ԲԱՐԵՀՈՒՍՈ ԼԻՄԱՆ
Նույնիսկ եթե մարդը ոչինչ չգիտի Հարավային Աֆրիկայի մասին, բացի այն, որ այն գոյություն ունի, ապա աշխարհի ամենահայտնի հրվանդանի մասին նա հաստատ լսած կլինի: Առավել եւս, որ այն կրում է այնպիսի գեղեցիկ եւ հնչեղ անուն, որի մեջ ներառված են միանգամից երկու հրաշալի բառ՝ «ԲԱՐԻ» եւ «ՀՈՒՅՍ»: Ժամանակին այս հրվանդանը կրում էր «Փոթորիկների հրվանդան» անունը, նրա դեմ անընդհատ բախվում էին նավերը: Հետո այն վերանվանեցին ներկայիս անունով, բայց ասում են, որ նավերը բախվում էին դեռ երկար ժամանակ դրանից հետո էլ: Իսկ գուցե մինչ օրս էլ պատահում է...
Մենք Կատյայի հետ անցյալ շաբաթ եղել ենք այնտեղ: SASTS-ը պետք է մեզ տաներ այնտեղ, մենք նրանց քաղաքավարի հիշեցրինք այդ մասին, եւ նրանք առանց որեւէ վիճաբանության մեզ միացրին նոր ժամանած կամավորների եւ «Work in South Africa» ծրագրի մասնակիցների խմբին: Ուսանողները գալիս են ամբողջ աշխարհից, ոչ միայն մենք եւ եվրոպացիները, այլեւ Կանադայից, Ավստրալիայից, ԱՄՆ-ից եւ այլն: Որտեղից ասես, որ չեն գալիս:
Առավոտյան ժամը 8:30-ին Սիա Փոյնթում մեզ վերցրեց ավտոբուսը, հավաքվեց մոտ քսան հոգի, եւ տարավ: Ուզում եմ նշել, որ այդ շաբաթ ես աշխատում էի ինչպես ձի եւ օրական երեք ժամ էի քնում՝ ամեն ինչ այնպես ստացվեց: Այդ առավոտ ես 5:30-ին վերադարձա աշխատանքից, իսկ 8:00-ին արթնացա: Կատյան զանգահարեց եւ հետաքրքրվեց, արդյո՞ք ես հաստատ գնում եմ:
— Իսկ ես ի՞նչ է, այստեղ միայն աշխատելու համար եմ եկել: — պատասխանեցի ես եւ սկսեցի հավաքվել:
Նստեցինք, գնացինք: Կատյան ինչ-որ բան էր ծլվլում եւ ինչ-որ բաներ հարցնում, իսկ ես, հիշում եմ, խնդրեցի ինձ չծանրաբեռնել, որովհետեւ գլուխս հրաժարվում էր աշխատել:
Բայց հենց դուրս եկանք լեռնային ճանապարհ, ես միանգամից զգացի՝ իմ մեջ արթնանում է կյանքը եւ ճանապարհորդը:
Եվ օրը հրաշալի անցավ: Ճանապարհին մենք կանգ առանք եւ նավակով լողացինք ծովային կատուներին նայելու: Մի տեղում նրանք գրեթե հինգ հազար էին:
Հետո մենք նորից կանգ առանք: «Simon’s Town» անունով գեղեցիկ թաղամասում: Որպեսզի մի բան ուտենք: Ես վերցրեցի մի շիշ լիմոնադ, բուլկիներ եւ չիպսեր եւ, նստած նավամատույցի նստարանին, նայում էի անցնող նավակներին:
Հետո, Սայմոնսթաունից ոչ հեռու, մենք մտանք պինգվիններին նայելու: Ես նրանց պատկերացնում էի այնպիսին, ինչպիսին վայրի բնության մասին վավերագրական ֆիլմերում կամ կինոյում: Մեկ մետր հասակով: Պարզվեց, այդ պինգվինները բնակվում են հենց Անտարկտիդայում եւ նրանց անվանում են կայսերական: Հարավային Աֆրիկայում պինգվինները կատվի չափ են: Երբեմն՝ խոշոր կատվի, բայց ոչ ավելին: Շարվում են երամակով եւ կանգնում են արձանների պես: Եվ նրանց ամեն ինչ միեւնույն է, զբոսաշրջիկները շուրջը վազվզում են, թե ուրիշ բան է կատարվում: Ամեն ինչ զուգահեռ է, անտարբեր, մանուշակագույն:
Ամենուր նրանց աղվամազն է եւ նրանցից «հոտ» է գալիս, ասեմ ձեզ, ոչ թե ընտանի կենդանիների պես... Բայց չէ՞ որ այնքան զով է՝ տեսնել կենդանի եւ գրեթե բնական պայմաններում պինգվինի:
Հետո մենք նորից գնացինք: Ուզում եմ նշել՝ առայժմ, որ կողմ էլ գնացել եմ Քեյփթաունում, տեսարանները, իմ կարծիքով, պարզապես ապշեցուցիչ են: Ասում են, եթե ավելի հեռու գնաս՝ այնտեղ արդեն ավելի շատ տափաստան է եւ բլրոտ: Իսկ այստեղ, ամեն ինչ շուրջը՝ պարզապես հրաշք է:
Ճանապարհին մենք հանդիպեցինք գնացքի: Այն գնում էր ջրի հենց եզրով: Հմայիչ տեսարան:
Իսկ հետո արդեն ՆԱ էր: Cape of Good Hope! Այնքան հիանալի է՝ գնում ես ժայռի վրայով, իսկ առջեւում, աջ եւ ձախ ներքեւում՝ օվկիանոս է: Ատլանտյան:
Մենք զբոսնեցինք հրվանդանով: Սա անհավանական գեղեցկության բացարձակ ֆանտաստիկ վայր է: Մի տեղում կա լողափ, որտեղ կարելի է իջնել: Եվ այն ինչպես կինոյում է: Կամ երազում: Բայց մենք չհասցրինք, մեզ սպասում էր ավտոբուսը: Ամբողջ ժամանակը, որ անցկացրինք հրվանդանում, չէր լքում այն զգացումը, որ ավտոբուսը մեզ ուղիղ դրախտ էր բերել:
Մտածում ենք այնտեղ նորից լինել:
ՏԱՔ ԱՂԲՅՈՒՐ
Հորաքույրս անցյալ տարի գնացել էր տաք աղբյուրի: Եվրոպայի ինչ-որ տեղ: Կարծես թե Ֆրանսիայում: Եվ այնքան էր գովում, այնքան էր գովում: Իսկ ես ինչ-որ կերպ՝ «Դե եւ ի՞նչ: Ի՞նչ կա դրանում»»: Այնպես որ, երեկ մենք Նիկի հետ ինքներս ուղեւորվեցինք Կալեդոն՝ դա լեռներում մի վայր է, որտեղ կառուցել են մի ամբողջ առողջարարական համալիր՝ մի քանի հոգու համար նախատեսված փոքր քարե լոգարաններով; եւ տաք աղբյուրի ջրով ավելի մեծ լողավազաններով: Ես եղա, փորձեցի այդ ամենը եւ եկա եզրակացության՝ ոչ թե «դե եւ ի՞նչ»: Շատ ուժեղ «դե եւ ի՞նչ»: Այնքա՜ն հիանալի է:
Լողանալուց հետո գնացինք շոգեբաղնիք:
— Ապրում են մարդիկ, մեզ նման, — հայտարարեց Նիկը:
— Հիմա մի քիչ թանձր, գյուղական կաթ կլիներ, — բարձրաձայն մտածում էի ես, սառը ջրով լողավազան մտնելուց հետո վերադառնալով չոր շոգեբաղնիք:
— Իսկ ես գարեջուր կամ կվաս կխմեի, — պատասխանում էր ինձ Նիկը:
Իմ կողմից գեղեցիկ չէր լինի չասել, թե որքան եմ ես երախտապարտ նրան: Առանց նրա ես չէի ունենա այս ճանապարհորդությունը եւ ես, գուցե, երբեք չէի իմանա այն ամենը, ինչ երեկ ապրեցի: Իրականում, ես ինքս հաճախ զարմանում եմ, թե ինչպես ինձ պես աղքատ գրողը կարողացավ գալ Աֆրիկա: Այստեղ կամ հրաշք է, կամ... կարճ ասած, սա հրաշք է ցանկացած դեպքում:
Հանդիպում ԿԵՏԻ հետ Հերմանուսում
Սարսափելի չէի ուզում հեռանալ Կալեդոնի տաք լողավազաններից, բայց կետին կենդանի տեսնելու հնարավորությունը գայթակղեց:
— Գիտե՞ս, ինձ այնքան էլ չի ձգում նայել առյուծներին, կապիկներին, վագրերին եւ այլն: Իսկ ահա կետին կամ դելֆինին կենդանի ես հաճույքով կտեսնեի, — հուզական եւ գրեթե տեղում ցատկոտելով՝ կիսվում էի ես Նիկի հետ իմ մտքերով:
— Դե, առյուծները, կապիկները եւ վագրերը՝ դա պոպսա է: Իսկ ահա կետին տեսնելու համար՝ պետք է հատուկ վայր գնալ: Թեեւ նրանք եւ՛ Քեյփթաունում, եւ՛ ամենուր շրջակայքում կան: Իսկ ես կնայեի նաեւ շնաձկներին:
— Ոչ, ինձ շնաձկները չեն ձգում: Նրանք ինչ-որ... ինձ տհաճ է նրանց նայել, զզվելի են, հատկապես եթե իրենց տգեղ երախը բացեն:
Մենք լքեցինք Կալեդոնը եւ ուղեւորվեցինք դեպի Հերմանուս անունով փոքրիկ քաղաք:
Իսկ այս սիմպատիչ կենդանիներին մենք տեսանք ոչ միայն այնտեղ, այլեւ հանդիպեցինք Բարեհուսո հրվանդանում: Ովքե՞ր են սրանք՝ գետնասկյուռ, օպոսում, կուղբ, թե՞ ուրիշ մեկը, նույնիսկ չգիտեմ:
Հերմանուսում, երեւի, կետերի համար այնքան լավ եւ հարմար ծովախորշ կա, որ նրանք միշտ այնտեղ են լինում: Զբոսաշրջիկները ամբողջ աշխարհից հավաքվում են հիանալու այս անսովոր հուզիչ տեսարանով՝ ջրի մեջ լողացող այսպիսի առողջ կենդանի դիակի (կամ միանգամից մի քանի դիակի) տեսքով:
Հասկանալի է, պարբերաբար նրանք գնում են օվկիանոս, այն ժամանակ այստեղ նրանց չես հանդիպի: Իսկ երբեմն, ամբողջ երամակով, նրանք լողում են ձեզանից ոչ շատ հեռու: Եվ, եթե նրանք միասին են, նրանք խաղում են, դուրս են ցատկում ջրից, խաղում են միմյանց հետ: Կարծում եմ, սա անհավանական է տեսնել սեփական աչքերով:
Մենք երեկ կետին տեսանք շատ մոտիկից: Քսան մետրից ոչ ավելի հեռավորության վրա: Ճիշտ է, մեզ բախտ վիճակվեց հանդիպել միայն մեկ ներկայացուցչի: Նա փոքր էր՝ տասը մետր երկարությամբ: Եվ մեզ ցույց տալ նա այնքան էլ չէր ուզում, ուստի, հիմնականում, մենք տեսանք միայն նրա հզոր մեջքը, երբեմն դեմքի, կրծքի մի մասը, պարբերաբար՝ լողակները կամ պոչը: Իսկ այնպես, որ ամբողջությամբ՝ նա, երեւի, չէր ուզում ցուցադրվել: Նրա կողքին երամակ չկար, իսկ դա նշանակում է՝ ցուցադրվելու համար ոչ ոք չկար: Մենք՝ հանդիսատեսներս՝ հաշվի մեջ չենք:
Հերմանուսում օվկիանոսի եւ ափի տեսարանները զարմանալի են: Մի տեղում՝ որտեղ կետին, ինչ-ինչ պատճառներով, ամենից շատ էր դուր գալիս (գուցե նրան այնտեղ կերակրո՞ւմ են)՝ նա կանգ առավ եւ երկար ժամանակ ծփում էր: Մի քանի անգամ գոռաց եւ ջուր ցողեց օդի մեջ: Այնպես որ, այդ վայրում, հենց ափին, փոքրիկ ժայռի ստորոտում, կա սրճարան: «Ներկառուցված» ժայռերի մեջ: Կարելի է նստել, ձողիկով ինչ-որ բան խմել եւ զրուցել... չգիտեմ, ձեր կնոջ, ընկերոջ, պապիկի հետ ինչ-որ տեղ... Նիժնի Նովգորոդում:
Եվ ձեզ այնտեղից՝
— Դե, ինչպե՞ս ես այնտեղ: Ի՞նչ ես անում:
Իսկ դու այնպես, իբր թե սովորական գործ եւ ամեն օր նմանատիպ ժամանակ ես անցկացնում, եւ էյֆորիայի վիճակը քեզ ընդհանրապես չի վերաբերել՝
— Դե-ե-ե-ե... Այնպես, նստած եմ սրճարանում ընկերոջս հետ: Ոչինչ, նորմալ սրճարան է, ամենավատը չէ:
Եվ այստեղ դու հազում ես, որպեսզի իբր նվազեցնես պահի նշանակությունը, բայց ինքդ շարունակում ես, հուսալով որոշակի էֆեկտի՝
— Խը-խը: Ժայռերով շրջապատված սրճարան: Այստեղ աջ կողմում կետերն են ցատկում: Իսկ դու ինչպե՞ս, ի՞նչ նորություն ունես:
