետ հավաքվեց։
Հիշում եմ, երբ Վիտյայի հետ 2005-ին թափառում էինք Սանկտ Պետերբուրգում եւ պատահաբար մտանք «այն ժամանակների» բազմաթիվ տներից մեկի հին մուտքը, ես հանկարծ զգացի Պետերբուրգն այնպիսին, ինչպիսին տեսնում էի այն, երբ կարդում էի Դոստոեւսկու վեպերը։ Հիշեցի հինգ տարի առաջ կարդացած «Նետոչկա Նեզվանովան»։ Սա բոլորովին անսպասելի, ինձ հուզած զգացողություն էր, որը փորձել ես ոչ մի կերպ չէի պլանավորել։ Բայց այդ պահին հասկացա՝ Պետերբուրգ իզուր չեմ եկել։ Միայն այդ զգացողության համար արժեր ուղեւորվել։ Անսովոր եւ հիանալի էր այն զգալը։
Իսկ այսօր ես միտումնավոր, որպեսզի զգամ «այն ժամանակների» Աֆրիկան, գնացի այն վայրերով, «որոնց մասին կարելի է կարդալ միայն գրքերում»։ Իրան եւ Կատյան չգնահատեցին իմ նախաձեռնությունը, նրանք պասիվ էին եւ, չանցնելով ինձ հետ նախատեսվածի կեսը, գնացին տուն։ Իսկ ես թռչում էի (պատկերավոր ասած)։
Օրը հիանալի էր։ Կիրակի։ Լռություն։ ՀԱՀ-ը զարմանալի պարադոքսների երկիր է։ Ժողովուրդը զբոսնում եւ ապրում է երկուշաբթիից մինչեւ շաբաթ (երբեմն նույնիսկ ուրբաթ)։ Իսկ կիրակի օրը քաղաքը դատարկվում է։ Կենտրոնում ոչ վաճառողներ կան, ոչ էլ մարդիկ։ Փակ են սրճարանների եւ խանութների մեծ մասը։ Եվ ինձ համար կիրակին Քեյփթաունի կենտրոնում լավագույն ժամանակն է։ Որովհետեւ լուռ է։ Նույնիսկ մեքենաներ չկան, գրեթե։ Զբոսնիր քո հաճույքի համար, հեծանիվ քշիր ավտոմայրուղու մեջտեղում։ Ազատություն։ Գլխավորը՝ շատ չտարվել, որովհետեւ թեեւ կիրակի օրը մեքենաները քիչ են, բայց դրանք այնուամենայնիվ կան։
Ես դիտում էի այդ սիրուն, կոկիկ, գունավոր տնակները եւ հանկարծ իմ աչքի առաջ հայտնվեցին անցյալից երբեք չտեսնված պատկերներ։ Պատկերացրեցի, թե ինչպես էին այստեղ մարդիկ քայլում հարյուր-հարյուր հիսուն տարի առաջ, ինչպիսի տեսք ունեին այդ տները, որոնք այսօր այնքան սիրուն են, խնամված եւ իսկապես «ինչպես հին ֆիլմից»։ Հին Քեյփթաունը ինձ դուր եկավ ոչ պակաս, եւ գուցե ավելի շատ, քան դրա արվարձանը՝ Սայմոնսթաունը, որտեղ գլխավոր փողոցի երկու կողմերում շարքով կանգնած են «այն, այժմ ռոմանտիկ աուրայով պատված ժամանակների» տնակները։ Այո։ Ուղղակի պատկերվում է ինչ-որ հին աֆրիկյան վեստերն՝ թեքված տնակներով, որոնց պատշգամբներից դուրս են նայում սեւամորթ մարդկանց վախեցած դեմքերը։ Դրանք ստրուկներ էին՝ տանջված եւ կյանքում ոչինչ չտեսած, բացի իրենց ստրկությունից։ Ճանապարհներին դեռ ասֆալտ չկար, փողոցներով փոշու ամպեր բարձրացնելով անցնում էին սայլեր՝ վաճառականները տանում էին ձուկ եւ այլ մթերք, որը արեւի տակ տաքանալով՝ շատ հագեցած (եւ հաճախ գարշահոտ) հոտ էր արձակում։
Հետ ու առաջ էին վազվզում սպիտակամորթ տեր-ստրկատերերը (եվրոպացի գաղութարարները)։ Ընդ որում՝ նրանք ոչ մեկին չէին կարող դուր գալ՝ ոչ այն ստրուկներին, որոնց տանջում էին առանց մտքի, թե ինչպես վերջ տալ այդ ամենին, ոչ էլ մեզ, եթե պատկերացնենք, որ այդ ամենը տեսնում ենք կինոթատրոնի էկրանին սեւ-սպիտակ գույներով։ Դե, ես, իհարկե, չեմ հավակնում խոսել բոլորի անունից, բայց...
Դեկտեմբերի 21։ Երեք ամիս է, ինչ այստեղ եմ։ Հասարակած։
