Գլուխ 1. Ներածություն։

Ինչպես հասնել Ամերիկա

Ինչպե՞ս իրականացնել երազանքը։ Դարձրեք այն նպատակ։ Ցանկալին բաժանեք բաղադրիչների եւ քայլ առ քայլ, հաղթահարելով բոլոր դժվարությունները, համառորեն շարժվեք դեպի նպատակը։ Երկրագնդով մեկ ճանապարհորդելու իմ պլաններում Ամերիկան՝ հակասությունների երկիրը, առաջին տեղերից մեկում էր։ Ամենախորհրդավորը, որի շուրջ այնքան շատ առասպելներ ու լեգենդներ կան։ Ուրեմն ի՞նչ է այս «ազատ երկիրը» իրականում։

Ես 21 տարեկան եմ եւ եղել եմ մոլորակի մյուս կողմում։ Ապրել եմ, աշխատել, ընկերներ ձեռք բերել, տխրել եւ ուրախացել Ռուսաստանից եկած նույնպիսի ուսանողների եւ նոր ամերիկացի ընկերների հետ, եւ այս ամենը միայն այն պատճառով, որ շատ եմ ցանկացել։ Այժմ Ամերիկայում ամառն անցկացնելը արտասահմանյան տուրերի մեջ գրեթե ամենաէժան միջոցառումն է։ Նախ՝ 2000 դոլարով (ներառյալ ծրագրի արժեքը, բժշկական ապահովագրությունը, Մոսկվա-Նյու Յորք-Մոսկվա չվերթը եւ սկզբնական շրջանի համար գումարը) կարելի է անցկացնել 2-ից 5 ամիս՝ պրակտիկայում կիրառելով լեզուն եւ ինքնուրույն ապրելով տնից հեռու։ Ամեն տարի Ռուսաստանից եւ այլ երկրներից հազարավոր ուսանողներ որոշում են կայացնում եւ անցկացնում անմոռանալի ամառ։

Տպավորություններ

Իմ բախտը բերեց, եւ ես ոչ միայն փակեցի ծրագրի ծախսերը, այլեւ հասցրեցի ճանապարհորդել եւ գնել տեխնիկա, որն այստեղ ավելի թանկ է, եւ ձեռք բերելն էլ ավելի դժվար։ Երեք ամսից մի փոքր ավելի ժամանակահատվածում, որից 2,5-ը աշխատել եմ, հասցրել եմ լինել այնպիսի քաղաքներում, ինչպիսիք են Նյու Յորքը, Լոս Անջելեսը, Սիեթլը, Դենվերը, ինչպես նաեւ Մոնտանա եւ Հյուսիսային Դակոտա նահանգների փոքր քաղաքներում։ Կանգնել եմ Ազատության արձանի պատվանդանի մոտ, քայլել այն տաղավարներով, որտեղ նկարահանում են հոլիվուդյան բոլոր բլոկբաստերները, այցելել խաղալիքային Դիսնեյլենդ, լողալ երկու օվկիանոսներում (Խաղաղ եւ Ատլանտյան), ձիավարել կովբոյների հետ, վարել իսկական «Հարլի» եւ շատ ու շատ այլ բաներ։

Աշխատանք, կացարան, սնունդ

Գործատուս ինձ սպասում էր Մոնտանա նահանգի եւ Կանադայի սահմանին գտնվող մի փոքրիկ քաղաքում, ինձնից բացի այնտեղ աշխատում էին Ռուսաստանից երեք ուսանող եւ Մոլդովայից մեկ տղա։ Ես աշխատում եւ ապրում էի (անվճար) հյուրանոցում եւ ռեստորանում (ուտում էի նույնպես անվճար) նույն սեփականատիրոջ մոտ։ Սովորաբար կացարանն ու սնունդը երեխաներին արժենում է ամսական 250 դոլար (երկսենյականոց տանը 3-4 հոգու հաշվարկով) եւ շաբաթական մոտ 150 դոլար սննդի համար։ Որպես կանոն, սննդի եւ կացարանի նման հարցերը ճշտվում են նախապես՝ հայրենիքում, այսինքն՝ ուսանողը կարող է անմիջապես հաշվարկել, թե որքան գումար վերցնել իր հետ սկզբնական շրջանի համար։ Միջին աշխատավարձը կազմում է ժամում 8 դոլար + 12 դոլար, եթե աշխատում ես օրական 8 ժամից ավելի։ Ես աշխատում էի օրական 8-ից 14 ժամ եւ հազվադեպ էի հանգստյան օրեր վերցնում, պարզապես որովհետեւ չէի հոգնում։

Ճանապարհներ

Երկրորդ շաբաթվա ընթացքում մեր քաղաքում տոն էր, բոլոր կազմակերպությունները պետք է հագնվեին ոճավորված հագուստով եւ անցնեին ամբողջ քաղաքով՝ երեխաներին կոնֆետներ շաղ տալով։ Մեր թեման Շերվուդյան անտառն էր եւ Ռոբին Հուդի շքախումբը։ Նույն օրը մեզանից հարցազրույց վերցրին (չէ՞ որ մինչ այդ ռուսներ, ընդ որում՝ այդքան քանակությամբ, նրանք չէին ունեցել), եւ շուտով տեղական թերթում հայտնվեցին մեր լուսանկարները։ Դրանից հետո, թեեւ մինչ այդ էլ, եկավ հայտնիությունը։ Մեզ տանում էին խանութներ եւ գնումներով հետ բերում, փողոցներում ողջունում, հյուրասիրում եւ հրավիրում հյուր, տանում լողալու եւ այլն։ Փոքր քաղաքներում նրանք ընդհանրապես հազվադեպ են ոտքով քայլում եւ շատ են զարմանում, երբ տեսնում են, թե ինչպես ես գնումները տուն տանում։ Միահարկ Ամերիկայում տարածված են պիկապները, որոնք թեեւ մեծ քանակությամբ բենզին են սպառում, որը միջինում արժե այնքան, որքան մեզ մոտ, բայց շատ օգտակար են կենցաղում։ Որոշ նահանգներում թույլատրվում է վարել 15 տարեկանից, գյուղատնտեսական տեխնիկա՝ 13-ից։ Տրանսպորտային միջոց այստեղ կարելի է ձեռք բերել 1000 դոլարից սկսած, եւ այն իսկապես կաշխատի։ Ճանապարհները գրեթե ամենուր հարթ են՝ առանց փոսերի, եւ հազվադեպ կհանդիպեք վերանորոգման աշխատանքների։ Խոշոր քաղաքներում հակառակը՝ կայանատեղիի համար մշտապես լուրջ պայքար է ընթանում, հատուկ հատկացված կայանատեղիներ եւ համաշխարհային բրենդների փոքր մեքենաներ՝ խիտ կայանված, երբեմն ցանկալի վայրից մի քանի թաղամաս հեռու։

Բարքեր

Ընդհանրապես ամերիկացիները շատ հետաքրքրասեր, բարյացակամ եւ հյուրընկալ մարդիկ են, թեեւ իրենք իրենց մասին ասում են, որ «փակ ազգ» են։ Այստեղ սկսում ես ինքնաբերաբար ժպտալ՝ ամենուր հանդիպելով նույնպիսի ժպիտների։ Եվ թեեւ դրանցից ոմանք ստացվում են ավտոմատ, հավատացեք՝ նույնիսկ ռեֆլեքսային ժպիտներն ավելի հաճելի են, քան մռայլ, տանջված դեմքերը։ Ռեստորանում որպես բարմեն աշխատելով՝ հասցրել եմ լսել այնքան զարմանալի պատմություններ՝ եւ՛ զվարճալի, եւ՛ տխուր, որոնք ինձ թույլ տվեցին համոզվել այս ժողովրդի դրական տրամադրվածության մեջ, որի հիմնական սկզբունքներից մեկն է՝ «երբեք չհուսահատվել ոչ մի հանգամանքում»։ Մարդիկ այստեղ սովոր են աշխատել եւ շատ են աշխատում, որպես կանոն՝ մի քանի աշխատավայրում։

Կրթություն

Նահանգի ոչ ռեզիդենտների համար կրթությունն ավելի թանկ է, օտարերկրացիների համար՝ էլ ավելի։ Միջինում տարեկան ուսանողները վճարում են 25 հազար՝ բակալավրիատի համար եւ 5-7 հազար՝ մագիստրատուրայի։ Այդ պատճառով կրթությունն այստեղ ոչ միայն գնահատվում է, այլեւ ոսկու արժեք ունի, ոչ բոլորը կարող են իրենց թույլ տալ լիարժեք բարձրագույն կրթություն։ Երեխաները շատ վաղ են գնում աշխատելու, գոնե հանգստյան օրերին։

Տարեցներ եւ հաշմանդամներ

Առաջին բանը, որ աչքի է զարնվում այս երկրում գտնվելու առաջին իսկ ժամերին, այն է, թե որքան բան է արված տարեցների եւ հաշմանդամների համար, ինչը նրանց թույլ է տալիս ոչ միայն զգալ, այլեւ լինել հասարակության լիիրավ անդամներ։ Սա ներառում է ոչ միայն նպաստներն ու թոշակները, որոնցով նրանք կարող են ճանապարհորդել՝ իրենց ոչինչ չմերժելով, այլեւ այնպիսի մանրուքներ, ինչպիսիք են կույրերի համար գրությունները, կահավորված զուգարանները (ամենուր եւ անվճար), ձայնային ռեժիմով լուսացույցները, հաշմանդամների սայլակների համար բոլոր եզրաքարերի վրայի մուտքերը եւ շատ ուրիշ բաներ։

Սպորտ

Հակառակ տարածված կարծիքի՝ ամերիկացիները բնավ գեր չեն, եւ բնակչության մեծ մասը զբաղվում է սպորտով, եւ եթե մարզասրահների աբոնեմենտը քիչ չարժե, ապա ցանկացողը միշտ կարող է իրեն թույլ տալ վազել, հեծանիվ կամ անվաչմուշկներ քշել հատուկ հատկացված գեղատեսիլ վայրերում՝ անվճար։ Որպես կանոն՝ շատ ռեստորաններում գոյություն ունի հատուկ դիետիկ մենյու, առողջ օրգանական խոհանոց։ Թեեւ հանդիպում են նաեւ շատ գեր մարդիկ, խոշոր քաղաքներում նրանք ավելի քիչ են։

Մթերքներ

Միջինում արժեն այնքան, որքան մեզ մոտ, բացի հացից, որը կարող է մեկ շաբաթ բաց մնալ եւ չչորանալ, որի գինը սկսվում է 1,5 դոլարից։ Որքան մեծ է քաղաքը եւ որքան կենտրոնին մոտ է սուպերմարկետի գտնվելու վայրը, այնքան ավելի թանկ է։ Խոշոր քաղաքներում համեղ, նորմալ մրգեր եւ բանջարեղեն գտնելն ավելի դժվար է, փոքրերում դրանք ամենուր են։ Այստեղ չկա թթվասեր (դրա անալոգը զգալիորեն տարբերվում է), խտացրած կաթ, դժվար է գտնել հնդկաձավար եւ անհամ կեֆիր, թեեւ վստահ եմ՝ եթե նպատակ դնեք, կարող եք գտնել։ Քաշի չափերը տարբերվում են մերինից. հեղուկները՝ գալոններով, ծավալները՝ ֆունտներով (իսկ ջերմաստիճանը՝ Ֆարենհայտով, որին ես այդպես էլ չկարողացա հարմարվել՝ ինքս ինձ նշելով, որ լավ է այն ժամանակ, երբ 80F-ից բարձր է, իսկ վարդակները մեր ռադիոյի պես են՝ տափակ եւ փոքր)։ Ինձ հաճախ խնդրում էին պատրաստել մեր ուտեստներից որեւէ մեկը, հատկապես բորշչ։ Եվ թեեւ ես բավականին լավ եմ պատրաստում, ապուրը միշտ ինչ-որ կերպ ոչ այնպիսին էր ստացվում, նույնը կատարվում էր նաեւ պելմենիների հետ, կամ միսը, կամ ջուրը, կամ գուցե հենց օդն է այստեղ ուրիշ։

Ալկոհոլ եւ ծխախոտ

Ալկոհոլն այստեղ վաճառում են միայն 21 տարեկանից, ընդ որում՝ դրան շատ ուշադիր հետեւում են՝ անընդհատ հարցնելով ձեր անձը հաստատող փաստաթուղթը։ Որոշ հաստատություններում գոյություն ունեն այսպես կոչված «երջանիկ ժամեր», երբ խմիչքն արժե կիսով չափ էժան, որպես կանոն՝ դա 16:30-ից 17:30-ն է։ Խմում են շատ, բայց ինչ-որ կերպ շատ զգույշ եւ պատշաճ, փողոցում հարբած մարդու հանդիպելն այստեղ նոնսենս է։ Փողոցներում խմելը եւ ծխելը խստիվ արգելված է, պատիժը տատանվում է նկատողությունից մինչեւ տուգանք։ Եթե ձեզ նկատեն հարբած, ընդ որում՝ գարեջրի շշով, իսկ ձեր կողքին սթափ անչափահաս կա՝ երկուսն էլ կտուժեն։ Ծխախոտը 5 դոլարից է, եւ ծխելը թույլատրված է հեռու է ոչ բոլոր հաստատություններում։ Հյուրանոցների չծխողների համար նախատեսված համարներում ծխելու համար տուգանքը 200 դոլար է, ծխողների համար համարները քիչ են եւ մի փոքր ավելի թանկ։ Շատ ռուս տղաներ, ովքեր տանը չէին կարողանում թողնել ծխելը, այստեղ թողեցին։ Ամերիկացիները համառորեն պայքարում են առողջ ապրելակերպի համար։

Ամերիկացիներն իրենց բաժանում են երկու խմբի։ Առաջինը՝ աշխատում է ապրելու համար։ Երկրորդը՝ ապրում է աշխատելու համար։ Միահարկ Ամերիկայում ապրում է առաջին խումբը, որպես կանոն՝ ընտանիքում կա երկու-երեք երեխա, իհարկե, դա բոլորովին այլ իրավիճակ է խոշոր քաղաքներում, որտեղ ապրում է երկրորդ խումբը, ընտանիքը կազմավորվում է 30 տարեկանում եւ ընտանիքում կա ընդամենը մեկ երեխա։

Այնտեղ շատ բան ուրիշ է. ինչ-որ բան ավելի լավ է, ինչ-որ բան պակասում է, ինչ-որ բան կարոտում ես, շատ բան զարմացնում է, ինչ-որ բան շոկի է ենթարկում։ Ամերիկան փոխում է։ Իսկ թե դեպի լավը, թե դեպի վատը՝ կախված է քեզնից։