Այս հենց այն հայտնի արտահայտությունն է, որն արդեն իսկ դարձել է թեւավոր խոսք, եւ որը լսում են Միացյալ Նահանգներ ժամանող բոլոր օտարերկրացիները։ Մենք անցանք մաքսային հսկողությունը Վաշինգտոնի օդանավակայանում, իսկ հետո թռանք Նյու Յորք մի փոքրիկ ինքնաթիռով։ Անկեղծ ասած, կյանքումս այլեւս չէի թռչի նման մանրանկարչական ինքնաթիռներով։ Իմ 190 սմ հասակով ես այնտեղ գլխովս հարվածում էի ամեն ինչի, ինչ հնարավոր էր։

Իսկ ընդհանրապես, նրանք տարօրինակ ամերիկացիներ են։ Թռիչքն ինքնին տեւում է երեւի 30-40 րոպե, բայց թռիչքը, վայրէջքը եւ գետնի վրայով գլորվելը տեւում է եւս առնվազն մեկ ժամ։ Դրան գումարած առնվազն 2 ժամ առաջ գրանցումը, ստուգումը եւ այլ պարտադիր ընթացակարգերը, եւ ստացվում է նույն ժամանակը, ինչ ավտոբուսով կամ գնացքով։ Բայց հիմա դրա մասին չէ խոսքը...

Ամերիկան զգում ես անմիջապես։ Տերմինալի շենքից դուրս գալիս քեզ վրա է հարձակվում այլ օդի, այլ հոտի ալիք։ Բոլոր ամերիկյան քաղաքներն ունեն յուրահատուկ, հատուկ հոտ, որը ես չեմ հանդիպել աշխարհի ոչ մի այլ երկրում։ Այն առաջին հոտը, որը ես զգացի մեկ տարի առաջ, հավերժ կդրոշմվի իմ հիշողության մեջ եւ կլինի Ամերիկայի հոմանիշը։

JFK-ից Մանհեթեն կարելի է հասնել մի քանի եղանակով՝ ավտոբուսով (երբեք չեմ գնացել եւ չեմ պատրաստվում), տաքսիով, բացառապես դեղին տաքսիով (հարմար է, բայց մի քիչ թանկ) եւ, թերեւս, մետրոյով։ Մետրոն ամենաէժան միջոցն է։ Մեկ ուղեւորությունը արժե մոտ 2 դոլար, բայց օդանավակայան հասնելու եւ այնտեղից վերադառնալու համար պետք է փոխադրվել հատուկ AirTrain գնացք։ Այսպիսով, դրան փոխադրվելու համար պետք է բաժանվել 7 դոլարից։

Առաջին անգամ Նյու Յորքի մետրոն ցնցում է իր տգեղությամբ եւ բարդությամբ։ Սրանք այն զարդարված կամարները չեն, որոնց մենք սովոր ենք տեսնել Մոսկվայում, Պետերբուրգում եւ այլ խորհրդային քաղաքներում, սրանք բացառապես ֆունկցիոնալ նկուղներ են, որոնց գլխավոր խնդիրը միայն առավելագույն թվով ուղեւորներ բաց թողնելն է։ Ցածր առաստաղներ, խեղդող անցումներ, կեղտ, աղբ եւ տհաճ հոտ՝ սա է Նյու Յորքի մետրոն։

Ստորգետնյա երկաթուղու երկրորդ ակնհայտ պատուհասը նրա հանգույցների չափազանց բարդությունն է։ Թեեւ այս բարդությունը անտանելի անվանել չի կարելի։ Ի վերջո, դրանից օգտվում են 10-12-15 կամ քանի միլիոն Նյու Յորքի քաղաքացիներ։ Բայց այն որոշակի դժվարություններ է ներկայացնում։ Անձամբ ինձ թվաց, որ գրագետ կերպով ավելի քիչ թե շատ բարդ եւ ճշգրիտ երթուղի կազմելու համար պետք է միավորել առնվազն երեք տվյալների աղյուսակ՝ գնացքի երթեւեկության ժամանակը, երթուղին, որով գնացքը գնում է այդ տարածքում, եւ բուն գնացքը։ Եթե երեք բաղադրիչներն էլ համընկնում են կայարաններից մեկի համար, ապա ամեն ինչ կստացվի, եթե ոչ, ապա ավելի լավ է գնել օրական տոմս։

Մետրոյում, եւ ընդհանրապես Նյու Յորքում անվտանգության մասին առանձին խոսակցություն է պետք։ Մանհեթենը ընդհանուր առմամբ անվտանգ է, եթե չմտնել երեկոյան եւ գիշերային ժամերին 90-րդ փողոցից հյուսիս, իսկ Բրուքլինի, Քուինսի եւ հատկապես Բրոնքսի նման թաղամասերը հատուկ ուշադրություն են պահանջում։ Նկատի ունեցեք։

Այսպիսով, մենք Նյու Յորք ժամանեցինք ուշ երեկոյան, հյուրանոց կամ հոսթել փնտրել այլեւս չէինք ուզում, եւ քնել էլ սովորաբար չենք ուզում, քանի որ ուսանողը հարմարեցված է ռուսական ժամանակին։ Ուստի որոշեցինք Նյու Յորքին ծանոթանալ գիշերը։

Եվ մեր ծրագրում առաջինը Բրայթոն Բիչն էր։ Շատ հետաքրքիր վայր, ռուսախոս ներգաղթյալների ապաստարան եւ պարզապես Ռուսաստանին նման մի բանի կտոր։ Անկեղծ ասած, ես շատ քննադատաբար եմ վերաբերվում այն մարդկանց, ովքեր այս կամ այն պատճառով ժամանակին լքել են հայրենիքը, գուցե այդ պատճառով էլ ես այնքան էլ չեմ սիրում այս վայրը։ Այն ինձ ինչ-որ լճացած է թվում։ Այն ինձ հիշեցնում է 90-ականների կեսերի Ռուսաստանը, իսկ այդ ժամանակների Ռուսաստանը շատ անբարենպաստ վայր է։ Այնպիսի զգացողություն է, որ ամեն ինչ մնացել է ոչ հեռավոր պատմության մեջ՝ մարդիկ մտածում են հին ձեւով, բացարձակապես սպանող նորաձեւություն, սանրվածքներ, ցուցանակներ։ Ինչ արժե միայն բժշկի գրասենյակի վրայի «Ցավերի մասնագետ» ցուցանակը։ Ռեստորաններում սպասարկումը սարսափելի է։ Ձեզ պարզապես չեն ասում պատասխան բարեւ կամ ցտեսություն, այլ կոպտորեն խնդրում են սպասել։ Այս ամենը չի գեղեցկացնում այս վայրը, բայց այս վայրում պարտադիր պետք է լինի ռուսերեն խոսող յուրաքանչյուր ուսանող։

Հետո, մետրոյով, ամբողջ Բրուքլինով մենք մոտենում ենք քաղաքի երեւի ամենագեղեցիկ վայրին՝ Brooklyn Bridge Park-ին, որտեղից բացվում է Բրուքլինի կամրջի եւ Ստորին Մանհեթենի ցնցող տեսարանը։ Մթնշաղի հետ գեղեցկությունը կրկնապատկվում է) Պարզապես պատկերացրեք, թե ինչ է զգում մարդը, երբ առաջին անգամ տեսնում է Նյու Յորքի նման քաղաք։ Ինչ է նա զգում։ Արդեն այդ պահին ես զգում էի, որ Ամերիկան տեսնելու իմ վաղեմի երազանքը կատարվել է, ես արդեն դողում էի երջանկությունից, թեեւ ամենահետաքրքիրը դեռ առջեւում էր։ Հարկ է նաեւ ասել, որ առաջին մի քանի օրվա ընթացքում երեւի յուրաքանչյուրի մոտ առաջանում է այն զգացումը, որ մեկնելուն դեռ երկար ժամանակ կա, որ քո առջեւ դեռ ամբողջ ամառ է եւ մի ամբողջ սար պլաններ ու երազանքներ, դու քո մեջ ուժ ես զգում ինչ-որ բան փոխելու, ինչ-որ բան նվաճելու, ինչ-որ բան անելու։ Իմ կարծիքով, սա լավագույն պահն է, որը դու ապրում ես Նահանգներում։ Այն պետք է փորձել երկարացնել, ձգել, պահպանել։ Հակառակ դեպքում այն պարզապես կվերածվի միապաղաղ աշխատանքային առօրյայի, եւ բոլոր երազանքները կհանգեն միայն հաշվելուն, թե քանի կանաչ թղթիկ եմ վաստակել, եւ որքան ավելի պետք է աշխատել նոութբուք, մեքենա, բնակարան գնելու համար...

Հետո Բրուքլինի կամրջով ուղիղ դեպի գիշերային Մանհեթենի կենտրոն քայլելն էր։ Այն հիանալի է, այն ապրում է նույն կյանքով, ինչ ցերեկը։ Նույնիսկ կեսգիշերին Wall Street-ի տարածքում կարելի է հանդիպել ճերմակ օձիքավորների, որոնք իջել են ճաշելու։ Կյանքը եռում է։ Որքան բարձրագոչ խոսքեր կարելի է հիշել Նյու Յորքի մասին, որոնք վաղուց դարձել են անիրականանալի երազանք ոմանց համար եւ ինչ-որ սովորական բան՝ ուրիշների համար՝ Բրոդվեյ, 5-րդ պողոտա, Էմփայր Սթեյթ, Ազատության արձան, Ռոքֆելլեր կենտրոն, Կենտրոնական այգի եւ այլն։ Կճանաչեք։ Կարող եմ գրազ գալ, որ փակելով աչքերդ եւ պատկերացնելով Ամերիկան, հատկապես եթե երբեք չես եղել այնտեղ, դու կնկարես հենց Նյու Յորքի պատկերները։ Միեւնույն ժամանակ, ես կասեի, որ Նյու Յորքը կարելի է կամ սիրահարվել, կամ ատել, երրորդ տարբերակ չկա։ Եթե դու ունակ ես պտտվելու, բռնելու այս քաղաքի խելահեղ ռիթմը, եթե ունակ ես սովորելու նրա հոտերին եւ անկարգությանը, նրա տրամադրությանը, ապա այն քեզ համար է։ Եթե ոչ, ապա դու պարզապես կատելու ես այս քաղաքը նրա անկատարության համար։ Ես Նյու Յորքում եղել եմ 6 անգամ, եւ մինչ օրս չեմ որոշել, երեք անգամ ես հիացել եմ նրանով, եւ երեք անգամ հետո անիծել եմ նրան։

Եվս մեկ մանրուք եմ ուզում ավելացնել։ Հաճախ, երբ ձեւավորվում է մեր տպավորությունը այս կամ այն քաղաքի մասին, եղանակը մեծ դեր է խաղում։ Սա 100%-ով հաստատվում է նաեւ իմ դիտարկումներով։ Այսինքն, եթե դուք այցելել եք քաղաք մեկ օրով եւ այդ օրը մռայլ ու ամպամած է եղել, ապա քաղաքը, ամենայն հավանականությամբ, ձեզ դուր չի գա։ Բայց հակառակը, եթե այցելեք նույնիսկ համեստ քաղաք՝ անամպ, տաք օրով, դուք հաճելի տպավորություններ կունենաք այդ վայրի մասին։ Ուստի, պլանավորելով ձեր ճանապարհորդությունները, նայեք կանխատեսումներին։

Մենք ամբողջ գիշեր եւ հաջորդ օրը զբոսնում էինք Նյու Յորքով։ Չնայած պայուսակներին, որոնք չգիտեինք որտեղ թողնել եւ ամենուր քարշ էինք տալիս մեզ հետ։ Այստեղ շատ նկատելի էր տարբերությունը, թե ով պետք է ավելի շատ քարշ տա, իսկ ով ունի միայն նոութբուքով ուսապարկ) Լողում էինք Staten Island Ferry-ով Ազատության արձանի կողքով (անվճար), թափառում էինք Ստորին քաղաքի հին նեղ փողոցներով, Wall Street-ի տարածքում, այցելեցինք Greenvich Village-ի նախկին մտավորականության թաղամասը, որտեղ պատահաբար հանդիպեցինք այն տանը, որտեղ երիտասարդության տարիներին ապրել է Վլադիմիր Պոզները՝ հայրենական լրագրողը, ով նկարահանել է «Միահարկ Ամերիկան»!!! Ground Zero-ում հարգանքի տուրք մատուցելիս ես անձամբ զարմացած էի նոր կառույցի մասշտաբներից եւ կառուցման արագությունից, թե որքան բանվոր եւ տեխնիկա է ներգրավված եղել գործընթացում։

Բրոդվեյը, անկասկած, Մանհեթենի գլխավոր փողոցն է։ Հնդկացիների ժամանակների պատերազմի արահետից այն վաղուց վերածվել է բարեկամության արահետի։ Անկյունագծով հատելով կղզին՝ Բրոդվեյը անցնում է քաղաքի բոլոր թաղամասերով, այն տեսնում է եւ՛ Չայնաթաունի ավերակները, եւ՛ Greenvich Village-ի կարմիր աղյուսե շինությունները, եւ՛ Էմփայր Սթեյթ Բիլդինգի գլխավորությամբ երկնաքեր-սյուները, եւ՛ Հարլեմի նման սեւամորթ թաղամասերը։ Եթե քայլեք Բրոդվեյով, ապա կարող եք կարճ ժամանակում ճանաչել Նյու Յորքը այնպես, ինչպես այն կարող է ճանաչել օտարերկրացին։

Նյու Յորքը հսկայական է եւ բարդ։ Տրանսպորտային համակարգը սկզբում ինձ որոշակի ապշեցուցիչ վիճակի մեջ էր գցում, բայց Մանհեթենի փողոցներում մոլորվելը գրեթե անհնար է։ Դրանք ուղղահայաց հատվում են՝ կազմելով զուգահեռ ընթացող պողոտաների եւ փողոցների ցանց։

Բայց ամենակարեւորը եւ ամենաարժեքավորը, որ կա «Մեծ Խնձորում», այն, ինչ քաղաքին հմայք եւ սրություն է տալիս, բնակիչներն են, հենց Նյու Յորքցիները։ Այս քաղաքը բոլոր ազգերի մեծ խառնուրդ է, այստեղ նորաթուխ ամերիկացիների ամենաբարձր տոկոսն է, որոնց միայն մի մասն է խոսում անգլերեն։ Այստեղ կարելի է հանդիպել ցանկացած ազգի, ցանկացած ժողովրդի ներկայացուցչի։ Ինչպես կաթսայում խառնվել են մարդիկ, ավանդույթները, սովորույթները, սովորությունները եւ ամբողջ մոլորակի կարծրատիպերը՝ ծնելով ամբողջ քաղաքի կերպարը։ Նրանք ազատ են, նրանք անկախ են, նրանք նպատակասլաց են, սիրահարված իրենց քաղաքին եւ հագեցած նրա հանդեպ հայրենասիրությամբ։ Նրանք իրենց համարում են Ամերիկայի մայրաքաղաքը, եւ այս մոլորակի մեծամասնությունը համաձայն է նրանց հետ։ Նրանք անկրկնելի են...