Օրը մոխրագույն էր։ Բառացիորեն։ Երկինքը մոխրագույն էր՝ առանց ծանր մուգ մոխրագույն ամպերից արեւի դուրս գալու որեւէ հույսի։ Փողոցներում մարդիկ հույզերից զուրկ էին թվում, շտապում էին ինչ-որ տեղ՝ դատարկ, անարտահայտիչ դեմքերով։ Փողոցները տխուր էին, հինգհարկանի շենքերը բաց բերանով նայում էին իրենց կողքով անցնող մարդկանց։ Բայց նույնիսկ սա չկարողացավ ոչնչացնել այն ակնկալիքը, որ այսօր ինձ հետ լավ բան է պատահելու։ Դե, ոչինչ չէր կարող ինձ հետ պահել Work and Travel ծրագրին դիմելուց։ Վերջապես հասա IEC գրասենյակ։ Թվում էր, թե այն ժխտում է վատ եղանակը՝ իր վառ դեղին աղյուսե պատերով ծիծաղելով մռայլության վրա։ Ես զանգահարեցի, եւ դուռը ինքնաբերաբար բացվեց։ Գրասենյակը բավականին փոքր էր՝ ընդամենը երկու սեղանով եւ տասից ոչ ավելի աթոռով։ Պատին կախված էր ԱՄՆ-ի քարտեզը։ Հիանալի է. ես կկարողանամ գտնել այն անհայտ վայրը, որտեղ անցկացնելու եմ ամառս։ Ինձ դիմավորեցին երկու տղամարդ՝ երկուսն էլ երեսուն տարեկանների սկզբում։ Մեկը բարձրահասակ էր, նիհար, ածխասեւ մազերով, ինչը նրա գունատ դեմքն ավելի գունատ էր դարձնում։ Նա նայեց ինձ, եւ ես քարացա։ Նրա աչքերը կարծես ծակում էին հոգիս։ Թվում էր, թե այդ սեւ աչքերով նա կարող է նայել հոգուս ամենամութ անկյունները։ Հետո նա ժպտաց, եւ սիրտս կանգ առավ։
«Խնդրում եմ, նստեք», - ասաց մյուս տղան՝ ստիպելով ինձ կտրել հայացքս։ Այս տղան ավելի կարճահասակ էր, մի փոքր թմբլիկ, շագանակագույն խառնված մազերով։ Նրա վառ կապույտ աչքերը ժպտում էին։ Նրա մեջ ինչ-որ վստահելի բան կար։ «Ինչո՞վ կարող ենք օգնել ձեզ»։
«Ես ուզում եմ դիմել Work and Travel-ի համար, իհարկե», - եղավ պատասխանս, երբ նստեցի առաջարկված աթոռին եւ ժպտացի կարճահասակ տղային։ Ուրախ էի, որ ինչ-որ բան ինձ հետ էր պահում այդ սեւ աչքերի մեջ նորից նայելուց, այլապես կմոռանայի, թե ինչու եմ եկել այստեղ։
«Վստա՞հ եք։ Երբ մտնում ես, հետդարձի ճանապարհ չկա», - ժպտալով ասաց կարճահասակը։
«Իմ կյանքում երբեք ոչ մի բանում այսքան վստահ չեմ եղել։ Իսկ ի՞նչ թղթեր պետք է լրացնեմ»։
Ընթացակարգը տեւեց երեսուն րոպեից պակաս։ Ինչպես պարզեցի, բարձրահասակ, սեւահեր տղայի անունը J. էր, իսկ կարճահասակինը՝ A.: Պայմանագիրը ստորագրելուց հետո վեր կացա գնալու։
«Հաճելի էր ծանոթանալ, շուտով կտեսնվենք», - ասաց J.-ն՝ մեկնելով ձեռքը։ Ձեռքսեղմո՞ւմ։ Հաստատ նա տարօրինակ մարդ է։ Ես զգացի, թե ինչպես է էլեկտրականություն հոսում մեր ձեռքերի միջով, երբ դրանք դիպան։ Ես հետ քաշվեցի եւ նայեցի նրա աչքերի մեջ, եւ, իհարկե, զգացի, որ մոռանում եմ, թե ով եմ։
«Շուտով կտեսնվենք», - պատասխանեցի եւ գնացի դեպի դուռը։ Գրասենյակից դուրս գալիս տեսա, որ նրանք երկուսն էլ ժպտում են։ Կարծես սպասում էին, որ ինչ-որ բան կլինի։ Միգուցե ես պարզապես երեւակայո՞ւմ էի։
Ես փակեցի IEC-ի դուռը ետեւիցս եւ ստուգեցի ժամը։ Ընդամենը 11:23 էր։ Ամբողջ օրը առջեւում էր։ Ես նայեցի վեր՝ տեսնելու արեւը, որը փայլում էր անամպ կարմիր երկնքում։ Ես փակեցի աչքերս։ Ես նոր կարմի՞ր ասացի։ Ինչպես «ԿԱՐՄԻՐ» կարմի՞ր։ Ոչ մի դեպքում։ Ես բացեցի աչքերս՝ նույն պարզ կարմիր երկինքը տեսնելու համար։ Սիրտս ավելի արագ սկսեց բաբախել։ Արդյո՞ք անքուն գիշերները իրենց արդյունքը տալիս էին, եւ ես դանդաղ խելագարվում էի։ Հայացքս հետո շեղվեց շրջակա տների վրա, դրանք փայլում էին տարբեր գույներով՝ ոսկեգույն, վառ կանաչ, կապույտ, դեղին... Թեեւ դրանք նույն տեղում էին, ինչ մինչեւ IEC գրասենյակ մտնելս։ Տարիներ շարունակ ես բողոքում էի վատ տեսողությունից, բայց ոչինչ չէի անում։ Ահա թե ինչ ստացա։ Ես փակեցի աչքերս՝ հուսալով, որ դրանք պարզապես հալյուցինացիաներ են։ Ես բացեցի դրանք եւ տեսա, որ իմ առջեւ վայրէջք է կատարում թռչող հարթակ, եւ մոխրագույն կոստյումով մի տղամարդ հարցնում է ինձ. «Ներողություն, ինչպե՞ս կարող եմ հասնել ‘Make your platform fly better’ կազմակերպություն»։
Չեմ կարծում, որ շատ օգտակար էի, նրան նայում էի լայն բացված աչքերով եւ բաց բերանով, քանի որ նա թռավ՝ զայրացած ինչ-որ բան մրմնջալով հիմար դեռահասների մասին։
Ես շրջվեցի եւ թակեցի դուռը, որը շագանակագույնի փոխարեն նարնջագույն էր փայլում։ Այն բացվեց, եւ ես արագ ներս մտա՝ ուրախանալով, որ ամեն ինչ նույնն է, ինչ մի քանի րոպե առաջ, երբ դուրս էի եկել։
«Այսքան շո՞ւտ վերադարձար», - հարցրեց A.-ն։ «Ինչ-որ բա՞ն մոռացար»։
Ի՞նչ կարող էի ասել։ Ես նոր խելագարվե՞լ եմ, շտապօգնություն կանչե՞մ։ Հավանաբար։ Աչքիս ծայրով վարագույրների միջով կարմիր երկինք տեսա եւ շրջվեցի նայելու։
«Երկինքը...» բառերը մահացան շուրթերիս։ Ինչպե՞ս կարող էի ասել, որ այն կարմիր է։
«Ի՞նչ կա դրա հետ», - լուրջ հարցրեց A.-ն՝ նայելով պատուհանից դուրս։
Ոչ, իսկապես։ Ինչպե՞ս կարող էր նա չտեսնել, որ այն ԿԱՐՄԻՐ է։ Ես խելագարվում եմ, պետք է սենյակ պատվիրեի հոգեբուժարանում։ Ես միայն կարող եմ պատկերացնել, թե որքան կորած էի թվում, քանի որ J.-ն բռնկվեց ծիծաղից. «Մի անհանգստացիր, երկինքն այստեղ ԻՐՈՔ կարմիր է»։
«Ես խելագար չե՞մ», - բացականչեցի։ Դե, միգուցե մենք երեքով միասին խելագարվել ենք։ «Լավ կլինի նստես», - ասաց J.-ն՝ մոտենալով ինձ եւ մի փոքր հրելով դեպի աթոռը։ «Դու նոր ճանապարհորդեցիր քսան տարի դեպի ապագա։ Հիմա 2029 թվականն է»։
«Հեյ, մենք ուզում էինք զվարճանալ դրանով, իսկ դու նրան ասացիր», - հիասթափված ասաց A.-ն՝ նմանվելով երեք տարեկան երեխայի, ով նոր էր կորցրել այն խաղալիքը, որով ուզում էր խաղալ։
«Նայիր նրան», - ժպտալով ասաց J.-ն։ «Եթե հիմա չասենք, նա կուշաթափվի։ Չեմ ուզում այստեղ դիակի հետ գործ ունենալ»։
Ես ոչ մի բառ չասացի, մինչ նրանք խոսում էին։ Ես J.-ի խոսքերը պտտում էի մտքումս կրկին ու կրկին։ Ժամանակի ճանապարհորդությո՞ւն։ Քսան տարի՞։ Հմմ, կարծում եմ՝ ինչ-որ մեկը կմիանա ինձ հոգեբուժարանում։
«Ինչ-որ բան ասա», - ասաց J.-ն՝ շրջվելով դեպի ինձ։
«Դուք խելագա՞ր եք»։
«Ես հենց սրան էի սպասում», - հառաչանքով ասաց J.-ն եւ A.-ին նայելով հավելեց. «Հիշեցրու ինձ, թե ինչու ենք մենք սա անում»։
«Տեսնում ես, այսօր 2029 թվականի նոյեմբերի 21-ն է, եւ IEC-ը դառնում է 40 տարեկան», - սկսեց բացատրել A.-ն, երբ մոտեցավ եւ նստեց կողքիս աթոռին։ «Այնպես որ, IEC-ի տնօրենների խորհուրդը որոշեց անել մի արտասովոր բան»։
«Այսօր եկող յուրաքանչյուր ուսանողի խելագա՞ր դարձնել», - դուրս տվեցի ես, եւ տղամարդիկ ծիծաղեցին։
«Ոչ հենց այդպես։ Մենք պարզապես այսօր եկող առաջին ուսանողին տանում ենք քսան տարի առաջ եւ ցույց տալիս, թե ինչպիսին է IEC-ը 2029-ին։ Դա դու ես»։
«Կարծում ես՝ ես հավատո՞ւմ եմ քեզ»։
«Դե, ի՞նչ կարող ես ասել այն թռչող մարդու մասին, որին տեսար ավելի վաղ», - հարցրեց A.-ն։ «Դա ապագայում լինելուդ ապացույցն է, եւ դու չես կարող հերքել դա»։
«Օ՜, եւ նայիր շուրջդ», - ասաց J.-ն՝ թափահարելով ձեռքը, եւ սպիտակ պատերը հալվեցին՝ փայլուն, մշուշոտ, գույնը փոխող պատերը շրջապատեցին մեզ։
«Սուրբ Աստված», - ասացի ես եւ ծածկեցի բերանս, ինչը ստիպեց տղամարդկանց նորից ծիծաղել։ «Բայց ինչպե՞ս կարող էր այս ամենը տեղի ունենալ ընդամենը 20 տարում»։
«Մտքի ուժը», - հանգիստ ասաց J.-ն։
«Ի՞նչ»։
«Կար մի տղա, ով կարող էր օգտագործել իր միտքը տարօրինակ բաներ անելու համար», - սկսեց բացատրել A.-ն՝ նայելով J.-ին, ով խաղում էր գրիչով։ «Նրան հիվանդ էին համարում, մինչեւ 10 տարի առաջ նա գտավ ուրիշներին սովորեցնելու միջոցը այն, ինչ դու տեսար»։
Բարձր ճաքը ստիպեց ինձ ցնցվել։ Գրիչը, որով J.-ն խաղում էր, կոտրվեց երկու մասի։
«Իսկ թռչե՞լը»։
«Մտքի ուժը», - սա միակ պատասխանն էր, որ ստացա։
«Բայց դրանք դեռ հալյուցինացիանե՞ր են», - հարցրեցի ես՝ ցույց տալով պատերը, ոչ լիովին հասկանալով, թե ինչի մասին են խոսում։
«Ոչ, մենք դրանք այդպիսին ենք դարձնում մեր մտքով, բայց դա այն բաներից միայն մեկն է, որ մենք կարող ենք անել»։
«Ինչպե՞ս կարող եք ինչ-որ բան թռչել տալ։ Էլ ի՞նչ կարող եք անել։ Որքա՞ն կարող եմ մնալ այստեղ։ Ես էլ կարո՞ղ եմ անել այս բաները»։ Հարցերը սկսեցին հորդալ ինձնից, եւ ես հուզմունքից ցատկեցի ոտքերիս վրա։
«Ինչ-որ բան թռչել տալու համար շատ մարզումներ են պետք», - ասաց J.-ն՝ շուրթերին ժպիտով։ «Ներողություն, բայց դու այստեղ ես միայն կարճ ժամանակով։ Եվ դու այն մարդն ես, ով կարող է պատասխանել քո վերջին հարցին»։ Ես նայում էի նրա ժպիտին։ Ծնկներս թուլացան, քանի որ հասկացա, որ նա խոսելիս ամբողջ ընթացքում ժպտում էր՝ առանց շուրթերը շարժելու։ Այն գիտակցումը, որ ես իսկապես, իրոք ապագայում եմ, դանդաղորեն մտնում էր մտքիս մեջ։
«Ինչպե՞ս... Ինչո՞ւ...» Ես չկարողացա ավարտել նախադասությունները՝ փոխարենը բացելով եւ փակելով բերանս։ Սա անհասկանալի էր։
«Սա եւս մեկ բան է, որ մենք կարող ենք անել՝ օգտագործել մեր միտքը հաղորդակցության համար», - ժպտալով ասաց J.-ն։ Ե՛վ նա, եւ՛ A.-ն գոհ էին այն ազդեցությունից, որը դա թողեց ինձ վրա։
Ես նայեցի նրանց։ Մտքիս մի միտք եկավ։ Եթե մարդիկ հաղորդակցության համար օգտագործում են մտքեր եւ պատկերներ, նրանց այլեւս լեզուներ սովորելու կարիք չկա։ Այդ դեպքում ի՞նչ օգուտ Work and Travel-ից։ Իսկ ի՞նչ պատահեց IEC-ի հետ։
«Մենք դեռ այստեղ ենք, ինչպես տեսնում ես», - ասաց J.-ն, թե՞ պետք է ասեմ՝ մտածեց։
«Մարդիկ դեռ ուզում են գնալ ԱՄՆ տեսնելու։ Գիտես, մտքերով զրուցելու ունակությունը այստեղ կյանքը ավելի լավը չի դարձնում», - տխուր ժպիտով ասաց A.-ն։ «Այս կերպ ԱՄՆ-ը բաց է բոլոր ուսանողների համար»։
Սա ինձ համար միանգամից շատ տեղեկատվություն էր։
«Բայց մենք դեռ լավագույն գործակալությունն ենք», - հպարտությամբ ասաց A.-ն։ «Մենք պատրաստվում ենք առաջարկել մի բան, որը մեր մրցակից գործակալություններին հետ կթողնի»։
«Իսկ ի՞նչ է դա», - հարցրեցի ես։ «Ուղեւորություններ դեպի Մարս»։
«Ներողություն, որ հիասթափեցնում եմ», - ասաց A.-ն։ «Բայց մենք դեռ չենք հայտնաբերել փոքրիկ կանաչ հումանոիդներին։ Դեռ ոչ»։
«Այդ դեպքում ո՞րն է ձեր նոր ծրագրի հնարքը»։
«Ես ցույց կտամ», - առեղծվածային ժպտալով ասաց J.-ն։
Նախքան ես կարող էի ինչ-որ բան պատասխանել, ես ինձ գտա այդ անհատակ սեւ աչքերի մեջ նայելիս։ Թվում էր, թե շուրջս մթնում է, բայց ես չէի կարող հայացքս կտրել J.-ի աչքերից՝ տեսնելու, թե ինչ է կատարվում։ Թվում էր, թե հոգիս դուրս է քաշվել ինձնից, եւ հանկարծ մութ դարձավ։ Ես ինչ-որ տեղ ընկնում էի։
Միտքս դանդաղ վերադառնում էր։ Արդյո՞ք այդ ամենը պարզապես երազ էր։ Ոչ, դա չէր կարող լինել։ Ես պառկած էի հատակին։ Ի՞նչ դժոխք տեղի ունեցավ։ Ի՞նչ նոր ծրագիր է ստիպում մարդուն ուշաթափվել։ Ես ոտքի կանգնեցի եւ պատրաստվում էի թույլ տալ, որ զայրույթը տիրի ինձ, երբ ինձ գտա նայելիս... Ոչ մի դեպքում։ Այդ կարճ շագանակագույն գանգուր մազերը, այդ մոխրագույն աչքերը... դա ես էի, որին նայում էի։ Եվ կրկին ես անխոս էի, բաց բերանով նայում էի ձկան պես։ Ես նայեցի ներքեւ եւ զարմանքից բղավեցի։ Այդ ոտքերը, ջինսերը, կոշիկները, որոնց նայում էի, իմը չէին։ Դա իմ մարմինը չէր։ Իմ սեփական մարմինը կանգնած էր կողքիս եւ ժպտում էր։
«Ի՞նչ...» սկսեցի խոսել, բայց կանգ առա, քանի որ այդ ցածր ձայնը իմը չէր։
«Mindswap», - ասաց A.-ն։ «Ճիշտ ինչպես վեպում։ J.-ն ներկայումս քո մարմնում է։ Պարզապես մտածիր այս գովազդի մասին. «Անցկացրեք մեկ օր, մեկ հանգստյան օր կամ մեկ ամիս ԱՄՆ-ում՝ առանց ճանապարհածախսի»։ Իհարկե, որոշակի նախազգուշական միջոցներ կձեռնարկվեն երկու կողմերի անվտանգությունն ապահովելու համար։ Մասնակցության համար կպահանջվի ֆոնային ստուգում։ Բայց գաղափարը զվարճալի է։ Դուք իրականում կարող եք տեսնել Ամերիկայի կյանքը ներսից։ Ոչ միայն ԱՄՆ-ը, աշխարհի ցանկացած երկիր»։
«Յուրաքանչյուրը կարող էր դա անել, չէ՞։ Ինչո՞ւ մարդկանց պետք կլինեք դուք», - զարմացած հարցրեցի ես։
«Հենց դա է բանը», - ժպտալով ասաց A.-ն։ «Սա J.-ի գաղափարն է, եւ միայն նրա միտքը կարող է Mindswap անել ուղղակիորեն՝ առանց գործընթացում որեւէ սարքավորում ներգրավելու։ Այլ մարդկանց հատուկ գաջեթներ են պետք փոխանակվելու համար։ Եվ J.-ն օգնեց կառուցել այն, մենք հիմա փորձարկում ենք այն»։
«Իսկ ինչպե՞ս է տղա լինելու զգացողությունը», - լսեցի իմ ձայնը հարցնելիս։
«Ես կցանկանայի իմ մարմինը հետ ստանալ», - պատասխանեցի ես՝ մռնչալով։
«Բայց ի՞նչ ես կարծում։ Դու առաջինն ես, ով IEC-ից չէ եւ փորձել է սա»։
«Դե, կարծում եմ, երբ իմ մարմինը առանց ինձ քայլելը տեսնելու շոկը անցնի, ես դա բավականին զվարճալի կհամարեմ», - մտածկոտ ասացի ես։ «Դա կարող է բավականին հիանալի լինել»։
«Ես հենց սա էի ուզում լսել», - ասաց J.-ն իմ ձայնով՝ բռնելով ձեռքս։ «Իսկ հիմա արի այստեղ»։
Ես նայեցի իմ մոխրագույն աչքերի մեջ եւ զգացի, որ դուրս եմ քաշվում նրա մարմնից։ Կրկին մթնեց, եւ ես ընկա հատակին։ Մտքիս վերադառնալով՝ ես ինձ գտա իմ սեփական մարմնում։ Հաճելի էր նորից ինքս լինելը։
«Մենք չենք ուզում կոպիտ լինել», - ասաց J.-ն՝ օգնելով ինձ վեր կենալ հատակից։ «Եվ մենք կցանկանայինք ձեզ շրջագայել քաղաքում, բայց ժամանակը սեղմում է»։
«Հասկանում եմ», - հանգիստ ասացի ես։ Դեռ չէի ուզում հեռանալ, բայց ես այստեղից չէի։ Ոչ եւս 20 տարի։
«Հաճելի էր ծանոթանալ», - ասացի ես՝ ձեռքս սեղմելով երկու տղամարդկանց հետ։ «Շնորհակալություն ապագային մի փոքր հայացք գցելու համար»։
«Կարծում եմ՝ սա ավելի լավ ստացվեց, քան սպասում էի», - ասաց J.-ն՝ տասներորդ անգամ սեղմելով ձեռքս եւ չթողնելով այն։ Ոչ թե ես դեմ էի։ «Դու հասկանում ես, որ ոչ ոք չպետք է իմանա, թե ինչ է պատահել»։
«Այո», - գլխով արեցի եւ գնացի դեպի դուռը, բայց եւս մեկ բան կար, որ ուզում էի իմանալ. «Ի՞նչ կա կարմիր երկնքի հետ»։
«Դա այդ խելագար եղանակագետների պատճառով է», - ծիծաղելով ասաց J.-ն։
«Հիմար», - ասացի ես, եւս մեկ անգամ նայեցի այդ սեւ աչքերի մեջ եւ դուրս եկա գրասենյակից՝ փակելով դուռը ետեւիցս։ Ես նայեցի երկնքին՝ հուսալով, որ այն կարմիր կլինի։ Բայց ոչ, այն մռայլ մոխրագույն էր։ Ես նայեցի ժամացույցին։ 11:23։ Ես ժպտացի, ի վերջո, ինչ-որ բան պատահել էր ինձ հետ։ Ճիշտ այնպես, ինչպես սպասում էի։ Ես դանդաղ քայլում էի՝ Mindswap-ի եւ դրա տված հնարավորությունների մտքերով պատված, երբ մի միտք հնչեց գլխումս. «Այսօր թեստ կա, ես պատրաստ չեմ»։ Ի՞նչ։ Ես այսօր թեստեր չունեմ, փորձեցի մտքից դուրս մղել այն, բայց այն շարունակում էր վերադառնալ։ Ես շուրջս նայեցի։ Մի փոքրիկ երեխա էր կանգնած ոչ հեռու։ Նա մոտ 12 տարեկան էր, նիհար՝ ածխասեւ մազերով։ Նա հոնքերը կիտել էր եւ նյարդայնորեն ծամում էր ստորին շրթունքը՝ ձեռքին գիրք պահած։ Նա հանկարծ նայեց վեր, եւ ես կրկին կորա այդ սեւ աչքերի մեջ։