Օ՜, այո... Արդեն լուսանում էր, չէ՞ որ այս հարավային կողմերում արեւն այնքան վաղ է արթնանում, եւ այդ պատճառով դեպի քաղաք տանող տասը գոտի ունեցող մայրուղին ծանրաբեռնված էր: Աշխատասեր ամերիկացիները, ըմպելով իրենց Starbucks-ի սուրճը, դեռ նոր էին արթնանում քնից եւ իրենց մեքենաները վարում դեպի Սիլիկոնային հովտի բարձր տեխնոլոգիական արտադրամասեր, իսկ մենք թռչում էինք դեպի երազանքների քաղաք, ինչպես մենք էինք կարծում, դեպի Սան Ֆրանցիսկո:

Միտումնավոր մտնելով քաղաք հյուսիսից՝ մենք կանխազգում էինք մոտեցումը քաղաքի գլխավոր հոմանիշին՝ «Ոսկե դարպասներ» կամրջին, որը թվում է կարմիր, բայց իրականում նարնջագույն է: Առաջին շրջադարձը՝ շուտ էր, երկրորդ շրջադարձը՝ նորից կողքով, եւ ահա, վերջապես, երրորդ շրջադարձից հետո մենք տեսանք Ամերիկայի ամենահայտնի կամրջի իսկապես հսկայական եւ միեւնույն ժամանակ անվերջ նրբագեղ հենասյուները: Այն իսկապես գեղեցիկ է, հսկայական եւ շատ է սազում ամբողջ քաղաքին: Տպավորություն է ստեղծվում, որ հենց նման կամրջի մոտ են եվրոպացիները ժամանակին հիմնել Սան Ֆրանցիսկո քաղաքը, կամ Սան Ֆրանը, ինչպես այն անվանում են տեղացիները: Իմ կարծիքով՝ սովորական զբոսաշրջիկ ուսանողի համար այս կամրջի լավագույն լուսանկարները կարող են ստացվել քաղաքի հակառակ կողմից: Հենց այնտեղ է գտնվում հիանալի դիտահարթակը, որը ոչ միայն կամրջի, այլեւ բուն քաղաքի, Ալկատրաս կղզու եւ ամբողջ ծովածոցի հիասքանչ տեսարան է բացում: Ամբողջ գաղտնիքն այն է, որ սա միակ դիտահարթակն է, որը գտնվում է կամրջի մակարդակից բարձր: Դուք նայում եք դրան վերեւից: Մնացած բոլորը տալիս են ներքեւից կամ նույն մակարդակից տեսարան, ինչը, համաձայնեք, այնքան էլ տպավորիչ չէ հսկայական կառույցների համար:

Կրկին կամրջի մասին: Արժե անցնել այն, բայց պետք է նաեւ պատրաստ լինել բաժանվել 6 դոլարից pay-tall-ում: Սա առաջին անգամն էր, երբ մենք որոշեցինք վճարովի ճանապարհով գնալ, մինչ այդ մեր ժլատ մտածելակերպի պատճառով մենք սկզբունքորեն շրջանցում էինք նման կառույցները, բայց այս անգամ ժլատությունն ասաց, որ շրջանցելն ավելի թանկ կնստի, եւ մենք որոշեցինք: Որքա՜ն էր մեր աննկարագրելի երջանկությունը, երբ ճանապարհային ոստիկանության ծառայողը, որը նստած էր խցիկում եւ պատասխանատու էր մեզնից վճար գանձելու համար, խորհուրդ տվեց այլեւս փողերը չշռայլել, պահել 6 դոլարը եւ ծախսել այն ինչ-որ այլ բանի վրա: Երբ մենք տրամաբանորեն հարցրինք նրան «Ինչո՞ւ», նա հստակ բացատրեց, որ դա իր վերջին օրն է, եւ որ նա ատում է իր գրեթե նախկին աշխատանքը: Ուռա՜: Մենք Սան Ֆրանցիսկոյում ենք: Եվ մարդիկ այստեղ ակնհայտորեն այլ կերպ են մտածում:

Հազիվ կայանելով մեր «Տրակտորիկին», ի դեպ, դրա համար չնախատեսված տարածքում, մենք գնացինք քաղաքը զննելու: Այն իսկապես հսկայական է, անհարթ եւ տեղակայված է բավականին զառիթափ բլուրների վրա: Մարդիկ այստեղ սովորում են այլ կերպ քայլել, այլ կերպ վարել եւ, հավանաբար, այդ պատճառով էլ այլ կերպ են մտածում: Այստեղ կարելի է քայլել միայն վեր բարձրանալով՝ հազիվ տեղաշարժելով ծնկները, կամ թեթեւացած վազելով ներքեւ՝ վախենալով սայթաքել եւ քիթը ջարդել: Վարելն ավելի սարսափելի է, քանի որ միշտ վեր ես բարձրանում կույր եւ հավանականություն կա բախվելու շրջակայքում բնակվող երեք հարյուր հազար չինացիներից մեկին, կամ ներքեւ, եւ այդ ժամանակ պետք է լավ արգելակներ ունենալ, որպեսզի ժամանակին կիրառես դրանք, իսկ մենք դրանք չունեինք:

Առաջին հայացքից քաղաքը շատ յուրօրինակ է, նման չէ ամերիկյան այլ մեգապոլիսների: Այն շատ սպիտակ է, չկան սովորական երկհարկանի քոթեջներ եւ տան առջեւի կանաչ մարգագետիններ: Քաղաքը կարծես լցված է սպիտակ սվաղով պատված տուփերով, որոնք ոչ միայն ինձ հիշեցրին աղբանոց: Բայց ընդհանուր առմամբ այդ բոլոր անհարթությունները շատ գեղեցիկ եւ ինչ-որ կերպ օդային են թվում: Համայնապատկերով վայելելու համար ընդհանրապես պարտադիր չէ վերելակով բարձրանալ որեւէ երկնաքեր, ինչպես դա ավանդաբար անում են Նյու Յորքում, Չիկագոյում կամ որտեղ ասես: Այստեղ պարզապես պետք է քիչ աշխատել ոտքերով եւ հայտնվել բլուրներից մեկի գագաթին, ավելի լավ է՝ Ռուսական բլրի (Russian Hills) գագաթին, որը քաղաքի սիրտն է, եւ այնտեղից բացվում է հիանալի տեսարան դեպի բոլոր չորս կողմերը:

Այստեղ է գտնվում նաեւ, ըստ պնդումների, աշխարհի ամենաթեք փողոցը՝ Lombard street-ը: Յուրաքանչյուր ժամանող ավտոսիրող անպայման ձգտում է անցնել դրանով. մենք բացառություն էինք եւ խնայեցինք մեր արգելակները: Ի դեպ, ինձ մոտ տպավորություն ստեղծվեց, որ եթե Մոսկվայի ռելիեֆը նման լիներ Սան Ֆրանցիսկոյին, ապա մեր մայրաքաղաքի բոլոր փողոցները կունենային Lombard street-ի նման ձեւ: Չէ՞ որ հաճախ մեր ուսանող-ինժեներների համար Սան Ֆրանը թվում է բոլորովին ոչ տրամաբանական եւ ոչ դասագրքերով կառուցված: Ես ասում էի՝ նրանք այնպիսին չեն:

Իջնելով ռուսական բլուրներից՝ դուք ուղիղ հայտնվում եք հզոր չինացիների սփյուռքում: Ի դեպ, Սան Ֆրանցիսկոյում է գտնվում Չինաստանից դուրս չինացիների ամենամեծ բնակավայրը: Սա շատ բան է ասում եւ զգացվում է ամենուր: Անցորդների նեղ աչքերը դեռ երկար կհիշեցնեն ձեզ այդ մասին: Ի դեպ, հենց Չայնաթաունի փուլում մենք սովածացանք եւ որոշեցինք էժան ուտել որեւէ տիպիկ ազգային հաստատությունում: Մտանք մեկը եւ պատվիրեցինք, ուշադրություն... ՌՈՒՍԱԿԱՆ ԲՈՐՇ: Եվ աստված իմ... երբեք մի կրկնեք մեր սխալները: Ավելի լավ է պատվիրեք բրնձով որեւէ ուտեստ):

Դուրս գալով Դաունթաունից, որտեղ, ըստ էության, գտնվում է Չայնաթաունը, եւ անելով երեք տասնյակ լուսանկար Transamerica Pyramid-ի՝ այդ բարձրահարկ այլանդակության, մենք դուրս եկանք առափնյա փողոց: Մմմ... այն ինձ թվաց ծրագրի ամենահետաքրքիր կետը, նույնիսկ հիշեցրեց ռուսական որեւէ առողջարանային քաղաքի առափնյա փողոցը: Այստեղ մենք վերջապես տեսանք արմավենիներ, ավտոմատ զուգարանային խցիկներ, որոնք հատկացնում են ուղիղ 20 րոպե կարիքները հոգալու համար եւ իրենց զինանոցում ունեն մանրամասն հրահանգ, թե ինչպես դա անել առավել արդյունավետ, բազմաթիվ մուրացկաններ, ժողովրդական արհեստավորներ եւ շառլատաններ: Ամենուր եռում էին անհոգ մարդիկ՝ կարծես ստեղծելով ամառային հանգստի մթնոլորտ:

Այդ համընդհանուր մարդկային հավաքատեղիի մոտակայքում ինձ վստահորեն խաբեց մի լուսանկարիչ տղամարդ՝ երեք սիրուն, բայց թույլ շնիկներով: Նա ինձ ինչ-որ բան էր բացատրում, իսկ հետո վերջում հարցրեց՝ դե ի՞նչ, այո՞: Ես պատասխանեցի «այո»: Ինչպես պարզվեց ավելի ուշ, ես համաձայնել էի 5 դոլարով լուսանկարվել հենց այդ շնիկների հետ. այն ժամանակ խելագարի պես զայրացած էի իմ անգլերենի համար: Ճիշտ է, տղամարդը հիշատակի համար թողեց նաեւ իր լուսանկարը, նա, ի դեպ, նույնպես հագնված էր իր չորքոտանի ընտանի կենդանիների պես՝ սպիտակ-շագանակագույն շան կոմբինեզոնով:

Առափնյա փողոցով զբոսանքի տրամաբանական ավարտը համաշխարհային հռչակ վայելող, բայց որի մասին ես երբեք չէի լսել, 39-րդ նավամատույցն է: Հենց այն նավամատույցը, որը կա ջրի մոտ գտնվող յուրաքանչյուր քաղաքում: Այստեղ կային երգեր, պարեր, ատրակցիոններ, սրճարանների կույտեր եւ նույնիսկ աշխարհի լավագույն քաղցրավենիքի խանութը՝ Candy Lord-ը, որտեղ ծիածանի բոլոր համերի եւ գույների կոնֆետները վաճառվում են տակառներով եւ հեշտությամբ գողացվում: Բայց գլխավոր տեսարժան վայրը ծովառյուծներն են, որոնք ամեն տարի գալիս են 39-րդ նավամատույց գիտնականների համար անհասկանալի պատճառներով, բարձր գոռում են անպահանջկոտ զբոսաշրջիկների ուրախության համար եւ նեխած ծովային ձկան հոտ են արձակում նավահանգստում՝ ոմանց ուրախության համար:

Մենք դեռ երկար պարզապես թափառում էինք Սան Ֆրանի շրջակայքում, այգիներում եւ պուրակներում: Դիտում էինք երկրաշարժի ժամանակ փրկված հին վիկտորիանական տները, հետո հիանում էինք քաղաքով Alamo Square-ից: Անտարբեր չմնացինք City Hall-ի շուրջ գտնվող վարչական շենքերի համալիրի նկատմամբ եւ զարմացանք երկրորդ կամրջի՝ Bay Bridge-ի ավելի մեծ վեհությամբ, որը պարզվեց գրեթե երեք անգամ ավելի երկար է: Մենք ուսումնասիրեցինք Սան Ֆրանցիսկոյի առանձնահատկությունները, թեեւ ծախսեցինք ընդամենը մեկ օր: Մենք չմտանք ոչ մի թանգարան, ոչ մի պատկերասրահ, բայց մենք զգացինք քաղաքի ոգին: Այս քաղաքն իսկապես ազատության բույր է արձակում, նոր մտքերի բույր: Հենց այն դարձավ հիպիների օրրանը 60-ականներին: Այն շատ դուր եկավ մեր ընկերությանը, այն շատ է դուր գալիս զբոսաշրջիկներին, բուն ամերիկացիներին, այն մարդկանց, ովքեր այնտեղ ապրում են: Ես դեռ չեմ հանդիպել մարդու, ում այն դուր չգար. շատերը նույնիսկ այն անվանում են Ամերիկայի ամենագեղեցիկ քաղաքը: Բայց երեւի ես երրորդ սերնդի պահպանողական եմ՝ գլխումս դասական կանոններով եւ իմ իդեալի մարմնավորման մեջ դասականությամբ, բայց ինձ ընդհանրապես դուր չի գալիս այս քաղաքը: Ինձ չի պահում այս ամբողջ թեթեւությունը, չի գրավում դատարկ ազատության այս բույրը: Ինձ զզվելի են արեւմտյան քաղաքակրթության այս ծնունդները, որոնք սկսվել են հայտնի Twin Peaks-ից: Ամեն ինչ այնքան պատրանքային եւ արհեստական է: Բայց ես ակնհայտորեն փոքրամասնության մեջ եմ: