ԿՅԱՆՔԻ ՀՈՍՔԵՐ
Սկսեցի կարդալ Իրվին Յալոմի նոր գիրքը՝ «Հայացք արեւին. Կյանք առանց մահվան վախի»։ Յալոմը ցնցող է։ Նա հիանալի է։
Երեկ աշխատավայրում զայրացած էի ինքս ինձ վրա։ Երբեմն խոսում եմ որպես կեղծավոր։ Ո՞վ եմ ես, որ վաղաժամ եզրակացություններ անեմ։ Հիմա ակնհայտ է, որ նույնիսկ «Mavericks»-ում կան լավ մարդիկ։ Մեկ ամիս աշխատելուց հետո կոնկրետությունը սկսում է ուրվագծվել։ Ի դեպ, բացի Կալիտայից (շեշտը երկրորդ վանկի վրա)՝ գեղեցկուհի մենեջերից, որի մասին ավելի վաղ պատմել էի, ինձ դուր է գալիս նաեւ «պարուհիներից» մեկ այլ աղջիկ։ Չեմ հասկանում, թե որտեղից է սա. երբ կին է դուր գալիս, բոլոր բառերը ինչ-որ տեղ անհետանում են, չգիտեմ՝ ինչ ասել։ Սովորաբար դրա պատճառով ինձ հիմար եմ զգում։ Իսկ դուր են գալիս հաճախ։
«Կինը հրաշք է։ Եվ նվեր»։ Ո՞վ է ասել՝ «Տղամարդը Աստված է եւ արարիչ, իսկ կինը՝ Աստվածուհի եւ պահապան»։ Ես աստիճանաբար եկա այդ մտքին, որը վերաճեց պնդման։ Չեմ պատրաստվում փողոցի մեջտեղում գոռալ դրա մասին եւ համոզել բոլորին։ Բավական է հավատալ եւ զգալ։
Մարդը էներգիայի հզոր աղբյուր է։ Մեր երազանքները իրականանալու ներուժ ունեն։ Երբեմն ինձ թվում է, որ ինձնից սկսում են ալիքներ տարածվել։ Ավելի ճիշտ՝ կարծես ես ինքս ալիք եմ, որը տարածվում է կենտրոնից՝ շրջանաձեւ։ Ես էներգետիկ կուտակում եմ։ Ցնցող զգացողություն։ Նախկինում ես ինձ մեջ սա գրեթե չէի զգում։ Ինձ չէր հաջողվում երկար ժամանակ պահել էներգետիկան։
Երբ մարդը հանդիպում է իր հոգու ընկերոջը, նրանց էներգիաները միավորվում են, եւ հոսքը դառնում է ավելի հզոր՝ դա ակնհայտ է։
Նախօրեին ավարտեցի Ռիչարդ Բախի «Կամուրջ հավերժության միջով» գիրքը։ Հաճախ մարդիկ չեն հավատում, որ նման մակարդակի հարաբերություններ հնարավոր են։ Բախն իր գրքում առանց զարդարանքների պատմում է իր, իր հայացքների, ապագա կնոջ հետ հանդիպման եւ այն ամենի մասին, ինչ տեղի է ունեցել նրանց հետ հետո։
Ինձ համար սա մի գիրք է, որը կամուրջ է ձգում բոլորիս, ասես՝ «դուք հարցնում եք. եթե սեր կա, ցույց տվեք մեզ գոնե մեկ զույգ, որը երջանիկ է ապրում։ Լավ, մենք կպատմենք մեր մասին։ Չէ՞ որ մենք հենց այդպիսի զույգ ենք»։
Հարցը, որին գրառումներում դեռ ոչ մի անգամ չեմ պատասխանել.
Ի՞ՆՉ ԵՄ ԵՍ ՈՒԶՈՒՄ ԿՅԱՆՔԻՑ։ ԻՆՉՈ՞Ւ ՀԱՅՏՆՎԵՑԻ ԱՖՐԻԿԱՅՈՒՄ։
Ընդհանրապես, սա ինձ ինչ-որ չափով բնութագրում է։ Ինձ դուր չի գալիս «ստուգված եւ փորձվածը»։ Դե, ինչպես Ամերիկան կամ Եվրոպան՝ ճանապարհորդությունների դեպքում։ Ուզում եմ լինել առաջամարտիկ, կամ գրեթե։ Եթե իմանայի երկրի վրա մի այնպիսի վայրի գոյության մասին, որտեղ մարդու ոտք դեռ չի դրել՝ կասկած չկա, գրեթե հաստատ, ես կուզենայի այնտեղ լինել։
Ահա մոտավորապես նույն պատճառով, որ ես այստեղ եմ, ուզում եմ այցելել Ավստրալիա, Նոր Զելանդիա եւ Նոր Գվինեա։ Ասիայի ինչ-որ տեղ գնալ։ Վիտյային (ընկերոջս) շատ է գրավում ասիական ամեն ինչ։ Ահա, ես էլ եմ մտածում։ Ի դեպ, հուսով եմ՝ հունվարին նա էլ կլինի այստեղ՝ կգա հանգստանալու եւ հյուրընկալվելու։ Կարծում եմ՝ հիանալի կլինի։
Ընդհանուր առմամբ, ճանապարհորդությունների մասին ուզում եմ ասել, որ արժե... ճանապարհորդել, տեսնել, ԶԳԱԼ։ Իսկ որպես «վերջին կետ» ինձ համար՝ թռիչք դեպի տիեզերք, որից ես այնպիսի ցնցում կստանայի, որ հետո կարողանայի ինքս ինձ ասել. դե վերջ, Սյոմ։ Կարելի է տուն գնալ։
Իսկ ի՞նչ է տունը։ Յոթանասուն տոկոսով մենք ինքներս ենք մեր տունը։ Եվս քսան տոկոսը՝ մեզ շրջապատող մարդիկ։ Եվ միայն տասը տոկոսը՝ կոնկրետ վայրը։ Բայց այս ամենը շատ-շատ կարեւոր է։
Այո, եւ ուզում եմ պատասխանել հարցին...
Ո՞Վ ԵՄ ԵՍ։
Ինձ միշտ անհամեստ, անպարկեշտ եւ չափազանց ինքնավստահ է թվում ասել, որ ես գրող եմ։ Եվ հոգեբան։ Ընդ որում՝ ոչ վատ։ Այդպես ասելու լեզուս չի պտտվում։ Հետո, անհարմար է եւ կարելի է ենթարկվել լուրջ քննադատության, նույնիսկ ինքս իմ կողմից։ Բայց սա ՄԻԱԿ բանն է, որ ես կարող եմ (գոնե ինչ-որ կերպ), որն ինձ դուր է գալիս եւ որի մեջ ուզում եմ շարժվել եւ կատարելագործվել։
Եվ երազում եմ գոնե իմ գրականության համար գումար ստանալ։ Իսկ քանի որ գրքերի հոնորարների հետ գործը դեռ չի ստացվել, ստիպված եմ լինում միշտ լինել «ինչ-որ տեղ մեջտեղում»։ Օրինակ՝ ցանկությունների եւ հնարավորությունների։
Սարսափելի հոգնել եմ անընդհատ անհասկանալի աշխատանքով զբաղվելուց եւ ամեն տեսակ ձանձրալի բաներ անելուց։ Չեմ ցանկանում խորանալ եւ հսկայական ժամանակ ծախսել ինձ բնավ չհետաքրքրող բաների վրա։ Բայց որտեղի՞ց գումար հայթայթել կյանքի համար։ Ինչպե՞ս կարելի է միաժամանակ, ասենք, ճանապարհորդել եւ չմտածել, թե որտեղից միջոցներ գտնել դրա համար։
Ուզում եմ նաեւ սեր, ընտանիք։ Երեխաներս երեւի երբեմն կսիրեին ինձ։ Իսկ ես նրանց անընդհատ կսիրեի։
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ ՄԱՍԻՆ
Այն բանից հետո, երբ գրառումներում գրեցի, որ Քեյփթաունում աշխատանքի ավելի հեշտ են ընդունում սպիտակամորթներին, Սվետան (ընկերուհիս) զարմացավ եւ հետաքրքրվեց. «Իսկ ես կարծում էի, որ Ամերիկայում կամ այլ տեղ կա սեւամորթների խտրականություն, բայց ոչ Աֆրիկայում»։ Ընդհանրապես, նա ճիշտ է։ Դա իսկապես այդպես է։
Ես իրականում թույլ եմ կողմնորոշվում ՀԱՀ-ի քաղաքական իրավիճակում։ Ճիշտ է, Ստասը ինձ որոշ բաներ պատմեց, ահա նրա խոսքերից կարող եմ պատմել նաեւ ձեզ։ Միգուցե ինտերնետը, թերթերը եւ ամսագրերը ավելի մանրամասն եւ ճիշտ տեղեկատվություն տան, միգուցե՝ ոչ։ Ես այնքան էլ չեմ վստահում ԶԼՄ-ներին։ Ստասին ավելի եմ վստահում։
Նշանակում է՝ նրանք այստեղ ունեն Զումա անունով մեկը՝ նախագահի թեկնածու։ Իհարկե, սեւամորթ։ Երկրում բացարձակ իշխանությունը սեւամորթների ձեռքում է։ Կա երկու կուսակցություն՝ հիմնականը, որը կառավարում է քաղաքական իրավիճակը, «հաստատված» Յոհաննեսբուրգ, Դուրբան, Քիմբերլի եւ, իհարկե, Պրետորիա խոշոր քաղաքներում, եւ փոքրաթիվ «սպիտակ կուսակցությունը», որին «տրված է» Քեյփթաունը։ Հելեն Զիլլեն՝ Քեյփթաունի քաղաքապետը, սպիտակամորթ է։
Դե, ինչպես հասկացա։
Այսպիսով, առաջին անունը, որ այստեղ լսեց Ստասը, երբ երկու տարի առաջ տեղափոխվեց այստեղ Էմիրություններից, Զումա անունն էր։ Նա իբր ինչ-որ մեկին բռնաբարել էր, եւ նույնիսկ ներգրավված էր եղել խարդախությունների կամ ավելի լուրջ հանցագործությունների մեջ։ Իսկ հիմա նա հիմնական կուսակցության դեմքն է, եւ բոլոր սեւամորթները առաջիկա նախագահական ընտրություններում հիմարաբար պատրաստվում են քվեարկել նրա օգտին։ Միայն մաշկի գույնի համար։ Ե՛վ ծիծաղելի է, եւ՛ ցավալի։ Ինչպես մեզ մոտ, եւ ինչպես ամենուր քաղաքականության մեջ։ Ամերիկան եւ Եվրոպան, կամ Ուկրաինան եւ Վրաստանը ավելի լա՞վն են։
Բայց վերադառնանք Հարավային Աֆրիկա։ Կա մի մարդ, հաստատ շատերը գոնե լսել են նրա մասին՝ Նելսոն Մանդելա։ ՀԱՀ-ի նախկին-նախկին նախագահ։ Նա, կարծես, վերջերս դարձավ իննսուն տարեկան։ Ասում են՝ շատ լավ մարդ է։ Նա հետաքրքիր ճակատագիր ունի։ Նա այն մարդկանցից է, ովքեր պայքարել են ապարտհեյդի ավարտի համար, որից հետո, ըստ էության, դարձել է նախագահ։
Այսպիսով, Նելսոն Մանդելան կողմ էր Հարավային Աֆրիկայի ժողովուրդների հավասարեցմանը եւ ցանկացած խտրականության հաղթահարմանը։ Կողմ էր սեւամորթների, գունամորթների եւ սպիտակամորթների հավասարությանը։
Սակայն նրանից հետո էստաֆետը ոչ ոք չընդունեց, եւ իրավիճակը հիմա ճիշտ հակառակն է՝ հիմնական իրավունքները սեւամորթներին, հետո՝ գունամորթներին, եւ միայն հետո՝ սպիտակամորթներին։
Բոլոր բանկերում, պետական հաստատություններում եւ կառավարական կառույցներում միայն սեւամորթներ են։ Կարծում եմ՝ հեռուստատեսությամբ եւ այլ ԶԼՄ-ներում (բայց ես դրանցով չեմ զբաղվում, իսկ հեռուստացույցին կես տարին մեկ եմ հյուր գնում, ոչ հաճախ) նրանք նույնպես քիչ չեն։
Մուգ մաշկ ունեցող մարդկանց պետությունը շատ է օգնում։ Օրինակ՝ մեծ եւ փոքր բիզնեսի զարգացման գործում՝ ստեղծելով ամենահարմար պայմաններ։ Գլխավորը՝ գլուխ ունեցիր եւ գործելու ցանկություն։
Հնչում է գուցե տպավորիչ, բայց իրականում իրավիճակը գրեթե ծաղրանկարային է։ Սեւամորթները մեծամասամբ չեն ուզում աշխատել, չեն մտածում, բայց ուզում են ամեն ինչ ունենալ։ Իսկ եթե ինչ-որ բան անում են, ապա «կիսատ-պռատ»։
Աչքիս առաջ օրինակներ շատ կան՝ աշխատելու փոխարեն կանգնում են եւ դատարկ-դատարկ խոսում։ Ենթադրենք՝ սպասարկող անձնակազմը. այնպես են լվանում... հատակը, ասենք, սպասքը, լվանում են հագուստը՝ ուզում ես ձեռքերը պոկել։ Ամեն ինչ միշտ «կիսատ-պռատ»։ Դե, ահա... ինչ ունեն, դա էլ ունեն։
Իսկ քանի որ Քեյփթաունում քաղաքային կառավարման եւ բիզնեսի մեջ, ըստ երեւույթին, շատ սպիտակամորթներ են ղեկավարում, նույնիսկ քաղաքապետը բուր է, ապա արդյունքը ակնհայտ է։ Աշխատանքային թափուր տեղեր շատ կան, աշխատանքի տեղավորվելը այնքան էլ խնդրահարույց չէ։ Քաղաքը գեղեցիկ է։ Մաքուր։ Բոլորը գալիս են այստեղ աշխատելու, եւ ոչ միայն ՀԱՀ-ից, այլեւ հարեւան երկրներից։ Տեղական չափանիշներով այստեղ լավ են վճարում։ Եվ Քեյփթաունը ինքնին աճում եւ զարգանում է։
Ահա եւ եզրակացություններ արեք։
Ամբողջ երկիրը քաղաքակրթել են սպիտակամորթները։ Միայն թե նրանք այն ժամանակ սեւամորթներին վերաբերվում էին որպես անասունների։ Օրինակ, եթե պարզ ասենք՝ նրանց դուր եկավ, ենթադրենք, տունը։ Իսկ այնտեղ սեւամորթներ են ապրում։ Սպիտակամորթները գալիս են այնտեղ եւ սպանում բնակիչներին, զբաղեցնում նրանց տունը։ Նրանց համար ամեն ինչ միեւնույն էր։ Իսկ հիմա սեւամորթներին է ամեն ինչ միեւնույն։ Մի բան է ուրախացնում՝ քաղաքակրթությունը ինչպես սկսվել է, այնպես էլ գործընթացը շարունակվում է։ Մարդիկ, թեեւ առայժմ դանդաղ, բայց հեռանում են իրենց վայրենությունից։
04 նոյեմբերի 2008 թ.
