Սիլվեստր Ստալոնեով ես տարվել եմ մոտ տասնչորս տարեկանում։ Նա ինձ դուր էր գալիս նաեւ ավելի վաղ, բայց այստեղ մի դեպք եղավ, որ ես ավելի ուշադիր նայեցի այս հրաշալի, զարմանալի ճակատագիր ունեցող մարդուն, որին երկրպագուները ընկերաբար Սլայ են անվանում։ Մի անգամ (մենք մոտ տասնչորս-տասնհինգ տարեկան էինք) Պավելը հարցրեց ինձ. — Դու ո՞ր դերասանն ես լինելու։ — իսկ ինձ այն ժամանակ միայն երկուսն էին դուր գալիս։ Ես մինչ օրս նրանց համարում եմ ամենահրաշալի դերասանները։ Ճիշտ է, հիմա սիրում եմ նաեւ շատ ուրիշների, բացի... — Շվարցենեգերով! — պատասխանեցի ես։ — Ոչ! Շվարցենեգերն արդեն ես եմ! Ընտրիր ուրիշ մեկին! — Այդ դեպքում Ստալոնեով! — Չի ստացվի! Ստալոնեն արդեն Ժենյան է! — Ժենյան նույնպես մեր ընկերն էր, Պավելի հարեւանը։ — Իսկ ինձ չի հետաքրքրում! Ես Ստալոնե եմ լինելու! — չզիջեցի ես։ Երեւի, չցանկանալով եւ ամենից շատ վախենալով հայտնվել որպես ինչ-որ Վան Դամ։ Մեկ-երկու տարի առաջ ես ինտերնետից ներբեռնեցի եւ կարդացի Ստալոնեի մասին այնքան հոդված, որքան գտա։ Իսկ վերջերս վերընթերցեցի։ Ուզում եմ ասել՝ խոնարհվում եմ այս մարդու առաջ! Իմ կարծիքով, սա մեծագույն դերասան է։ Միշտ լիովին եւ ամբողջությամբ դերին նվիրված, դրանով ապրող։ Եվ նրա աշխատանքների ժանրերն այնքան բազմազան են՝ կատակերգական, դրամատիկական, աղետների մասին։ Էքշն, մարտաֆիլմեր, փիլիսոփայական, ֆանտաստիկա, մանկական! Բացի այդ, նա հրաշալի ռեժիսոր է, սցենարիստ։ Պրոդյուսեր! Ինձ համար Ստալոնեն ընդօրինակման օրինակ է։ Պաշտում եմ նրա շատ ֆիլմեր՝ «Ռոքի», «Առաջին արյուն», «Լեռնագնացը», «Կանգ առ! Կամ մայրս կկրակի!», «Ցերեկային լույս», «Օսկար», «Լրտեսների երեխաները 3D»։ Բայց իմ ամենասիրելիները նրա վերջին աշխատանքներն են՝ Ռոքի Բալբոա (Ռոքի-6), Մրցարշավորդները եւ Ջոն Ռեմբո (Ռեմբո-4)։ Ես շատ եմ սիրում այս ֆիլմերը իրենց ուղղամտության եւ անկեղծության համար։ Նրա համար, որ դրանք շատ իրական են! Այս կտավները լավն են նրանով, որ ես զգում եմ՝ Սիլվեստրը հիմա կարող է իրեն թույլ տալ (եւ ես դրանով ուրախ եմ!) նկարահանել այնպիսի ֆիլմեր, որոնք ինքն է ուզում։ Մարդկային մարդկանց մասին։ Սիրո, ընկերության, վստահության մասին։ Իրական մարդկանց մասին, որոնք իսկապես հրաշալի են։ Եվ ես այնքան շնորհակալ եմ նրան այս բոլոր վերջին ֆիլմերի եւ վեց մասից բաղկացած «Ռոքի»-ի համար! Այսօր Սլայը նկարահանում է ոչ թե «ֆիլմեր, որոնց վրա կարելի է մի կույտ գումար վաստակել», այլ իրական ԿԻՆՈ! Նրա մասին իմ կարդացած մի քանի աղբյուրներ ասում են հետեւյալը. Ստալոնեի փառքի ճանապարհը հեշտ չի եղել։ Մինչեւ երեսուն տարեկանը նրան չէին վերցնում ոչ միայն կինոյի դերերի, այլեւ ներկայացումների։ Սիլվեստրի՝ Իտալիայից գաղթած հոր եւ Ուկրաինայից սերված մոր որդու այտի, շուրթերի եւ լեզվի մի մասը ծննդից ի վեր ընդմիշտ մնացել են կաթվածահար։ Շատ տարիներ անցան, նախքան տարօրինակ ժպիտը, անհասկանալի խոսքը եւ մեծ տխուր աչքերը դարձան կուռքի յուրօրինակ այցեքարտը։ Նախքան դերասան դառնալը, Ստալոնեն ստիպված եղավ փորձել բազմաթիվ այլ մասնագիտություններ։ Նա ռեստորաններում դռնապան էր, կենդանաբանական այգում առյուծների վանդակները մաքրող, մի ժամանակ վաստակում էր թղթախաղով։ Միայն 1969 թվականին կարողացավ ստանալ քիչ թե շատ պատշաճ աշխատանք՝ որպես տոմսավաճառ Նյու Յորքի փոքրիկ թատրոնում։ Նրա հետ աշխատում էր քաղցր եւ պարզ մի աղջիկ՝ Սաշա Չակը, որը ճանապարհ էր ցույց տալիս ուշացած հանդիսատեսին։ Նա առաջին հայացքից սիրահարվեց Սիլվեստրին եւ հաստատ հավատում էր՝ նա ապագա աստղ է! Շուտով նրանք տեղափոխվեցին Կալիֆորնիա, որտեղ 1972 թվականի ամռանը ամուսնացան։ Սաշան նրան երկու որդի պարգեւեց։ Ցավոք, նրանցից մեկը հիվանդ ծնվեց եւ տառապում էր աուտիզմով։ Դերասանի ընտանիքում ստեղծված բարդ մթնոլորտը արդյունքում հանգեցրեց 1985 թվականին ամուսնալուծության։ Բայց ամուսնալուծությունը չխանգարեց Սիլվեստրին տեսնվել երեխաների հետ։ Երբ ավագը՝ Սեյջը, մեծացավ, հայրը նրան դեր տվեց «Ռոքի V»-ում։ Իսկ այն տարիներին, երբ նա նոր էր փորձում ճանապարհ հարթել, երբ ոչ մի ռեժիսոր չէր ուզում գործ ունենալ վատ խոսող դերասանի հետ, նա ստիպված եղավ օգնություն խնդրել լոգոպեդից։ Մի քանի ամիս շարունակ, գիշեր ու ցերեկ, Սիլվեստրը մագնիտոֆոնի վրա կարդում էր Շեքսպիրի պիեսները, Էդգար Պոյի եւ Տոլստոյի գրքերը։ Դասականների հետ ծանոթությունը Ստալոնեի վրա այնքան ուժեղ տպավորություն թողեց, որ նա գրիչ վերցրեց եւ սկսեց գրել իր ապագա ֆիլմերի սցենարները։ Ի դեպ, դեռ Մայամիի համալսարանի ուսանող եղած ժամանակ նա փորձում էր գրել։ Բնականաբար, դա գրվում էր միայն «դարակի համար»։ Մի անգամ նա հեռուստացույցով տեսավ հայտնի բռնցքամարտիկներ Մուհամմեդ Ալիի եւ Չակ Վեպների մենամարտը։ Եվ հանկարծ նրան լուսավորեց. ինչո՞ւ ֆիլմ չնկարահանել... մասին։ Ստալոնեն ինքն իրեն «ստեղծեց»։ Նա գրեց աղքատ թաղամասից բռնցքամարտիկի եւ իր հանդիպած սիրո մասին ֆիլմի սցենարը։ «Յունիվերսալ» կինոստուդիան նրա սցենարների վեց տարբերակները մերժեց շեմից, բայց յոթերորդը՝ «Ռոքի» անվանումով, ընդունեց «ուրայով»։ Պրոդյուսերները հեղինակին հսկայական գումար առաջարկեցին՝ 350 հազար դոլար։ Սակայն նրանց մեծ անակնկալ էր սպասվում. 100 դոլարից մի փոքր ավելի գումար եւ հղի կին ունեցող Ստալոնեն հրաժարվեց՝ առաջարկելով նրանց գնել սցենարը մեկ դոլարով եւ թույլ տալ իրեն խաղալ գլխավոր դերը։ Հենց այդ ժամանակ «Յունիվերսալ»-ի փոխնախագահ Իրվին Ուինքլերը Սիլվեստրին տվեց Սլայ (խորամանկ) մականունը։ Ընդամենը 900 հազար դոլարով եւ 28 օրում նկարահանվեց «Ռոքի»-ն՝ 1976 թվականի լավագույն ֆիլմը, որը հավաքեց 225 միլիոն դոլար եւ ստացավ երեք «Օսկար»։ Ստալոնեն դարձավ աշխարհի ամենահայտնի դերասաններից մեկը։ «Ռոքի»-ի ապշեցուցիչ հաջողությունը եւ աղքատ բռնցքամարտիկի մասին սագայի շարունակությունը ամբողջությամբ փոխեցին նրա կյանքը։ Ստալոնեն հանդիպեց նոր սիրո՝ Ջենիֆեր Ֆլավինին։ Ինչպես ինքն է արտահայտվում՝ «սիրող նրան այնպիսին, ինչպիսին կա»։ Նրանց սերը դիմացավ բազմաթիվ դժվարությունների եւ նույնիսկ երկար բաժանման, բայց այսօր Ստալոնեն եւ Ջենիֆերը դեռ միասին են։ Եվ նրանք ունեն երկու դուստր։ Սիլվեստրը ինը անգամ դարձել է «Ոսկե մորի»-ի դափնեկիր՝ ամերիկյան մրցանակ կինոյում ամենավատ ձեռքբերումների համար։ Բայց, չնայած քննադատների եւ կինոակադեմիկոսների ակնհայտ անսիրությանը, դերասանը դարձավ աշխարհի միլիոնավոր մարդկանց սիրելի դերակատարը։ Իսկ նրա կերպարների արտահայտությունները, ինչպիսիք են «Կարելի է պարտվել՝ մնալով հաղթող», դարձան տարբեր երկրների միլիոնավոր երկրպագուների կենսական կրեդոն։ Ինձ անձամբ դուր է գալիս վերջին «Ռոքի»-ում գլխավոր հերոսի՝ իր որդուն ասած արտահայտությունը։ Այն բռնցքամարտի մասին չէ, այլ փիլիսոփայական ենթատեքստ ունի. «Կարեւոր չէ, թե ինչպես ես հարվածում! Կարեւորն այն է, թե ինչ ուժի հարված ես դիմանում!» Ստալոնեին բազմիցս հասկացրել են, որ դրամատիկական արվեստը իր ուժեղ կողմը չէ, իսկ նա համառորեն շարունակում էր սցենարներ գրել եւ նկարահանվել։ Իսկ եթե ռեժիսորները ուշադրություն չէին դարձնում նրան, ապա իր դերասանական ճակատագիրը նա վերցնում էր սեփական ձեռքերը։ Կինոյում նրա ամբողջ կարիերան նման է Հոլիվուդի երկնակամարում տեղի համար մղվող պայքարի, որը նա արժանապատվորեն շարունակում է նաեւ իր կյանքի յոթերորդ տասնամյակում։ Երեւի դրա համար էլ նրա գլխավոր կինոհերոսը՝ բռնցքամարտիկ Ռոքի Բալբոան, անպարտելի չեմպիոն է! Կարծես թե վաթսուն տարեկանում կյանքը նոր է սկսվում։ Մինչ թշնամիները նրան ուղարկում էին թոշակի, Ստալոնեն որոշեց խաղարկել իր հաղթաթուղթը, որը նրան ոչ մեկ անգամ էր փրկել։ Ռոքի Բալբոայի մասին համանուն ֆիլմը կարող էր դառնալ գեղեցիկ հոգեհարազատ երգ։ Բնականաբար, չարակամները նորից ծիծաղեցին։ Ի՞նչ Ռոքիի մասին կարող է խոսք լինել, երբ Ստալոնեն արդեն այսքան տարեկան է։ Առավել եւս, որ բոլոր հնարքները նա պատրաստվում էր կատարել ինքնուրույն։ Դերասանը ավելի խորամանկ դուրս եկավ. սցենարում Ռոքին նույնքան տարեկան է, որքան Սլայը իրական կյանքում։ Միայն դրանով նա իրեն ազատեց տարիքի վերաբերյալ ծաղրերից։ Վերջին տարիներին Ստալոնեն ոչ միայն նկարահանվում է ամենատարբեր դերերում, այլ հաճախ հանդես է գալիս նաեւ որպես սցենարիստ, ռեժիսոր, գրող։ Նա, ծանոթների խոսքով, գեղանկարչության հրաշալի հավաքածու ունի։ Այժմ Ստալոնեն հմայիչ եւ սրամիտ զրուցակից է, որը լավ ծանոթ է գրականությանը, թատրոնին, կերպարվեստին։ Փոխվել է ոչ միայն նրա արտաքին տեսքը (վառ վերնաշապիկներին եւ զանգվածային ոսկյա զարդերին փոխարինել են անթերի կարված խիստ կոստյումները), այլեւ մարդու ներաշխարհը։ Եվ այն, որ մկանուտ սուպերմեններից Ստալոնեն այսօր անցնում է բոլորովին այլ պլանի դերերի, հաստատում է դա։ Ուզում եմ մեջբերել ինչ-որ անհայտ հեղինակի (գտել եմ ինտերնետում) հոդվածի մի մասը, որը նվիրված է վերջին «Ռոքի»-ին։ «Ֆիլմերը, լինում է, նկարահանում են փառքի, փողի համար... Բայց ամենագլխավոր հանդիսատեսը յուրաքանչյուր կինոգործչի համար հենց ինքն է։ Եվ ամենահրաշալին այս ամենում այն է, որ մարդը ֆիլմ է անում հենց իր համար, իր պատճառով, հենց իր մասին եւ նույնիսկ ինչ-որ տեղ իր գումարներով, իսկ արդյունքը ստացվում է հետաքրքիր՝ առանձին վերցված գանգատուփի սահմաններից շատ հեռու։ «Ռոքի»-ի առաջին մասից երեսուն տարի անց Ստալոնեն նկարահանեց բոլորովին այլ ֆիլմ, որտեղ նույն իտալացի գաղթականը վազում է դեպի մայրամուտ եւ բռնցքամարտում է դիակի հետ, իսկ ֆինալում դուրս է գալիս ռինգ։ Բայց իմաստը տեղի ունեցող ամեն ինչում բոլորովին այլ է, քանի որ նրա համար իսկապես անցել է այսքան տարի, եւ նա վաղուց այնքան էլ պահանջված չէ ռինգում, եւ սեփական ռեստորանը պատահական այցելուներին հոլիվուդյան պատմություններ պատմելու համար նրա համար նույնպես անցած փուլ է, իսկ երիտասարդները փայլում են էկրանին, իսկ հոդերում աղերի կուտակում է, եւ չծախսված, չարտանետված գազանը նստած է կրծքավանդակում։ «Ռոքի Բալբոա»-ն Ստալոնեն նկարահանեց հենց իր մասին, ինչպես եւ այն առաջին ֆիլմը երեսուն տարի առաջ։ Նկարահանեց ծայրահեղ անկեղծ, առանց տարիքի զեղչերի եւ «հանդիսատեսին աչքով անելու»՝ ասես, ամեն ինչ այնքան էլ վատ չէ, ես դեռ օ-հո-հո եմ! Ոչ, նա արդեն օ-հո-հո չէ։ Իսկ հանդիսատեսը արդեն զանգվածաբար չի հիշում, թե ով է սա, մեր Սլայը, նա կարծես ութսունականներից է։ «Ավելի շուտ յոթանասունականներից», — չանցած շեշտադրմամբ, որոշակի ինքնահեգնանքով պատասխանում է մեզ Սլայը։ Իսկ անկեղծությունը մեր դարում հավասար է միամտության, իսկ միամտությունը հավասար է պարզության։ Ի՞նչ սյուժետային ոլորաններ, ինչո՞ւ մարտաֆիլմ, բարդ ճարտարապետական կառույցներ երկխոսությունների փոխարեն, հոգեբանական մտորումներ պարզ կենսական իմաստության փոխարեն։ Սլայը ցանկացավ պատմել իր աշխարհընկալումը այսօրվանից՝ նայելով իրեն այն ժամանակվա «արխիվային կադրերի» մոնտաժային ներդիրների միջով։ Տեղի ունեցողի նման մերկ ինքնակենսագրությունից երբեմն նույնիսկ անհարմար է դառնում, բայց փոխարենը այս անգամ հանվում են բազմաթիվ հարցեր, քանի որ ի վերջո, նա իսկապես հաղթեց։ Այո, Ստալոնեն արագ հեռացողների կոհորտայից է, որոնց մենք հիշում ենք ավելի շուտ իննսունականների սկզբի վիդեոսրահներից, քան երկու հազարականների սկզբի կինոթատրոններից։ Նա իր ժամանակին արեց այն, ինչին հիմա քչերն են ընդունակ՝ փոխեց ամբողջ հոլիվուդյան կինոարդյունաբերությունը նոր ձեւանմուշների տակ, եւ նույնիսկ եթե հիմա նա պետք չէ իր գործերի արդյունքին, դա առիթ չէ անցնելու նրա պատմության կողքով՝ արհամարհական ծամածռվելով արխաիկ մոնտաժի, ծանր շեշտադրման եւ մերկ իրանի վրա սկլերոտիկ երակների վրա։ Ստալոնեն ֆիլմում լավն է որպես ժայռ, որը արդեն ոչ մի տեղ չի շարժվի, բայց որը իր դարում շատ բան է տեսել, որպեսզի պարզապես գնա անհայտություն։ Այո, սա «ծերուկների կինո» է, նման նստարանին տրտնջալուն, բայց կինո, որն այնքան անկեղծ է իր հանդեպ, որ այն չհարգելը պարզապես անհնար է։ Եվ հանդիսատեսը զգաց դա՝ թույլ տալով եւ՛ ծածկել ծախսերը, եւ՛ հավաքել հանդիսատեսային եւ մասնագիտական գովասանքների պատշաճ բաժինը»։ Իսկ այս մեկնաբանությունը ես կարդացել եմ «Ռոքի Բալբոա» կտավին նվիրված չաթից. «Մասնագիտական առումով Ստալոնեն ապացուցեց իր վետերան մրցունակությունը։ Հերթական անգամ համոզվում ես, որ իր գործունեության ոլորտում (բռնցքամարտի դրամայի եւ էքշն-ֆիլմի ժանրում) Սլայը, անկասկած, արտասովոր երեւույթ է, որն ընդունակ է նորից լրջորեն հայտարարել իր գոյության մասին, երբ դա նրանից գրեթե ոչ ոք չի սպասում։ Իսկ եթե հիշենք, թե ինչպես էին նրան ճնշում քննադատները իրենց «Ոսկե մորիներով», ինչպես էին լքում կանայք (եւ գրեթե սնանկացնում այդ ընթացքում)։ Լռենք որդու ծանր հիվանդության մասին։ Նման սթրեսները կբավականացնեին մի քանի կյանքի եւ մոտավորապես նույնքան հանկարծամահության համար։ Բայց ոչ, մարդը ապրում է, պայքարում եւ ի վերջո հաղթում է!» Ստալոնեն ցանկանում էր «Ռոքի»-ի մասին ցիկլի եզրափակիչ մասով հանդիսատեսին հիշեցնել մարդկային փոխհարաբերությունների անսասան արժեքների մասին։ Հնաոճ է ժամանակակից երիտասարդության համար. թող լինի! Բայց որքան աշխարհը սուզվում է «ժամանակակից-քաղաքակիրթ» կինեմատոգրաֆիական խավարի մեջ, այնքան այդ խավարը ավելի է ճեղքում այն կինոստեղծագործությունների լույսը, որոնց հեղինակները անկեղծորեն հանդիսատեսին ցանկանում են Բարություն եւ Արդարություն։ «Ռոքի Բալբոա»-ն վեցերորդ եւ առ այսօր վերջին ֆիլմն է Մարդկային Մարդու մասին։ Հրաշալի մարզիկի՝ զգայուն, բարի, արձագանքող, իսկապես հարգանքի եւ ընդօրինակման արժանի կյանքի մասին պատմության շարունակությունը։ Հիշում եմ, վերադարձա կինոթատրոնից 2007-ի հունվարին եւ եւս մի քանի օր մնացի դիտման տպավորության տակ։ Անկեղծ ասած. վաղուց չէի տեսել նման ՀՐԱՇԱԼԻ կտավներ։ Թեեւ կարող եմ ինձ կինոյում փորձառու անվանել։ Եվ դեմ չեմ նորից դիտել, կինոթատրոնում! Համակարգչով հաստատ էլի կդիտեմ ոչ մեկ անգամ։ Ստալոնեն նոր ֆիլմում բացվեց լիարժեք. նա ոչ միայն խաղաց գլխավոր դերը, գրեց սցենարը եւ ռեժիսորություն արեց, այլեւ պրոդյուսերավորեց կտավը! Ես «Ռոքի»-ում ամենից շատ սիրում եմ առաջին, երկրորդ, հինգերորդ եւ վեցերորդ մասերը։ Միջանկյալ երրորդ եւ չորրորդ մասերը, իմ ճաշակով, այնքան էլ լավը չեն։ Բայց առանց դրանց չէր լինի նաեւ ՆՄԱՆ շարունակություն! «Ռոքի»-ն, իմ կարծիքով, կինոգլուխգործոց է։ Էպոս։ Նրա «Մրցարշավորդները» եւ «Ռեմբո-4» (բոլոր «Ռեմբո»-ներից միակը, որը նկարահանվել է այնպես, ինչպես մտածել էր Սլայը, երբ ոչ ոք, հատկապես երրորդ մասում, չէր «լրամշակում» նրա սկզբնապես հորինած սցենարը՝ Ստալոնեի գաղափարը վերածելով պարզ էքշնի, միայն թե «փող աշխատեն») ֆիլմերի մասին նույնպես կարելի է լիակատար վստահությամբ ասել, որ դրանք հոգով գեղեցիկ մարդկանց մասին ֆիլմեր են։ Ստալոնեն, կենսափորձով իմաստնացած, «ներծծվում» է իր աշխատանքների մեջ իր «բարության փիլիսոփայությամբ»։ Դա նա չէ, որ ասում է։ Դա ես եմ այդպես տեսնում։ Կենդանի մարդու ստեղծագործության մասին խոսելը դժվար է, քանի որ այդ մարդը գործընթաց է՝ իր ստեղծագործությունների հետ միասին «շարժվող եւ զարգացող»։ Իսկ ուստի այսօրվա համար Սիլվեստր Ստալոնեի մասով ինձ մոտ այսքանը։ Երկարակեցություն նրան եւ ստեղծագործական հաջողություններ! Եվ հսկայական մարդկային շնորհակալություն ԿԻՆՈՅԻ համար! Շնորհակալություն! P.S. 2007 թվականին Սիլվեստր Ստալոնեն, ըստ լուրերի, պարգեւատրվել է «Բռնցքամարտում բազմամյա կինեմատոգրաֆիական ձեռքբերումների համար»։ Այդ որոշումը կայացրել է Ամերիկայի բռնցքամարտի լրագրողների ասոցիացիան (BWAA), եւ այդ մրցանակը հանձնվել է առաջին անգամ։ «Մարդիկ Ռոքի Բալբոա կերպարը ընկալում են որպես իսկական», — ասաց Ստալոնեն, երբ իմացավ այդ պարգեւատրման մասին։ — «Շատ մարդիկ ինձ հարցնում էին իմ բռնցքամարտային կարիերայի մասին։ Կարծես թե նրանք շատ են ուզում հավատալ, որ Ռոքին գոյություն ունի։ Մի ժամանակ մտածում էի, որ մարդիկ կհաղթահարեն իրենց հիացմունքը այս կերպարի նկատմամբ, բայց դա տեղի չունեցավ։ Երեսուն տարի անց Ռոքին մարդկանց վրա ունի այնպիսի ազդեցություն, որը ես չէի կարող նույնիսկ պատկերացնել!» P.P.S. Հետաքրքիր փաստ! Ներկայումս Ստալոնեն հաճախ գնումներ է կատարում պրոֆեսիոնալ նկարիչների համար նախատեսված խանութներում եւ կտավներ է նկարում իմպրեսիոնիստների ոճով։ «Թեեւ ես չգիտեմ, թե ինչ պետք է անեմ արվեստում Վան Գոգից հետո», — հեգնանքով գնահատում է իրեն նա։ 2008 թվականի դեկտեմբերի 2-ի առավոտ