Ինչ էլ որ գրեմ, դա կլինի այն ամենի կեղծ տարբերակը, ինչ մենք իրականում ապրել եւ զգացել ենք։

Եթե մենք այստեղ ենք, նշանակում է՝ ինչ-որ բանից ուզում ենք փախչել։ Յուրաքանչյուրն ունի իր պատճառը, ընդ որում՝ հազիվ թե մեզանից յուրաքանչյուրը հստակ գիտակցի այն։ Այդ դեպքում ամեն ինչ թողնելն ու մոլորակի մյուս ծայրը թռչելը՝ առանց հետեւանքների, հանգիստ, առանց աղմկոտ հրաժեշտների, ամենալավ ելքն է։ Այս փախուստը ներքին հակասությունները բուժելու ժամանակ է, մոռանալու, ամեն ինչ նորից սկսելու հնարավորություն։ Սա ոչ կարեւոր մարդկանց դեմ ֆիլտր է։

Երբ հասկանում ես, որ փախուստի սկզբից մինչեւ վերադարձ երկու երկար ամիս կա, կարող ես հանգիստ քնել։ Դեռ երկար ժամանակ կա։ Թող սա օգնի մեզ հասկանալ ինքներս մեզ։ Իսկ հետո մենք նորից կփախչենք, արդեն տուն։

Սովորաբար մարդիկ մանրակրկիտ պլանավորում են փախուստի վայրը։ Ինչո՞ւ ԱՄՆ։ Շատ տեղ՝ թաքնվելու համար, եւ ոչինչ հարազատ եզերքին նման չէ, որպեսզի կարոտես այն։

ԱՄՆ-ն իրեն ներկայացնում է որպես ազատ եւ անկախ։ Հնարավո՞ր է արդյոք ներդաշնակության հասնել մարդու եւ ազգի մեջ՝ նրան տալով գործողությունների լիակատար ազատություն։ Մանկական հոգեբանությունը զբաղվում է այս հարցով։ Ենթադրենք, որ մի երեխային թույլ էին տալիս անել ամեն ինչ, իսկ երկրորդի ցանկությունները սահմանափակում էին։ Առաջինը, ամենայն հավանականությամբ, կմեծանա բաց եւ ընկերասեր, իսկ երկրորդը կփակվի իր մեջ, հաճախ կլինի լուռ, մռայլ եւ մտախոհ։ Սա, իհարկե, Ամերիկայի եւ Ռուսաստանի մասին է։ Բայց նույնքան էլ թույլտվությունը եւ լիակատար վերահսկողությունը կարող են կողմնակի ազդեցություններ ունենալ։ Երեխան, որին թույլ էին տալիս ամեն ինչ, կմեծանա էգոիստ, իսկ նա, ով ստիպված էր բավարարվել քչով, կսկսի լսել ուրիշներին։

Ոչ ոք երբեք չի կարողանա կանխատեսել հետեւանքները, եւ ոչ ոք չի կարողանա մարդկությանը դաստիարակել մեկ սանրով։ Եվ այդ պատճառով կան Ռուսաստանը եւ Ամերիկան, նրանց միջեւ կես երկիր եւ թյուրիմացություն։ Պարզապես նրանք չեն կարող հասկանալ մեզ, իսկ մենք՝ նրանց։

Ամերիկացիներին ոչինչ չի կաշկանդում։ Ոչ ոք չի դատապարտի քեզ, եթե դու ավտոբուսում նստած ես կեղտոտ հագուստով, իջեցված տաբատով, պայուսակով, որից կոտլետի հոտ է գալիս, ընդ որում՝ ոտքերդ դրել ես նստատեղին, իսկ գլխիդ պոլիէթիլենային տոպրակ է։

Նրանց Facebook-ը բոլորովին նման չէ մեր «VKontakte» սոցիալական ցանցին։ Նախկին կինը, նախկին ընկերուհին գլխավոր լուսանկարում, վերջին երեկույթի լուսանկարները, որոնց մասին հետո ամոթ է հիշել։ Մի խոսքով՝ այնպիսի լուսանկարներ, որոնք ռուսները սկզբում ջնջում են, հետո այրում, իսկ մոխիրը քամուն տալիս։

Ավտոբուսները երթեւեկում են բարեխղճորեն՝ առանց ուշացումների, յուրաքանչյուրն ունի չվացուցակի բուկլետ, որտեղ կարելի է տեսնել այնպիսի թվեր, ինչպիսիք են 1:37 pm-ը, այլ ոչ թե առեղծվածային «ամեն 20 րոպեն մեկ»-ը։ Հաշվարկված է յուրաքանչյուր րոպեն։ Եթե ավտոբուսը կանգառներից մեկին ավելի շուտ է եկել, այն կկանգնի այնքան ժամանակ, մինչեւ չհարվածի նշանակված ժամը։ Եթե դուք գնում եք փոխանցումով, ապա երբեք չեք ուշանա ձեր ավտոբուսից. այնտեղ ժամանակը այնպես է հաշվարկված, որ դուք հասցնեք ժամանակին։

Մենք փոքրիկ զբոսանք ենք կատարում քաղաքում։ Այստեղ կարծես նայելու բան չկա, որոշ թաղամասերում այն նայվում է, կարծես ռմբակոծությունից հետո։ Հատկապես զարմացրեց կենտրոնը՝ քերծված պատեր, մարդիկ չկան, խանութներ չկան, ջրի շիշ գնելու տեղ չկա։ Երբեմն քեզ զգում ես «Ես լեգենդ եմ» ֆիլմի հերոս։ Փողոցից մեզ գրավում է մի ցուցափեղկ, որի վրա կախված է «Dolly's Vintage» անունը։

Դարեմ քաղաքի Main Street-ից Ջենիֆերը ոգեշնչվել էր իր տատիկից։ Նա ժառանգություն էր ստացել իր ծառայությունն ավարտած իրեր, որոնք առանձնանում էին որոշակի ռետրո հմայքով։ Անմիջապես նրա մտքով անցավ բացել իր խանութը՝ անվանելով այն Dolly's Vintage։ Այնտեղ կան նաեւ նոր իրեր, բայց հները առանձնանում են բոլորից իրենց հմայիչ մաշվածությամբ։

Որքան ավելի բնական են թվում ժամանակակից խաղալիքները, այնքան ավելի անբնական են դառնում երեխաների հարաբերությունները շրջակա աշխարհի հետ։ Ինչո՞ւ պահել իսկական կատվիկ եւ խնամել ջերմության կենդանի գնդիկը, եթե կարելի է խաղալիքների խանութում գնել արտաքինից նման, մյաուկոցի ձայներ հանող մարտկոցներով աշխատող էլեկտրոնային էակ։

«Dessine-moi un mouton», - ասում էր Փոքրիկ Իշխանը պատմողին, իսկ նա չգիտեր, թե ինչպես նկարել այն, թեեւ տեսել էր այն շատ անգամ։ Ամեն ինչի համար անհրաժեշտ է միայն երեւակայություն, թեկուզ ունենաս սովորական պլաստմասե գառնուկ։ Երեւակայիր՝ եւ նրա պլաստմասե գանգուրների փոխարեն արդեն կան փափուկ ալիքաձեւ գանգուրներ։

Ինձ հաջողվեց վերանայել երեսուն տարվա վաղեմության շնորհավորական բացիկների մի ամբողջ կույտ, եւ դա նման էր նրան, երբ անտեսանելի թելով միանում ես հասցեատիրոջը, թեեւ նա, գուցե, արդեն ողջ չէ։

Նահանգի մայրաքաղաք Ռոլին մեզ դիմավորում է անձրեւով եւ խոնավությամբ։ Մազերը փքվում են, քեզ շատ կպչուն ես զգում։ Այստեղ կան բարձրահարկ շենքեր եւ հարթ տանիքներով պարզ տներ։ Երբեմն կարելի է մտածել, որ ինչ-որ մեկը դիտմամբ հանել է բոլոր տների տանիքները, որպեսզի մաքրի հորիզոնը։ Ավտոբուսով ճանապարհին մենք լիակատար լռության մեջ նայում ենք անծանոթ ցուցանակներին եւ գրություններին. այնքան նոր եւ չբացահայտված է թվում այս ամենը։

Ավտոկայանատեղիի իններորդ հարկ, բարձրության սովոր չլինելուց աչքերին երեւում է գրեթե երկնաքերից տեսարան։

Երեկոյան քաղաքը ինչ-որ կապույտ է, նման է փոքրիկ Նյու Յորքի։

Մեզ երբեմն ձգում են Թոմ Սոյերի ոճի ամեն տեսակի արկածներ։ Դրանք անպայման ներառում են մթություն եւ բնության յուրաքանչյուր շրշյունից վախ։ Թոմ Սոյերը չէր վախենում բզեզներից, նա համարձակ էր, բայց ոչ հիմար ձեւով։ Երբ իրական վտանգ էր առաջանում, նա գիտեր ժամանակին թաքնվել։

Գնում ենք գերեզմանատան միջով, քարե գերեզմանները չարագուշակորեն մերկանում են փայլող կայծակից։ Անտառային ճանապարհին ճռճռում է նարնջագույն լապտերը, ծղրիդները արձագանքում են միմյանց։ Հենց նրանք լռեն, կմնա միայն մեռնող լամպի նյարդայնացնող ձայնը։ Լռության մեջ ներխուժում է ավտոմեքենայի կտրուկ ազդանշանը, լսում ենք մեր սեփական խեղդված ճիչը։ Հայացքով շրջում ենք գերեզմանները. դրանք թեքվել են, խոնարհվել դեպի հողը։ Ավելի հարուստ, ժամանակին կենդանի մարդիկ իրենց համար արձան են կանգնեցրել։ Սա կամ Վաշինգտոնի հուշարձանին նման քառանկյուն հուշարձան է, կամ կնոջ սգացող արձան։ Երբ կայծակը վիրավորում է երկինքը, ես նայում եմ հարվածված կոթողների շարքին։ Անհանգիստ քամին դիպչում է տերեւներին, իսկ նրանք, վիրավորված, սկսում են շշնջալ։ Լավ է, որ լռություն չկա։

Երկու ժամ մասնավոր տներով անմարդաբնակ ճանապարհներով, որտեղ ուզում ես հավատալ, որ քո միակ դիտորդները եւ ուղեկիցները ուտիճներն ու ծղրիդներն են։ Մենք երկուսով ենք (գոնե հուսով ենք), Օլյան եւ ես, մենք սեղմվում ենք ճամփեզրին եւ ամուր բռնում ենք ձեռքերը։ Գիտենք, որ վախի առաջին իսկ պոռթկումից կգոռանք կամ կփախչենք։ Ճանապարհին շատ ծառեր կան, դրանք մռայլ ստվերներ են գցում։ Եթե ճյուղերը չափազանց ցածր են իջեցված, ապա անպայման կընկնենք սարդոստայնի մեջ։ Կամ սարդերը այնքան աշխատասեր են, որ իրենց ցանցերը հյուսում են գիշեր ու ցերեկ, կամ փողոցներն այնքան դատարկ են, որ մեզանից բացի ոչ ոք չի կարող ընկնել սարդոստայնի մեջ։ Մենք խոսում ենք շշուկով կամ ընդհանրապես լռում ենք։ Ես կցանկանայի պահպանել լռությունը նաեւ հետագայում, բայց դրանից գլխում վատ մտքեր են գալիս, ուստի ավելի լավ է խոսել ամեն ինչի մասին։

Մեկուկես ժամվա ճանապարհից հոգնածությունը կուտակվել էր մեջքի եւ ոտքերի շրջանում, բայց վախը եւ ինքնապահպանման բնազդը առաջ են մղում։ Փողոց փողոցի հետեւից, մեկը մյուսից ավելի անտառային եւ մութ։ Եթե մեր ճանապարհին հանդիպեր պահակային շուն կամ անկյունից դուրս գար մարդ, զգացմունքները կհասնեին գագաթնակետին։ Բայց ոչ ոք չհանդիպեց։

Վտանգն անցնում է։ Ոտքերն արդեն հազիվ են քայլում, իսկ զգացմունքները բթանում են։ Մահճակալ, մենք ձգվում ենք լայնությամբ։ Եվ չենք կարողանում մի բառ անգամ արտաբերել։

Անցնում եմ այն թեմային, որը հիշատակում եմ ամենից հաճախ. իմ աշխատանքը։ Պատվերի չեկերի վրա արդեն նամակագրություն ենք վարում հաճախորդների հետ։

Նրանցից մեկը ինձ նման թղթադրամ տվեց.. Ամեն դեպքում հաճելի է։

Իսկ սա Սալին է, նրա հետ մենք աշխատում ենք ռեստորանում։ Երբ ես նոր էի սկսել գրել այս գրառումը մեկ շաբաթ առաջ, չգիտեի, թե մատուցողներից ում մասին պատմեմ այս անգամ, եւ Սալիի հետ մենք այն ժամանակ գրեթե ծանոթ չէինք։ Բայց նա այնքան արագ շահեց իմ վստահությունը, որ ես ցանկացա գրել նրա մասին։ Նա նման է գեղեցիկ մկնիկի, շատ հետաքրքրասեր։ Երիտասարդ է թվում, երբեմն նույնիսկ մեզանից մի փոքր փոքր, թեեւ նա արդեն 21 տարեկան է, ի տարբերություն շատ աշխատողների՝ ծույլ չէ։ Եվ նա երաժշտական է, իսկ ես սիրում եմ երաժիշտներին։ Աշխատանքի է բերում կիթառ կամ ուկուլելե, թաքցնում է այն երկրորդ հարկում գտնվող սեւ սփռոցի տակ։

Ուկուլելեի փայտից մի փոքր կտոր կոտրված է։ Նրա ընկերուհին այն գտել էր հին իրերի մեջ՝ առանց պատյանի, եւ վաճառել էր Սալիին երկու դոլարով։ Նա հրաշալի երգում է, եւ ինձ դուր է գալիս, որ ի տարբերություն շատերի՝ չի մեծամտանում։ Լսում է քանթրի, ֆոլկ, ջազ, ինքն է գրում երգեր եւ մասնակցում համերգների։

Ուկուլելեի վրա կա «When it looked like the sun would not shine again, God put a rainbow in the clouds» գրությունը, որը թարգմանվում է որպես «Երբ թվում է, թե արեւը այլեւս չի փայլելու, Աստված երկնքին ծիածան է իջեցնում»։ Նա ինչ-որ բան է բացատրում այն մասին, թե ինչպես է մի անգամ եղել համերգի, որը հոգու մեջ է մնացել ողջ կյանքի ընթացքում, որտեղ մի կատարող արտասանել է այս արտահայտությունը։

Ավելի մոտիկից ծանոթանալ հաջողվեց միայն հինգշաբթի օրը, եւ նույն օրը նա հայտարարում է, որ շաբաթ օրը այս աշխատանքում իր վերջին օրն է, որ ստիպված է լինելու ազատվել աշխատանքից։ Նույն հինգշաբթի օրը մենք նստած խոսում ենք գրքերի մասին, Սալին շատ կարդացած է, նույնիսկ ծանոթ է շատ ռուս հեղինակների։ Մեզ մոտ է նստում Լուիսը (նրա մասին կպատմեմ հաջորդ անգամ)։ Նա այն տաքարյուն իսպանացի տղաներից է։ Երբեք չի լսել Ռեմարկի մասին, բայց լսում է ֆոլկ ոճի հիանալի երաժշտություն։ Մենք անմիջապես գտնում ենք ընդհանուր ֆոլկ կատարողներ եւ գնում ենք երաժշտության աշխարհ։ Նրանք իրենց սիրելի երգերը գրում են իմ նոթատետրում, իսկ ես նրանց՝ իմը։ Լուիսը սիրում է հիմարություններ անել, խնդրում է նկարել իրեն ձնառյուծ։ Ես արագ գծագրում եմ, ուզում եմ ցույց տալ, բայց նա ինձանից առաջ է ընկնում, ինքն է բացում նոթատետրը, տեսնում է ընձառյուծին եւ ձեւացնում, որ իրեն դուր է գալիս։ «I will keep it close to my heart», - ասում է։ Դե, ստում է, իհարկե։

Նա մեզ համար էլ նկար նկարեց։ Այդպես էլ չբացատրեց՝ ով է դա, նինձյա կրիա, թե՞ առանց գագաթի նապաստակ։

Ուրբաթ օրը Սալին բերում է հենց այդ ուկուլելեն։ Մենք աշխատում ենք առավոտյան, այցելուները քիչ են, եւ այդ պատճառով մենք ունենք մի փոքր ազատ ժամանակ եւ անկյունում մի սեղան, որտեղ տեսախցիկների ոսպնյակները չեն հասնում։ Այնտեղ ինչ-որ տեղ մեզ հետեւում են գործատուները, բայց սեղանը կարծես ստեղծված է առավոտյան ժամերին զրուցելու համար, երբ ռեստորանում դատարկ է։ Մենք նստում ենք նստարանին եւ ոտքերը տակներս ծալում։ Սալին սկսում է երգել իր խուլ կիթառի տակ։ Բայց նրա ձայնը ծածկում է այդ խլությունը, դրա մեջ կա ինչ-որ խորը, հուսադրող, գարնանային բան։ Դրա մեջ ուժ է լսվում, եւ դրան հակադրվում է նրա արտաքին փխրունությունը։ Նրա ձայնը փոխակերպում է նրան, կարծես քեզ մի ակնթարթում օժտում են էներգիայի հզոր հոսքով։ Ես զարմանում էի, թե որտեղից նրա մեջ այդքան ձայն, այդքան ներքին ուժ, չէ՞ որ նա այնքան փոքր է։ Պարզվեց, որ նրա մասնագիտությունը համալսարանում իրավաբանությունն է, իսկ իրավաբանները պետք է ուժեղ լինեն։ Ահա մենք արդեն բոլորս միասին երգում ենք Լուի Արմստրոնգի եւ Էլլա Ֆիցջերալդի հայտնի ջազային երգերը, եւ նույնիսկ Radiohead-ի Creep-ը։ Ի տարբերություն շատերի՝ Սալիի հետ երգելը հաճելի է, նա չի փորձում խեղդել քեզ կամ ավելի բարձր երգել։

Մենք շնորհակալություն ենք հայտնում միմյանց երգերի համար, նա վերցնում է իր ուկուլելեն թեւի տակ եւ հեռանում, այժմ ընդմիշտ, ռեստորանում մենք նրան այլեւս չենք տեսնի։ Խորհուրդ է տալիս ինձ Դարեմի ջութակների խանութը, հրավիրում է իր համերգին հաջորդ երկուշաբթի։ Ինձ ինչ-որ կերպ տխուր է, որ ես այլեւս չեմ տեսնի, թե ինչպես է նա թաքցնում իր կիթառը երկրորդ հարկի սեւ վարագույրի տակ։ Լավ մարդիկ երբեմն ինչ-որ տեղ փախչում են։

Ես լիակատար մթության մեջ եմ։ Աչքերը կենտրոնանում են մի մութ բծի վրա, հետո մյուսի, կարծես փորձելով նախապես զգուշացնել հնարավոր վտանգի մասին։ Մթությունից բիբերը մեծ են, արագ վազում են լուսնի լույսով մերկացած մի ծառից մյուսը։ Կողային տեսողությամբ նկատում եմ փայլ։ Դրանք լուսատտիկներ են։ Երբեք չգիտես, թե մթության որ մասից դրանք կհայտնվեն։ Երբեմն դրանք տեսնելու հույսով շատ երկար ես նայում, եւ ոչ մի զմրուխտե լույս չի երեւում։

Երբեմն կարելի է տեսնել լուսատտիկների ամբողջ աստղաթափ։ Նրանք կարծես թռչում են ինչ-որ նոր տեղ կամ ավելի մոտ չորին։ Անձրեւի ժամանակ կամ դրանից հետո դրանք գրեթե ընդհանրապես չեն երեւում։

Դրանց մեջ մեր աշխարհի համար չափազանց շատ կախարդանք կա։ Ինչպես ամանորյա ծաղկաշղթայի մեկ լամպ, փարոսի փրկարար թարթում, ընկնող աստղ, լուսատտիկը սլանում է դեպի խավարը, լույսի փոքրիկ պահապան։ Կարծես հենց լուսինը եւ աստղերը արտացոլվում են դրա մեջ։ Թվում է, թե պետք է միայն հետեւել դրան, եւ այն ձեզ կտանի մի տեղ, որտեղ կա հույս եւ միշտ շատ է այդպիսի հանգստացնող կանաչ փայլը, ինչպես գիշերային լամպինը։ Ինչ-որ տեղ դեպի աստղերը, մթության միջով։

Եթե ձեզ թվում է, որ ձեր կյանքն անցնում է մթության մեջ, ապա արժե ուշադիր եւ համբերատար նայել դրան։ Եվ այդ ժամանակ դուք անպայման կտեսնեք լուսատտիկը։