ԳԻՇԵՐԱՅԻՆ ՄՏՔԵՐ

Աշխարհում ամենադժվար բանը միայնությունն է։ Ոչ ծամել կարող ես, ոչ կուլ տալ, ոչ էլ թքել։ Առավոտյան եւ ցերեկը միշտ անելիք կա, լիքը ուժ ու ցանկություններ։ Առավոտն ու օրը հրաշալի են։ Իսկ երեկոները՝ ոչ միշտ։ Երեկոյան չես ուզում մենակ մնալ։

Ես երբեք չեմ ուզում դրա մասին խոսել, միշտ ձգձգում եմ պահը։ Ես չգիտեմ անհրաժեշտ, ճիշտ բառերը՝ այն հենց այնպես նկարագրելու համար, ինչպես որ կա։ Ինձ թվում է՝ մարդկանց համար էլ հեշտ չէ լսել եւ իմանալ, որ քեզ ծանր է լինում... Երբ եփվում ես ինքդ քո մեջ, թաքնվում ես ինքնահարցադրումներից, օրինակ՝ «Ինչպե՞ս է ստացվում, որ դու, կարծես թե, լավ մարդ ես... եթե դու այդքան լավն ես, ինչո՞ւ, թեեւ քո շուրջը շատ հիանալի մարդիկ կան, ԻՆՉՈ՞ւ, էկզիստենցիալ առումով, դու մինչեւ հիմա մենակ ես»։ Մտովի զրույց ես վարում ինքդ քեզ հետ։

— Մարդի՞կ։ Միգուցե խոսքը կոնկրետ մեկի մասի՞ն է։

— Մեկ մարդը բավական կլիներ։

— Ահա թե ինչու դու ոչ մեկին չես պատմում դրա մասին։

— Որովհետեւ եթե չլռես, քո շրջապատից նրանք, ում ընկերներ են անվանում...

— Այո, նրանք կմտածեն, որ արժե՞...

— Եվ իրականում ոչ նրանք կան, ոչ էլ որեւէ մեկը։ Իսկ նրանք, ովքեր կան, կամ կարող էին լինել՝ բավարար չեն։

— ...ՃՇՄԱՐՏՈՒԹՅԱՆ ՄԱՍԻՆ

Կատյան ինձ միշտ խնդրում է ոչ մեկին չպատմել, թե որտեղ է աշխատում։ Լյոշկան նույնիսկ ժամանել էր, իսկ նա նրան ասել էր, որ ազատվել է «Օյ-Յո» ռեստորանից, որտեղ աշխատել է որպես հոսթես մինչեւ տեղի ձմռան ավարտը, եւ հիմա հանգստանում է։

— Ինչո՞ւ չես ասում նրան ամեն ինչ այնպես, ինչպես կա, ի՞նչ վատ բան կա դրանում, — հարցնում եմ նրան։

— Սա իմ կյանքն է։ Ես չեմ ուզում։

— Մարդիկ ավելի շուտ կկասկածեն ինչ-որ վատ բան, եթե դու չխոսես, քան եթե պատմես։

Իմ փաստարկի հաստատման համար, Իրայի հետ կես տարի առաջ, նա պատմում էր, իրական դեպք է եղել. նա թաքցրել է այստեղի մի ծանոթից, թե որտեղ է աշխատում՝ հորինելով այլ վայր։ Որոշ ժամանակ անց սուտը բացահայտվել է, եւ նա, այնուամենայնիվ, ստիպված է եղել ասել ճշմարտությունը, թե կոնկրետ որտեղ։ Գիտե՞ք, թե ինչ է պատասխանել նրան այդ ծանոթը։ Նա ասել է.

— Ես այդպես էլ գիտեի։

Իսկ ի՞նչ էր նա գիտեր։ Կարող էր միայն ենթադրել կամ կռահել։ Եվ, ինչպես պարզվեց, նա ենթադրել էր շատ ավելի վատ բան, քան իրականում կար։ Իսկ եթե նա միանգամից եւ ազնվորեն ամեն ինչ ասեր, միանգամից կզրկեր եւ՛ իրեն, եւ՛ նրան տհաճ «պահերից»։ Այդպես։ Իսկ ուստի ես մտադիր եմ ասել ճշմարտությունը։ Ինձ համար՝ եւ՛ ավելի լավ է, եւ՛ ավելի ճիշտ։

Այնպես որ, չգիտեմ՝ ինչ անեմ. չեմ ուզում նեղացնել Կատյային, բայց ի՞նչ անեմ հիմա, գիրքը դեն նետե՞մ։ Ես չեմ կարող Կատյային ջնջել էջերից, եւ չեմ էլ ուզում։ Ինձ համար սա ցավոտ հարց է։ Այս աշխատանքը ամբողջական ստեղծագործություն է։ Ինչպե՞ս կարելի է այն, առավել եւս այս կերպ, «կրճատել»։ Մի խոսքով, մնում է միայն հուսալ, որ Կատյան կների։ Ես չեմ պատրաստվում արդարանալ, ասել, որ մեղավոր չեմ, պատճառներ հորինել, թե ինչու «չկարողացա կտրտել փաստերը»։ Ոչ, ես մեղավոր եմ, խոսք չկա։ Պատմել եմ։ Ընդունում եմ, որ ինձ վատ եմ պահում։ Եվ եթե Կատյան նեղանա, կա ինչի համար։ Եվ ես ամաչում եմ։

ԱՇԽԱՏԱՎԱՅՐՈՒՄ ՍՊԱՍՈՒՄ ԵՆ ԻԲՐԵՎ ՀՐԱՇՔԻ

«Իսկ հիմա՝ դիսկոտեկա»,- ասում եմ ինքս ինձ, որպեսզի աշխատանքիցս չխելագարվեմ։ Այդպես էլ ստացվում է. ինձ այնտեղ սպասում են իբրեւ արտասովոր երեւույթի։ Հատկապես գործընկեր բարմենները։ Պատճառը՞։ Դրանք մի քանիսն են. նրանք ինձ հիմա տեսնում են շաբաթը երկու անգամ՝ կախված նրանից, թե որքան հաճախ է նրանց հերթափոխը համընկնում իմ հերթափոխի հետ։ Մինչդեռ այլ դեմքեր նրանց աչքերը ծակում են օրական չորսական ժամ։ Այլ պատճառնե՞ր։ Ինձ ամեն ինչ միեւնույն է. ինձ պահում եմ այնպես, ինչպես ուզում եմ։ Այնքան էլ չեմ մտահոգվում՝ կկարողանա՞մ պահել այս տեղը, թե՞ ոչ։ Նույնիսկ ավելին՝ ես իմ այսպիսի պահվածքով «գրեթե աղաչում եմ» աշխատանքից ազատվելու համար։ Երբ նոր էի եկել, երկու ամիս առաջ, ինձ ասացին, որ պետք է պարել, դե ես էլ սկսեցի։ Երեւի նրանք պարում էին նաեւ ինձնից առաջ, բայց հիմա գեղեցիկ է ստացվում։ Նախկինում նրանք ինչ-որ կերպ ինքնուրույն էին, մի քիչ այդպես։ Իսկ ես լսում եմ երաժշտությունը եւ փորձում եմ շարժվել դրա ռիթմով։ Իսկ Տուբանին եւ Օսկարը կանգնում են ինձնից աջ եւ ձախ եւ միանում են իմ շարժումներին։ Տեսքը, կարող եմ պատկերացնել, հիանալի է։ Հետո մեզ ոչ մեկ անգամ ասել են. «Հիանալի էիք պարում»։ Այդպես։ Մի խոսքով, հայտնվում եմ այնտեղ իբրեւ հրաշք եւ աշխատում եմ այնպես, կարծես վերջին օրս եմ ապրում՝ այնպես, որ հետո երկար ժամանակ ուշքի եմ գալիս այդ օրերից հետո։ Իսկ այդպիսիներին, ընդհանուր առմամբ, չեն ազատում։

ՆՎԵՐՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ

Դեռ մի բան էլ՝ Ամանորին է մոտենում, այնպես որ ավելի արդիական է։ Դիման՝ ընկերս (նրա հետ միասին գնացել ենք հոգեթերապիայի խումբ, նա մինչեւ հիմա էլ գնում է նույն հոգեբանի եւ հոգեթերապեւտի մոտ), հարցնում է.

— Ի՞նչ նվիրեմ ՆՐԱՆՑ Ամանորին։ — եւ ինչ-որ կերպ այնպես էր ստացվել, որ նախորդ տարիների գաղափարները, թե ինչ նվիրել, իմն էին։

— Չգիտեմ, Դիմա՛, — պատասխանեցի, — մի բան հորինեք։ Նվիրեք մի բան այնպիսին, որ ՆՐԱՆՔ հասկանան եւ իմանան, թե ԻՆՉ են նշանակում ձեզ համար։

Ես ինչ-որ կերպ բացահայտեցի ունիվերսալ բանաձեւ եւ հիմա ուզում եմ կիսվել դրանով։ Ինչպե՞ս հասա դրան։ Հավանաբար՝ ինտուիտիվ։

Անմիջապես հիշվում են դեպքերը, երբ ինձ համար շատ հաճելի եւ անսպասելի էր հիանալի նվերներ ստանալը։ Ընդ որում, այդ պահին ես զգում էի, որ դրանք «ՇԱՏ ԻՄ» նվիրված են, որ այն մարդը, ով նվիրում էր, զգացել էր, «ճիշտ էր կարդացել» ինձ։ Հաստատ, գոնե մեկ անգամ կյանքում, մեզանից յուրաքանչյուրը ստիպված է եղել զգալ նմանատիպ ապրում. մարդը քեզ այնքան է «տեսնում տողերի արանքում» (ոչ միայն հասկանում, հասկանալը երբեմն բավարար չէ), որ հաստատ գիտի, թե ինչ կուզենայիր։ Եվ սա, ինքս ինձնից գիտեմ, չի կարող չհուզել։

Ահա սրանից էլ պետք է ելնել։ Նա սիրո՞ւմ է ծաղիկներ։ Դե, նվիրեք նրան ծաղկամանով ծաղիկ։ Նրան դո՞ւր են գալիս ինքնաթիռները, նվիրեք նրան գունագեղ ալբոմ՝ այն մոդելների լուսանկարներով, որոնք նրան հետաքրքրում են։ Մարդը սիրո՞ւմ է ձիեր՝ կազմակերպեք նրա համար էքսկուրսիա դեպի ձիասպորտային ակումբ, եւ փորձեք ամեն ինչ այնպես կազմակերպել, որ նա հնարավորություն ունենա ձիավարելու։ Իսկ եթե վախենա, ապա լծված սահնակով (եթե ձմեռ է դրսում)։ Դե, եւ այլն։ Սկզբունքը, հուսով եմ, հասկանալի է։

Ահա ես, օրինակ, ատում եմ ամեն տեսակ հուշանվերներ, փափուկ խաղալիքներ, մագնիսներ եւ այլ մանր-մունր բաներ, որոնք սովորաբար նվիրում են «արդարանալու համար», «ձեւի համար»։ Ես ավելի կուրախանայի երկու լիտրանոց դեղձի հյութի բանկայով։ Կամ գյուղական կաթով։ Իսկ դո՞ւք։ Ի՞նչ նվերներ են ձեզ ուրախացնում։

Որպեսզի «նվերը լավ նվիրես», պետք է զգալ մարդուն։ Եվ հակառակը, եթե դուք հիացած եք ձեզ նվիրված նվերով եւ հասկանում եք, որ սա «շատ ձեր» նվերն է, ապա ձեզ էլ է հաճելի։ Եվ հաճախ նույնիսկ ոչ թե հենց նվերի պատճառով, այլ նրանից, որ այն մարդը, ով նվիրել է այն ձեզ, այդքան լավ է ճանաչում ձեզ։ Եվ հասկանում է։

05 դեկտեմբերի 2008 թ.