Աշխատանքը, հավանաբար, ինձ հնարավորություն տվեց ծանոթանալու եւս մի քանի լավ մարդկանց հետ։ Իհարկե, վստահ չեմ, որ նրանք հենց ընկերներ կդառնան ինձ համար, բայց այնուամենայնիվ... Երկու աղջիկների հետ շփվելը հաճելի է։ Նրանք ընկերուհիներ են։ Ուկրաինուհիներ։ Նրանք այնպիսի... ավանդական ուկրաինական բարբառ ունեն։ Նրանք վատը չեն։ Միայն թե պետք չէ չարախնդիր դեմքեր ընդունել, լա՞վ։ Հիշեք իմ համոզմունքը, որ մարդիկ ամենուր էլ լավն են հանդիպում։ Նույնիսկ կարելի է այսպես ասել՝ յուրաքանչյուր մարդու մեջ կան եւ՛ դրական, եւ՛ բացասական կողմեր։ Մեզ որոշում է այն, թե ինչ ենք մենք ինքներս մեզ համար ընտրում։ «Ինքնըստինքյան» ոչինչ չի առաջանում։ Այս երկու աղջիկները ինձ թվում են եւ՛ ադեկվատ, եւ՛ լավ մարդիկ։ Ինչո՞ւ են նրանք, այնուամենայնիվ, հայտնվել այստեղ։ Իսկ դա իմ գործը չէ։ Ես ոչ մեկին այդ մասին չեմ հարցնում։ Ինձ համար ավելի հաճելի է իմանալ (իսկ դա այդպես էլ կա), որ նրանք ծրագրում են փախչել այստեղից։ — Մեզ դուր է գալիս այս երկրում, շատ։ Միայն թե մեր այս աշխատանքը չլիներ, — կիսվեցին նրանք։ Բայց նրանց համար այնտեղից փախչելը այդքան էլ հեշտ չէ, հենց դրանում է ամբողջ խնդիրը։ Աղջիկների վիզաները ստրիպտիզուհիների վիզաներ են։ Ակումբը նրանց տվել է դրանք, եւ նա իրավունք ունի, եթե նրանք հանկարծ որոշեն ազատվել աշխատանքից, կասեցնել դրանց գործողության ժամկետը։ Ես չեմ կարող պնդել, որ դա իսկապես այդպես է, բայց բոլոր կողմերից այդ մասին են խոսում։ Այդ դեպքում նրանց ոչինչ չի մնա, քան տուն վերադառնալը։ Հետեւաբար, երեւի թե դրանից խուսափելու միակ միջոցը սովորական վիզայի համար փաստաթղթեր ներկայացնելն է։ Եվ եթե դրա հետ ստացվի, եթե տան այն, ապա դու ազատ ես ընտրության մեջ։ Ճիշտ է, նույնպես ամեն ինչ այդքան էլ հեշտ չէ։ Մեր ծրագրով վիզաները աշխատանքային են։ Եվ մենք բոլորս ունենք փոխանակման ծրագրով պաշտոնական թույլտվություն, ինչը ենթադրում եւ մեզ աշխատելու իրավունք է տալիս։ Առանց այդ թղթի աշխատանք գտնելը շատ ավելի դժվար կլինի։ Բայց ոչ անհնար։ Չէ՞ որ մի գործատու կնայի դրան, իսկ մյուսը՝ ոչ։ Հետո, դա կախված կլինի նաեւ քո սեփական գործնական եւ հաղորդակցական որակներից։ Մեկը կհարմարվի, եւ ամեն ինչ նրա մոտ հիանալի կլինի, նույնիսկ ամենաանհաջող վիզայով։ Իսկ մյուսը կլինի անշնորհք՝ իր «ոսկե» վիզայով։ Սա ճշմարտություն է, բազմիցս համոզվել եմ։ Դե լավ։ Ի՞նչ կա այսօրվա մասին։ Առավոտյան զբոսնեցի Քրիստինայի հետ, հետո նստեցինք սրճարանում Իրայի եւ Կատյայի ու աշխատանքի աղջիկների հետ (վերջին երկուսի հետ առաջին անգամ էի տեսնվում աշխատանքից դուրս)։ Վերջապես հանդիպեցինք Իրկայի հետ նրա ուղեւորությունից հետո։ Երկու շաբաթ չէինք տեսնվել։ Հետո ժողովուրդը ցրվեց, իսկ մենք Իրայի հետ մնացինք՝ մենք այսօր աշխատանքի չենք!!! Իմ համակարգչով ներկայացում դիտեցինք եւ գնացինք նրա մոտ՝ պիցցա ուտելու։ Խոսեցինք, խոսեցինք, խոսեցինք։ Հոգու մասին։ Իրինկան հոգեհարազատ մարդ է։ Կարծես թե առաջին անգամ կյանքում հասկացա, թե ինչու են ռուսախոս աղջիկները այդքան մեծ քանակությամբ փախչում արտասահման։ Գիտե՞ք պատճառը։ Նրանց ամենուր ուրախ են տեսնել, բոլորին դուր են գալիս սլավոնուհիները, ամենուր նրանց համարում են ամենագեղեցիկը։ Իսկ ո՞ւմ դա հաճելի չէր լինի։ Մենք բոլորս ձգտում ենք այնպիսի միջավայրի, որտեղ մեզ ուրախ են եւ որտեղ մենք մարդկանց համար ցանկալի ենք։ Իսկ ես մտածում էի՝ դա ընդամենը խոսքեր են, որ աշխարհում «մերոնցից» գեղեցիկ չկա։ Բայց, կարծես թե, դա պարզապես ասացվածք չէ։ Լիովին իրական ճշմարտություն է (ես միտումնավոր շեշտը դնում եմ ռուսախոսների վրա՝ նկատի ունենալով ոչ միայն մերոնց, այլեւ բելառուսուհիներին, ուկրաինուհիներին, մոլդովուհիներին եւ այլ ռուսախոս աղջիկներին ու կանանց)։ Ցավալի է, որ նրանց մեջ հայրենասերները, ցավոք, այդքան էլ շատ չեն։ Իսկ ինձ համար հայրենասիրությունը կայանում է մեկ պարզ բանի մեջ՝ մարդու կողմից իր հարազատ երկրից բացի այլ վայրում ապրելու տարբերակը չդիտարկելու մեջ։ Դու կարող ես պարբերաբար թափառել արտասահմաններով, երբեմն նույնիսկ այնտեղ ապրել մի քանի տարի, բայց չդիտարկել այնտեղ ընդմիշտ մնալու տարբերակը։ Հակառակ դեպքում քո հայրենասիրությունը տարօրինակ է։ Իսկական հայրենասերները, իմ կարծիքով, այն մարդիկ են, ովքեր ցանկանում են ապրել իրենց հարազատ հողի վրա։

ՓՈՔՐԻԿ ԻՇԽԱՆԸ

«Ո՞վ է հորինել քեզ, աստղային երկիր,

Վաղուց եմ երազում, երազում եմ նրան։

Դուրս կգամ տնից, դուրս կգամ տնից,

Հենց նավահանգստի վերեւում ալիքն է զարկում։

Քամոտ երեկոյան թռչունների ճիչերը կլռեն։

Աստղային լույսը կնկատեմ թարթիչներիս տակից,

Ուղիղ հանդիպման, ուղիղ, հանդիպմանս

Դուրս կգա վստահող փոքրիկ իշխանը։

Ամենակարեւորը՝ հեքիաթը չվախեցնելն է։

Անծայրածիր աշխարհին պատուհանները բացելը։

Սլանում է առագաստանավս։ Սլանում է առագաստանավս,

Սլանում է առագաստանավս դեպի հեքիաթային ճանապարհ։

Որտե՞ղ եք, որտե՞ղ եք, երջանկության կղզիներ,

Որտե՞ղ է լույսի եւ բարության ափը։

Այնտեղ, որտեղ հույսերով, այնտեղ, որտեղ հույսերով

Ամենանուրբ բառերն են թափառում։

Ո՞վ է հորինել քեզ, աստղային երկիր,

Վաղուց եմ երազում, երազում եմ նրան։

Դուրս կգամ տնից, դուրս կգամ տնից,

Հենց նավահանգստի վերեւում ալիքն է զարկում»։

Երաժշտությունը՝ Միքայել Թարիվերդիեւի; Խոսքերը՝ Նիկոլայ Դոբրոնրավովի։

Պարզվում է՝ այս երգը «Ուղեւորը հասարակածից» ֆիլմից է (հնարավոր է՝ նկարահանված «Փոքրիկ իշխան»-ի հիման վրա)։ Իսկ ես այդ ֆիլմի մասին երբեք նույնիսկ չէի լսել։

29 նոյեմբերի, 2008 թ.