• Instagram-ում տեսա քո հիանալի լուսանկարները, տեսնում եմ՝ Ամերիկայում ես եղել, հանգստանալո՞ւ էիր գնացել։

• Այո, «Work&Travel» ծրագրով։

• Մմմ... Պարզ է։

Ահա մոտավորապես այսպես են ավարտվում զրույցները, երբ լսում են «Work&Travel» ծրագրի մասին։ Եվ այսօր ես ուզում եմ ցրել առասպելը եւ կոտրել ղազախների՝ որպես գաստարբայտերների կարծրատիպը։

Բոլորին հայտնի է ԱՄՆ Պետդեպարտամենտի այս հաջողակ, ամենահետաքրքիր ուսանողական «Work&Travel» ծրագիրը, որը շուկայում է 1989 թվականից։ Գոյություն ունեն նաեւ բազմաթիվ ընկերություններ, որոնք աջակցում են այս ծրագրին։ Բայց հեռու չգնամ, կպատմեմ իմ սիրելի Միջազգային փոխանակման կենտրոնի օրինակով, որի մասնակիցն ու կամավորն եմ հանդիսանում։ Կազմակերպություն ընտրելիս ես ուշադրություն եմ դարձնում դրա գոյության ժամանակահատվածին, սպասարկմանը, ինչպես նաեւ հենց ուսանող-մասնակիցների արձագանքներին։ Եվ երբ լսեցի, որ ՄՓԿ-ն շուկայում արդեն 25 տարի է եւ մասնաճյուղեր ունի Ղազախստանի բոլոր երկրներում ու քաղաքներում, ես անմիջապես հասկացա դրա գործունեության լրջությունն ու պատասխանատվությունը։ Այսօր, ցավոք, գոյություն ունեն բազմաթիվ կեղծ կազմակերպություններ, որոնք բացվում, փակվում են, աշխատում են մեկ օր, երկու օր, ընդ որում՝ խաբելով ուսանողներին, վերցնելով նրանց գումարները, մի խոսքով՝ խաբեբաներ։ Ես այս ամենը գրում եմ նրա համար, որպեսզի 3 փոքր էջի մեջ տեղավորեմ իմ երջանկության ամառվա 3 ամիսը։ Անկասկած, Ամերիկա իմ առաջին քայլը սկսվեց փաստաթղթերի հանձնումից եւ գումարի վճարումից, բայց դա ընդամենը սկիզբն է։ Չէ՞ որ առջեւում, սիրելի՛ ուսանող, ամենակարեւորը, ամենասարսափելին յուրաքանչյուրի համար հյուպատոսի հետ հարցազրույցն էր՝ այն մարդու հետ, ով մեկ րոպեում որոշում է՝ կհատե՞ս արդյոք Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ կոչվող այդ փափագելի երկրի սահմանը։ Նշանակված ամսաթիվը քեզ համար որոշակի հուզմունք է, պատրաստություն եւ հետհաշվարկ, ամեն ինչ ինչպես ԵՄԹ-ում։ Չէ՞ որ դու դեռ չես մոռացել, թե որքան հուզմունք եւ նույնքան խմած սուրճի բաժակներ են եղել։ Իմ հարցազրույցը տեղի ունեցավ, ես մինչ օրս հիշում եմ այդ նշանակալից օրը՝ ապրիլի 30-ին, առավոտյան ժամը 10:00-ին, Աստանա քաղաքում։ Դու կանգնած ես մեծ կենդանի հերթում՝ արեւի տակ, թղթերի եւ փաստաթղթերի կույտով, ծանոթանում ես ապագա այնպիսի զբոսաշրջիկների հետ, ինչպիսին դու ես, պատահում են նույն նահանգները կամ մեկնման օրերը, եւ սկսում ես համարները գրել նոթատետրում, ընդ որում՝ դեռ դողում ես եւ մտածում անձնագրիդ մեջ այդ փափագելի կնիքի մասին։ Հասնում է հերթդ, եւ դու հեշտությամբ պատասխանում ես ամենապարզունակ հարցերին, ինչպիսիք են՝ «Hi! What is your name? Why you want to go to America?» եւ այլն։

Չի կարելի փոխանցել ուրախության եւ հոգու դողի այն զգացումը եւ այն ժպիտը, ինչպես «Ալիսան հրաշքների աշխարհում» հեքիաթի Չեշիրյան կատվինը, երբ փոքրիկ կնիքը քո թմբկաթաղանթների մեջ հսկայական որոտով դիպչում է անձնագրին։ Ահա այն՝ իմ ամառը, ամենաանմոռանալին, լի հանդիպումներով, անակնկալներով եւ զարմանքներով։ Առաջին փուլը հաջողությամբ անցած է, եւ դու արդեն օդանավակայանի անձնագրային հսկողության գծում ես՝ սպորտային կոշիկներով, ջինսերով, գլխարկով, ուսապարկով եւ ոչ ավելին, ինչպես իսկական զբոսաշրջիկ, որը դիտել է Discovery ալիքը։ Իսկ հետեւումդ կանգնած է մայրիկը՝ թաշկինակով, ընկերները՝ պաստառներով, որոնցից յուրաքանչյուրն արդեն քեզ համար պատվիրել է մի կույտ iPhone, Victoria Secret-ի հագուստ, օծանելիք, Jordan սպորտային կոշիկներ եւ եւս մի կույտ մանրուքներ։

«Հարգելի՛ ուղեւորներ, ամրացրեք ձեր գոտիները։ Մենք թռչում ենք»։ Եվ այդ ժամանակ դու զգում ես, որ հետդարձի ճանապարհ չկա, լքում ես Հայրենիքը եւ թռչում ազատ լողի։ Ահա այն ժամանակ սկսվում է մեծահասակ, ինքնուրույն կյանքը։ Տասնժամյա թռիչքից հետո հաջող վայրէջք կատարելով՝ դու չես կարող գիտակցել, որ այնուամենայնիվ ոտք ես դրել այն երկրի հողին, որը տեսել ես նկարներում, դիտել հեռուստացույցով։ Օդանավակայանից դուրս գալիս աչքերիդ առաջ մարդկանց հսկայական կուտակում է, ընդ որում՝ տարբեր, տարբեր դավանանքի, մաշկի գույնի, շփման լեզվի։ Սա ինչ-որ միքս է, քո շուրջը անցնող տեղեկատվության հոսքի փոթորիկ։ Այս վերգետնյա գնացքները, դեղին տաքսիները, երկնաքերերը, որոնք փակում են երկինքը, եւ դու տեսնում ես միայն դրա արտացոլանքը ապակիների եւ հայելիների մեջ, այս խցանումները, մարդիկ, որոնք շտապում են ինչ-որ տեղ՝ ձեռքներին Starbucks-ի բաժակով, այս հսկայական գովազդային վահանակները, էկրանները, կոստյումներով, վառ դերասանները կամ թափառաշրջիկները, որոնք վաստակում են սննդի համար եւ ընդ որում՝ զարդարում են քաղաքի մոխրագույն առօրյան, որոնք գրեթե չեն լինում։ Սա Նյու Յորքն է՝ քաղաքը, որը երբեք չի քնում, այն երգից՝ Alicia Keys & Jay-Z «Empire State of mind»։ Օրն այնքան արագ է անցնում, որ դու չես հասցնում լուսանկարել եւ պատկերել գոնե մտովի այն պահերը, շենքերը, մարդկանց, որոնք այնքան ուզում ես հետո ցույց տալ ծնողներիդ եւ ընկերներիդ։ Քնելու ժամանակ չկա, ժամերը գնում են, չէ՞ որ դու արդեն գրպանումդ ունես տոմս դեպի մեկ այլ նահանգ, այն վայրը, որը կապված կլինի քեզ հետ 3 անմոռանալի ամիսների ընթացքում։ Քայլում եմ փողոցով՝ ձեռքիս քարտեզը, գնում եմ մետրոյի տոմս, գնում եմ Բրուքլին՝ Մանհեթենը կողքից տեսնելու եւ երգելու «Իսկ ես կցանկանայի ապրել Մանհեթենում եւ Դեմի Մուրի հետ կիսվել գաղտնիքներով...»... Իմ տունը, աշխատանքը, ընկերները, երեկույթները՝ այս ամենը կսկսվի Մեն նահանգից (main destination)։ Այո՛, ես աշխատում էի, ինչպես աշխարհի բոլոր փոխանակման ուսանողները, սպասարկման ոլորտում՝ երկու աշխատանքում՝ առավոտից մինչեւ երեկո, որովհետեւ պետք էր գումար հավաքել ճանապարհորդության եւ այն բոլոր նվերների համար, որոնք պատվիրել էին իմ ղազախստանցի ընկերները։ Հիանալի է երիտասարդ լինելը, չէ՞ որ որքան էլ աշխատես եւ հոգնես, միեւնույն է՝ լի ես էներգիայով եւ խանդավառությամբ՝ արկածների եւ վառ հիշողությունների համար։ Աշխատանքից տուն վերադառնալիս գիտես, որ հարեւան փողոցում, հարեւան տանը, իսկ գուցե նույնիսկ քո տանը ինչ-որ երեկույթ է ընթանում (ինչպես «ProjectX» ֆիլմից)՝ անծանոթ մարդկանց կույտով, աղմկոտ երաժշտությամբ, դիսկոտեկով, հսկայական լողավազանով, որի մեջ քեզ նետում են գրազի համար կամ պարզապես որպես խաղ։ Գիտե՞ք, եւ այս երեկույթներից հետո դու ակամայից մոռանում ես քո ժամանակավոր աշխատանքային առօրյայի մասին, հարթում ես ծնողներիդ կարոտելու այդ զգացումը, որովհետեւ դու վայելում ես այստեղ եւ հիմա, պարզապես ժամանակ չկա մտածելու, կարոտելու, առավել եւս՝ նստելու այդ սոցիալական ցանցերում, դու գնահատում ես յուրաքանչյուր րոպեն, որը չես ուզում կորցնել։ Լինում էր՝ քնած ես լինում, եւ քեզ ուղիղ անկողնուց՝ պիժամայով, տանում են ծննդյան օրերի, ինքնաբուխ հավաքույթների եւ այլն։ Ամենից շատ ես ուրախանում եմ իմ հարեւանուհիներով, ում հետ ապրում էինք միասին։ Սրանք 3 աղջիկներ են Թուրքիայից, մեկը՝ ռումինուհի, եւ ընկերուհիս՝ Դիլարոչկան (առանց որի ես չեմ պատկերացնում իմ ճանապարհորդությունը)։ Սրանք այն մարդիկ են, ում հետ կիսել ենք հացը, ում հետ նշել ենք ծննդյան օրերը, ում հետ պատրաստել ենք սնունդ, մաքրել տունը, միասին լացել, ծիծաղել, սելֆի արել, իսկ գլխավորը՝ սովորել անգլերեն լեզուն։ Չէ՞ որ մեզանից ոչ ոք չի հասկանում այս կամ այն բնակության պետական լեզուները, եւ մեզ այն ժամանակ կապում էր մեր սիրելի անգլերենը, որին ես այժմ առանց դժվարության եւ կակազելու տիրապետում եմ։ Ահա այն՝ «Work&Travel» ծրագրի ՊԼՅՈՒՍԸ, ոչ մի դասընթաց, օլիմպիադա չի համեմատվի այն անգին փորձի հետ, որը ես ձեռք եմ բերել Ամերիկայում։ Պարզապես գնում ես կինո, պատվիրում ես սնունդ, աշխատում ես, քո ամբողջ կենսամիջավայրը կապված է այդ լեզվի հետ, եւ ինչպե՞ս չսովորել այն, դու պարզապես ելք չունես, դու ինքդ չես նկատում, թե ինչպես ես սկսում խոսել անգլերեն։ Ղազախստան ժամանելուն պես ինձ մոտ նույնիսկ դուրս էին թռչում ամերիկյան արտահայտություններ, բառեր, դարձվածքներ։ Ամենից շատ ես չեմ կարող բառերով փոխանցել եւ էմոցիաներով նկարագրել հոգու այն վիճակը, երբ դու երգում ես Ջասթին Թիմբերլեյքի հետ նրա համերգին։ Այո՛, սա երազ չէ։ Սա իրական, կենդանի հնչողություն է, ժամանակակից ամենահայտնի, տաղանդավոր երգչի «The 20/20 experience» մասշտաբային համերգը։ 4 ժամը 2 ակտով պարզապես պայթեցրին դահլիճը։ Նա յուրաքանչյուր աղջկա կուռքն է, կանացի սրտերի սիրելին։ Եվ թող որ ես պատշգամբում էի, եւ իմ տոմսն արժեր խելահեղ գումար, դա անգին է այն էներգիայով, այն հսկայական թվով երկրպագուներով, որոնք ցնցում էին դահլիճը։ Հնարավոր է՝ դուք մտածում եք, որ ես նրան գրեթե չեմ տեսել, այլ պարզապես լսել եմ, բայց սխալվում եք։ Նոր տեխնոլոգիաների կապակցությամբ բեմը, որի վրա երգում էր համաշխարհային մասշտաբի Աստղը, բարձրացավ, պտտվեց, փայլեց, կարծես զբոսնում էր ամբողջ դահլիճով (ապացույցներն իմ Instagram-ում են՝ aigerim_burambayeva), եւ նրան կարող էր տեսնել 20000 մարդկանցից յուրաքանչյուրը, եւ ահա այն պահը, երբ քո կուռքը քեզանից մեկ մետր հեռավորության վրա է, գրեթե ձեռքի հեռավորության վրա։ Եվ ես՝ Ղազախստանից եկած ամենասովորական աղջիկը, Ակտոբեի պարզ նահանգից, որը համերգներ եւ տեսահոլովակներ էր դիտում միայն հեռուստացույցով եւ ինտերնետով, չէի կարող հավատալ աչքերիս, նույնիսկ չէի մտածում, որ կհայտնվեմ ԱՅՆՏԵՂ, կապույտ էկրանի այն կողմում, օվկիանոսից այն կողմ, բոլորովին այլ Երկրի վրա։ Եվ ամերիկյան ամառվա ընթացքում նման համերգներ եղել են 2-ը, նույնպիսի էմոցիաներով եւ հսկայական արձագանքներով իմ հիշողության մեջ մնացին փոփ դիվա Ռիաննայի եւ սեւ ռեփի սպիտակ արքա Էմինեմի համերգները, բայց նաեւ հաջողվեց լսել մի քանի թրեք՝ որպես հյուր Jay-Z-ի։ Ես նաեւ չեմ թաքցնի խոհանոցից մեկ պատմություն։ Կյանքումս առաջին անգամ ինքներս պատրաստեցինք լոբստերներ։ Լոբստերները (այժմ՝ խեցգետիններ) Մեն նահանգի ազգային խորհրդանիշն են (սնունդը)։ Արժե ընդամենը 10-15$։ Պատրաստվում են կենդանի վիճակում՝ կաթսայի մեջ (ինչպես մանթովարկան) 9-10 րոպեի ընթացքում։ Սեւից այն վերածվում է կարմիրի, ինչպես ստորեւ նկարում։ Այնուհետեւ մատուցվում է ափսեի մեջ, եւ դու մասնատում ես՝ ոտքերը, ձեռքերը, պոկում ես բեղերը, գլուխը առանձնացնում ես իրանից եւ միսը հանում ես կմախքից։ Համը շատ նուրբ է, փափուկ, ինչպես խեցգետնի ձողիկները, բայց շատ ավելի լավ...

Բարեբախտաբար, ես լավ վարորդ եմ, եւ առավել բարեբախտաբար, մեր ղազախստանյան իրավունքները գործում են Նահանգներում, դա նշանակում է, որ մենք ընկերուհուս հետ վարձակալեցինք մեքենա եւ ուղեւորվեցինք այդ երկար սպասված ճանապարհորդության՝ 3 ամիս բարեխիղճ աշխատանքից հետո։ Եվ մեր ճանապարհորդությունները դարձան շատ ավելի մասշտաբային եւ հարմարավետ։ Կարծում եմ՝ յուրաքանչյուր զբոսաշրջիկ պարտավոր է այցելել այս կամ այն երկրի մայրաքաղաք, եւ Վաշինգտոնը բացառություն չէ։ Այցելելով վարչական քաղաք՝ իր պատմությամբ եւ ինքնատիպ ոգով, հեռվից ձեռքով թափահարելով պարոն Օբամային, ողջունելով հսկայական պարոն Լինքոլնին, լուսանկարվելով այն թանգարաններում, որոնք «Գիշերը թանգարանում» ֆիլմից են, մենք երկար չհապաղեցինք, որպեսզի չխանգարենք սպիտակ օձիքավորներին, շտապեցինք դեպի հաջորդ նշանակման կետերը։ Լինելով աղմկոտ, փոշոտ մեգապոլիսներում՝ մենք ցանկանում էինք բնություն, լռություն եւ մաքուր օդ։ Տեսնել իսկական ջրվեժ՝ մեկ հաճույք է, իսկ տեսնել հենց հայտնի Նիագարայի ջրվեժը՝ մեկ երանություն։ Ամերիկան ոչ միայն երկնաքերերի, այլեւ զարմանահրաշ բնության երկիր է։ Նիագարայի ջրվեժը Հյուսիսային Ամերիկայում ամենահզորն է, որը գտնվում է ուղիղ Կանադայի սահմանին։ Կարելի է նույնիսկ ասել, որ մենք Կանադան տեսել ենք մեկ աչքով, իհարկե, բայց շատ մոտիկից։ Երեկոյան մեզ հաճելի անակնկալ էր սպասվում։ Ինչպես գիտենք, Ամերիկայի բնիկները հնդկացիներն են, եւ Նիագարայի ջրվեժի առաջին հայտնագործողները նույնպես հնդկացիներն են։ Նրանք մեզ համար պատրաստեցին իրենց ժամանակի երգերի, պարերի եւ շամանության ծեսերի հսկայական շոու։ Դու կարծես լուծվում ես հնադարյան դարերի անդունդում, շատ գեղեցիկ ներկայացում՝ գունագեղ կոստյումներով։ Հրաժեշտ տալով հնդկացիներին՝ մենք գնացինք Բոստոն։ Այս քաղաքը մեզ հիշվեց անվերջ զբոսանավերով, հսկայական Quinzy Market առեւտրի տնով, ինչպես նաեւ մեզ՝ որպես ուսանողների, շատ հետաքրքիր էր սեփական աչքերով տեսնել Harvard University-ն։ Նյու Յորք տանող ճանապարհին մենք մտանք մի ռուսական սուպերմարկետ, որտեղ, շատ կարոտելով մեր նորմալ սնունդը, գնեցինք կարկանդակներ, մանթի, կեֆիր եւ, ինչպես սեփական Հողի հանդեպ սեր ունեցող փոքրիկ քաղցած երեխաներ, անմիջապես կերանք այն ամենը, ինչ կար փաթեթներում։ Պետք էր վերադառնալ NYC, քանի որ մեկնելուն մնացել էին հաշված օրեր, եւ մենք պետք է տեսնեինք գլխավոր քաղաքը՝ աշխարհի մայրաքաղաքը։ Ամենաանմոռանալին ցերեկը Empire State Building երկնաքերի գագաթը բարձրանալն էր եւ մեր Ղազախստանի դրոշը բարձրացնելը (թեեւ դա արգելված էր)։ Մի փոքր «ստեղծագործելով»՝ գիշերը մենք արդեն բարձրացանք մեկ այլ երկնաքեր՝ Top of the Rock։ Առանց ուշադրության չմնացին նաեւ Նյու Յորքի այլ տեսարժան վայրերը՝ Statue of Liberty, Time Square, 5th avenue, Madame Tusso եւ այլն... Իմ բլոգի ավարտին կցանկանայի ասել, որ երբ ես հետ վերադարձա ինքնաթիռ, նայելով պատուհանից եւ արցունքները սրբելով, մատներս արդեն գրում էին այս հոդվածը, քանի որ ամբողջ ամառ ես օրագիր էի վարում։