Օգոստոսի 20-ը։ Առավոտյան ժամը 6-ը։ Բալթիմորի միջազգային օդանավակայան։ Իմ ձեռքը երրորդ անգամ էր թմրել՝ ինքնաթիռից առաջ գոնե կես ժամ քնելու հերթական փորձից հետո։ Իմ շրջագայությունը ԱՄՆ-ի արեւմուտքով սկսվում էր հենց այսօր, հենց այս օդանավակայանից՝ «Բալթիմոր/Վաշինգտոն կամ պարզապես BWI»։ Լաս Վեգաս, Մեծ կանյոն, Լոս Անջելես, Սան Ֆրանցիսկո. այս ամենը մեկ շաբաթվա ընթացքում ես պետք է այցելեի նոր տուրիստական խմբի հետ, որտեղ հիմնականում ԱՊՀ երկրներից եկածներ էին, ուստի լեզվական արգելքը բոլորովին չէր զգացվում։

Նստեցման հայտարարություն։ Southwest ավիաընկերության չվերթը դեպի Լաս Վեգաս։ Ես կրկին ճանապարհին եմ, կրկին լի հույսերով ու հույզերով, կրկին արկածներ, բայց այս անգամ ես պետք է թռչեմ 2 ժամային գոտի՝ արեւելքից արեւմուտք...

«EasyUSA»՝ հենց այսպես է կոչվում Անդրեյ Շիլովի կազմակերպությունը, որը կազմակերպում է հիանալի մեկշաբաթյա ուղեւորություններ դեպի Արեւմուտքի հիմնական վայրեր։ Նա մեզ դիմավորեց Լաս Վեգասի օդանավակայանում՝ «Մակկարան»։ Կարճ հրահանգավորում, եւ մենք արդեն միկրոավտոբուսում ենք՝ 23 հոգով՝ արեւելյան ափի տարբեր քաղաքներից։ Անցնելով հիմնական հյուրանոցների կողքով՝ ես մտածում էի, թե որքան հեռու եմ հասել տնից, եւ թե ուր կարող է տանել երազանքն իրականացնելու պարզ ցանկությունը. ես թեթեւ էյֆորիայի մեջ էի եւ քնկոտ, բայց հաճելի ներքին վիճակում։ Մինչ մենք գնում էինք, ես հերթական անգամ հրեցի Այկային, որպեսզի նա նայի «Bellagio.Plaza» հյուրանոցին. մեզ տեղավորել էին այս հյուրանոցում՝ Downtown Las Vegas թաղամասում, հենց հայտնի Freemont street-ի դիմաց, որտեղ գոյություն ունի յուրահատուկ համակարգ, որն իրականացնում է վիդեո-շոու՝ «կինոյի» տեսքով, ամբողջ փողոցը ծածկող հսկայական գմբեթաձեւ էկրանի վրա։ Դա դժվար է պատկերացնել, դա պետք է տեսնել։

Ես ամբողջ օրը քնեցի եւ արթնացա արդեն երեկոյան 9:13-ին՝ այն մտքով. «Հմմ։ Եվ ի՞նչ պետք է անեմ հիմա մի քաղաքում, որտեղ բոլոր նյութական եւ երեւակայական կարիքները հավաքված են մեկ տեղում», - եւ կես ժամ անց ես արդեն քայլում էի Freemont street-ով եւ վայելում տեսարանը։ Ամենուր մարդիկ են, մարդիկ, մարդիկ... Այնպիսի զգացողություն է, կարծես նրանք սպասում էին մթությանը։ Քաղաք, որը չի քնում օրը 24 ժամ, մարդիկ, որոնք չեն քնում օրը 24 ժամ, այստեղ ամեն ինչ չի քնում, աշխարհի տարբեր ծայրերից մարդիկ այստեղ զվարճանում են գիշեր ու ցերեկ։ Իսկ ես ականջակալներս դրեցի եւ նստեցի Վեգասի կենտրոն գնացող ավտոբուսը։

Կենտրոնում մարդիկ ավելի շատ էին, քան Freemont-ում, փողոցային ներկայացումներ, տարբեր լեզուներով զրույցներ, հայտնի Bellagio շատրվանը, Paris հյուրանոցը, Վենետիկ հյուրանոցը, Caesars palace-ը, ես կրկին չէի կարողանում հավատալ, որ սա տեսնում եմ իրականում, այլ ոչ թե «Տղաները Վեգասում» ֆիլմում։ Ոչինչ չէր կարող ինձանից խլել այս պահերը, եւ ես պարզապես վայելում էի պահը։

Հաջորդ օրը առավոտյան ժամը 9-ի զարթուցիչը ստիպեց արթնանալ եւ արագ լվացվել։ «Մակդոնալդս»-ում նախաճաշելուց հետո բոլորը հավաքվեցին հյուրանոցի մուտքի առջեւ, եւ մենք տեղավորվեցինք 13-14 հոգանոց 3 միկրոավտոբուսներում։ «Hi, my name is Scott!» «Hi, my name is Sergey», - ահա այսպես սկսվեց զրույցը մեր ավտոբուսի վարորդի հետ։ Քանի որ ես նստած էի առջեւում, ես հաճախ ստիպված էի թարգմանել, թե ինչ է նա ասում, իսկ այդ ընթացքում մենք արդեն մոտենում էինք Հուվերի ամբարտակին (HooverDam)՝ սա վերջին կանգառն էր մեծ Մեծ կանյոնից առաջ։ Այս ամբարտակը ստիպեց ինձ հիշել «Տրանսֆորմերների» մասերից մեկը եւ «Ունիվերսալ զինվորը» ֆիլմի կադրը։ Այդ օրը +35 աստիճան տապ էր։ Մենք մի փոքր ժամանակ անցկացրինք՝ դիտելով ամբարտակը տարբեր անկյուններից, եւ շարժվեցինք առաջ։ «Այս օրը ես, թերեւս, կանվանեմ «Ճանապարհ դեպի Մեծ կանյոն»», - մտածում էի ես ինքս ինձ։ Հենց սկսեցինք դուրս գալ միկրոավտոբուսներից, եղանակը սկսեց փչանալ, հեռվում՝ հորիզոնում, ես փնտրում էի կանյոնը եւ սպասում այն պահին, երբ վերջապես ավելի մոտ կլինեմ։ Եղանակը գնալով վատանում էր, եւ մուգ ամպերը գնալով մոտենում էին, բայց շոգը նվազեց, ինչը անպայման ուրախացնում էր ինձ, իսկ մենք արդեն հատուկ էքսկուրսիոն ավտոբուսով մոտենում էինք գլխավոր կետին, որտեղից երեւում էր, թե որքան խորն են այդ կանյոնները։ Պարզապես ցնցող եւ հմայիչ տեսարան։ Երբ ես նայում էի ներքեւ, հասկանում էի, որ նման տեսարան ես հաստատ երկար ժամանակ չեմ տեսնի, եւ պարզապես նայում ու վայելում էի այդ գեղեցկությունները։ Հեռվում երեւում էր Կոլորադո գետը, իսկ հայացքս ուղղվեց դեպի երկինք, որը չափազանց արագ մթնեց՝ երեկվա գիշերային Վեգասից էլ ավելի։ Կտրուկ եւ ուժեղ քամին փոխարինեց թեթեւ զեփյուռին, փոթորիկը գրեթե սկսվել էր, մենք նույնիսկ ստիպված եղանք որոշ ժամանակ պատսպարվել մոտակայքում գտնվող փոքրիկ ժայռի ճեղքում։ Այդպես մենք սպասեցինք հինգ րոպեանոց փոքրիկ փոթորկին։ Այնուհետեւ, ցավոք, ստիպված եղանք վերադառնալ, իսկ դա նշանակում էր, որ ժամանակն է վերադառնալ Վեգաս։ Որոշ չափով ես նույնիսկ ուրախ էի, որովհետեւ եթե կանյոնում փոքրիկ արկածներ չլինեին, ես, հավանաբար, այնքան էլ չէի հիշի այդ օրը, իսկ այսպես ամեն ինչ շատ հուզիչ ստացվեց՝ ուժեղ քամուց հետո շուրթերիս ավազի համով։

Արեւմուտքով իմ շրջագայության երրորդ օրը լի էր հույզերով, որոնք ինձ պարգեւեցին Լոս Անջելեսի Փառքի ծառուղին եւ հայտնի Սանտա Մոնիկայի լողափի մայրամուտը։ Պիրսը, որտեղ ավարտվում է 66-րդ մայրուղին եւ «Bubba Gump Shrimp Co» ռեստորանը, որը ձեւավորված է «Ֆորեսթ Գամփ» ֆիլմի մոտիվներով։ Քանի որ մենք պատրաստվում էինք հետադարձ ճանապարհին նորից վերադառնալ LA, մենք այնտեղ շատ ժամանակ չանցկացրինք։ Մեր ճանապարհը շարունակվեց դեպի Սան Ֆրանցիսկո...

LA-ի եւ SF-ի միջեւ ճանապարհին մոտ 9 ժամ է, ուստի որոշվեց Սան Ֆրանցիսկո ճանապարհը շարունակել մեկ օր անց՝ մի փոքր հանգստանալու համար։ Լոս Անջելեսից մի քանի ժամ անցնելուց հետո ես արթնացա այն բանից, որ մենք զգալիորեն դանդաղեցրել էինք արագությունը։ Հարցնելով Սքոթին, թե ուր ենք հասել, նա ասաց, որ փոքրիկ Ֆրեզնո քաղաքում։ «Այստեղ մենք կկանգնենք, ընկեր, իսկ վաղը մենք կգնանք Giant Sequoia ազգային պարկ, որտեղ աճում են աշխարհի ամենահին եւ ամենաբարձր ծառերը»։ «Հմմ... սա հետաքրքիր կլինի», - մտածեցի ես։

Sequoia ազգային պարկ կատարած ուղեւորությունը եւս մեկ անգամ ստիպեց ինձ մտածել ԱՄՆ-ի բնության բազմազանության մասին. ես տեսել եմ անապատներ, կիսաանապատներ, Խաղաղ օվկիանոս, Ատլանտյան օվկիանոս, կանյոններ, ջրվեժներ, գետեր, այս անգամ կային երկար ձգվող վերելքներ սերպանտինով եւ բազմաթիվ շատ բարձր ծառեր, որոնք ձգվում էին դեպի մեր շուրջը գտնվող բարձր լեռները։ Լեռնային հերթական արշավից հետո ես որոշեցի դիտմամբ առանձնանալ խմբից եւ բարձրանալ մի լեռ՝ մի կույտ աստիճաններով, 400, եթե ճշգրիտ լինեմ, որոնք փորագրված էին հենց Mororock լեռան վրա։ Յուրաքանչյուր աստիճանի հետ ես զգում էի, թե ինչպես է օդը փոխվում, եւ շնչելը դառնում է ավելի դժվար, առավել եւս, որ ամեն օր չէ, որ բարձրանում ես 400 աստիճանով։ Դիտահարթակ բարձրանալուց հետո ինձ դա քիչ թվաց, ուստի ես անցա ցանկապատի վրայով եւ գնացի ավելի հեռու՝ դեպի մի փոքր վերելք, եւ չզղջացի։ Ես վախ էի զգում, երբ նայում էի ներքեւ, չէ՞ որ ամեն օր չէ, որ բարձրանում ես մի լեռ, որը մոտ 3 կիլոմետր բարձրություն ունի, բայց երբ շուրջս նայեցի, ես կրկին բռնեցի ինձ այն մտքի վրա, որ սա հենց այն պահն է, որը կմնա միայն հիշողության մեջ, եւ այն հույզերը, որոնք պատել էին ինձ այդ պահին, ես նույնիսկ բառերով չեմ նկարագրի, որովհետեւ ավելի լավ է դա մեկ անգամ զգալ, քան լսել արկածներից չկշտացող խելագար տղայի պատմությունները։

Սան Ֆրանցիսկո։ Այս քաղաքը ինձ համար նույնքան առեղծվածային եւ խորհրդավոր էր, որքան իմ հայրը, երբ նա իմանում է իմ սխալների մասին, հետո խորհրդավոր նայում է ինձ, կարծես ես գիտեմ, թե ինչի մասին է նա մտածում։ Քաղաքին մոտենալիս Սքոթը արդեն կես ժամ պատմում էր դրա առավելությունների եւ թերությունների մասին, իսկ ամենակարեւորը՝ որտեղ կարելի է էժան ուտել։ «Սան Ֆրան», ինչպես ես էի այն անվանում, առաջին հայացքից նման էր վեր ու վար գնացող ճանապարհների, բայց ես ավելի շատ ուշադրություն դարձրեցի նրան, թե ինչպես են մեքենաները նման թեքության վրա չեն գլորվում։ Հավանաբար, դրանք թողարկվում են ուժեղացված արգելակներով, կամ էլ նրանց բեռնախցիկում միշտ մի քանի աղյուս կա՝ ցանկացած պահի անիվների տակ դնելու համար։ Անցնելով թաղամաս առ թաղամաս՝ պատկերը փոխվեց դեպի տարբեր ճարտարապետական գույներով ոչ բարձր տներով նեղ փողոցներ։ «Զվարճալի քաղաք է», - մտածեցի ես։ Իհարկե, ես ուզում էի տեսնել հայտնի «Golden gate» կամուրջը։ Բայց նախ ծրագրով դիտահարթակ այցելելն էր։ Այդ դիտահարթակից տեսարանը պարզապես հնարավոր չէ նկարագրել երկու բառով։ Այն վայրից, որտեղից ես նայում էի, երեւում էր ամբողջ քաղաքը, ես նույնիսկ տեսա իմ երկար սպասված կամուրջը, որի մասին Սքոթը ականջներս լցրել էր։ Մի կույտ լուսանկարներից եւ սելֆիներից հետո մեր խումբը ուղղվեց դեպի ավտոբուսները, եւ հաջորդ նշանակետը Golden gate-ն էր։

«Hey, Scott, may i take your snapback Sf?», - հարցրեցի ես եւ պատասխան լսեցի. «Sure, man»։ Հետո ես նայեցի կամրջին եւ կրկին գիտակցեցի, թե որքան հեռու եմ եկել, արդեն Սան Ֆրանցիսկո, տղա՛։ Ի՞նչ է լինելու հետո։

Հետո ես զբոսնում էի այս հիանալի եւ գեղեցիկ կամրջով, նայում էի կղզյակին՝ Ալկատրաս բանտին, եւ հասկանում էի, որ այնտեղից իրականում դժվար կլիներ դուրս գալ։ Ականջներիս երաժշտությամբ կեսժամյա զբոսանքից հետո ես որոշեցի վերադառնալ եւ սպասել հաջորդ ցուցումներին։ Վերադառնալով՝ տեսա, որ բոլորը արդեն հավաքվում են ավտոբուսներում, եւ շտապեցի։ Այնուհետեւ մեզ բերեցին 39-րդ համարի պիրս։ Ես կրկին վերցրի իմ նոր գլխարկը լուսանկարների համար, ստացա հրահանգներ, մեզ տվեցին քաղաքի քարտեզը, եւ մենք բաժանվեցինք խմբերի ու վստահ քայլեցինք դեպի քաղաք եւ արկածներ։ Անհասկանալի պատճառներով ես հայացքս հառեցի պիրսի խորքը, ուզում էի քայլել եւ հանդիպել իմ քաղաքից որեւէ մեկին, որովհետեւ գիտեի՝ այս տարի SF-ում լիքն են Պավլոդարից եկած մարդիկ։ Այդպես էլ պետք էր անել՝ մի փոքր խորանալ, մտնել որեւէ հացաբուլկեղենի խանութ (Bakery) եւ հարցնել... Այնտեղ որեւէ մեկին հանդիպելով՝ ես, հավանաբար, կմնայի այս խորհրդավոր քաղաքում անորոշ ժամկետով, եւ մենք հիանալի ժամանակ կանցկացնեինք միասին։

Հանկարծ իմ երեւակայական եւ ռոմանտիկ մտքերը գեղեցիկ ժպիտով եւ շագանակագույն աչքերով խորհրդավոր կարմրերես աղջկա մասին ընդհատվեցին «Դե ի՞նչ, գնացի՞նք» խոսքերով։ Ես մի պահ մտածեցի եւ շարժվեցի առաջ՝ ուսումնասիրելու քաղաքը։ Մենք մոտ մեկ ժամ քայլեցինք առափնյա գծի երկայնքով, որտեղ կային պիրսեր եւ անցորդներ։ Այնուհետեւ համատեղ որոշմամբ մենք քայլեցինք դեպի քաղաք։ Առաջին վերելքը ստիպեց ինձ այնքան հեւալ, որ ես ափսոսացի այստեղ գալու համար, բայց ջրի ագահ կումերից հետո ես փոխեցի իմ շտապողական կարծիքը։ Գագաթին տեսա մի շատ տարօրինակ եւ անսովոր փողոց։ «Չափազանց ոլորուն է», - մտածեցի ես։

«Ցատկե՛ք», - գոռում էի ես մյուսներին։ Այս անգամ մենք, այնուամենայնիվ, բռնեցինք այդ տրամվայը եւ շարունակեցինք մեր արշավը դեպի քաղաքի խորքը։ Chinatown - ահա թե որտեղ արժե ուտել Սքոթի խոսքերով։ Եվ իսկապես այդպես է. մեզ բերեցին բրնձի հսկայական չափաբաժիններ՝ ոչ մեծ գնով։ Ինչպե՜ս էր ստամոքսս ուրախանում սննդի նման քանակից, եւ ես էլ նրա հետ համերաշխ էի։ Մայրամուտը արդեն մոտ էր, եւ հավաքատեղին 39-րդ պիրսն էր։ Վեր ու վար վերելքների նման քանակից հետո ես ուրախ էի գոնե մի քանի րոպե նստարանին նստելու համար։ Այդպես էլ արեցի մայրամուտին. նստեցի պիրսին։

Կրկին ձգում է դեպի խորքը, կրկին նույն միտքը։ Երկար չմտածելով՝ նստարանին հանգստանալուց հետո ես սկսեցի զբոսնել պիրսով եւ գնացի ներքին ձայնով։ Իմ փոքրիկ հիասթափությանը՝ ես ոչ ոքի չհանդիպեցի, հավանաբար ոչ այնտեղ էի փնտրում... Միայն թռիչքից հետո ես հասկացա, թե որքան ճիշտ էի, բայց դա արդեն այլ պատմություն է...

Հաջորդ օրը, հրաժեշտ տալով Ֆրեզնոյին, մենք կրկին LA-ում էինք։ Այսօր մենք պետք է տեսնենք Hollywood-ը եւ օրն անցկացնենք Universal studio-ում։

Օգոստոսի 28-ը։ Եվ կրկին ես ճանապարհին եմ, այժմ արդեն գնում եմ դեպի Նյու Յորք գնացող ավտոբուսի երկրորդ հարկում։ Վեգասից Բալթիմոր հոգնեցուցիչ թռիչքից հետո ես մոտ 48 ժամ աչք չէի փակել։ Գիտակցելով դա՝ ես աննկատ քնեցի։ Արթնացա արդեն 7-րդ եւ 34-րդ փողոցների անկյունում։ Հենց այնտեղ ես պետք է իջնեի եւ 20 փողոց անցնեի մինչեւ իմ հին ընկերոջ բնակարանը, որը սիրով համաձայնել էր կրկին հանդիպել ինձ հետ։ Նրա մոտ ես մտա արդեն գիշերվա ժամը երեքին, ուստի անմիջապես պառկեցի քնելու՝ գալիք օրվա մասին մտքերով։ Ինձ համար սա իմ անմոռանալի ամառվա վերջին օրն է։ Օգոստոսի 29-ին, ժամը 14:25-ին՝ թռիչք Քենեդի օդանավակայանից։ Առավոտյան 10-ն է, իսկ իմ զարթուցիչը արդեն առաջին անգամը չէ, որ ճչում է։ Ընկերոջիցս հեծանիվ վերցնելով՝ ես գնացի դեպի Ազատության արձանը։ Մանհեթենի եզրերին կան հեծանվային հատուկ ուղիներ, հենց այդպես էլ ես հասա պիրսին, որտեղ կայանեցի իմ նոր երկաթյա ընկերոջը եւ գնացի Ազատության արձանի կղզի տանող տոմս գնելու։ Ինձ չեք հավատա, բայց արձանի ներսի տոմսերը վաճառված են մինչեւ նոյեմբերի կեսերը։ «Գլխավորը՝ կղզու տոմսերը սպառված չեն», - մտածեցի ես եւ կրկին կանգնած էի ջերմանավի քթամասում՝ ակնկալելով աուդիո գիդ տուրը, որը ներառված էր իմ տոմսի արժեքի մեջ։ «Բարեւ ձեզ, դուք այժմ գտնվում եք Ազատության կղզում....», աուդիո տուրի ողջույնի խոսքերի մեջ առանձնապես չխորանալով՝ ես հանգիստ զբոսնում էի կղզով եւ ավելի ու ավելի մոտենում արձանին։ Ահա այն՝ այս Ազատության արձանը, կնոջ հայացքը՝ ուղղված այն կողմը, որտեղ սկսվում է ծովածոցը։ Մոտիկից այս արձանը թվում է էլ ավելի հզոր, այն մարմնավորում է ԱՄՆ-ի ազատությունն ու անկախությունը։ Հենց այդպիսի վեհությամբ էլ այն մնաց իմ հիշողության մեջ։ Երեկոյան մոտ մենք ընկերոջս հետ այցելեցինք USOpen մրցաշարի թենիսի հանդիպմանը՝ անգլիացի Էնդի Մարեյի եւ գերմանացի Մաթիաս Բախինգերի միջեւ։ Մենք երկուսս էլ առաջին անգամ էինք ներկա գտնվում թենիսի հանդիպման, մթնոլորտը մեզ դուր եկավ, իսկ խաղում առանձնահատուկ իրադարձություններ տեղի չունեցան։ Մարեյը հանգիստ հաղթեց 3-0 ընդհանուր հաշվով։ Մի շարք փոքրիկ արկածներից հետո գիշերվա ժամը մեկին մենք, այնուամենայնիվ, արդեն տանն էինք։

Վերջին գիշերը երկար ժամանակ չէի կարողանում քնել։ Ժանրի օրենքով ես հիշում էի ամեն ինչ, ինչ տեղի էր ունեցել ինձ հետ վերջին 3 ամսվա ընթացքում, կամ, եթե ճշգրիտ լինեմ՝ 98 օրվա ընթացքում։ Անկասկած, այս ամառը կմնա իմ քսանամյա կյանքի լավագույն ամառը։ Այս ուղեւորությունը արմատապես փոխեց ինձ, ցույց տվեց, թե ինչի եմ ես ընդունակ, որքան հեռու կարող եմ գնալ եւ որ պահին կանգ առնել։ Այս ամառը ինձ բերեց հույզերի օվկիանոս, ընդ որում՝ ամենատարբեր։ Ես հասկացա, որ երազանքը պետք է իրականանա, իսկ գաղափարները պետք է զարգանան։ Հետեւե՛ք ձեր երազանքին, եւ ես հավատում եմ, որ դուք նույնպես կկարողանաք կատարել ձեր ճանապարհորդությունը արեւելքից արեւմուտք...