2001 թվականի սեպտեմբերի 11-ի դեպքերից հետո անվտանգությունը ամերիկացիների համար դարձավ առաջնային արժեք։ Այդ իսկ պատճառով այստեղ ստուգումները շատ խիստ են անցկացվում։ Մենք ներս ենք մտնում միայն մեր փաստաթղթերով՝ մնացած ամեն ինչ թողնելով դրսում։ Նույնիսկ բջջային հեռախոս վերցնել չի կարելի։ Դեսպանատան շեմը ոտք դնելու պահից սկսած՝ Ղազախստանի Հանրապետության օրենքների գերակայությունը դադարում է, եւ իշխում են Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների օրենքները։ Հենց որ անցա անցակետը եւ ուղղվեցի դեպի ներքին բակ, իմ վերջին դողը, թրթիռը եւ վիզայի պատճառով առաջացած անհանգստությունը ակնթարթորեն անհետացան, եւ ես սկսեցի ինձ հարմարավետ զգալ։ Կարծես թե դեսպանատան բակ մտնելուն պես ցուրտն էլ անհետացավ։ Ահա հրաշք։ Չգիտեմ ինչու, բայց ես ինձ այնքան ապահով զգացի։ Ես ինձ զգացի այն մարդու պես, ով հասցրել էր տուն մտնել՝ փախչելով իրեն հետապնդող «Բասկերվիլների» շնից։ Հիշո՞ւմ եք Արթուր Կոնան Դոյլի «Շերլոկ Հոլմսը»... Այնտեղ մի հրեշ շուն կար...

Բարձր տրամադրությամբ ձեռքս մեկնեցի այն շենքի դռանը, որտեղ անցկացվում էր հարցազրույցը։ Բակում տիրող հարմարավետության եւ կարգուկանոնի մթնոլորտը նկատելի էր նաեւ շենքի ներսում։ Դուռը հսկող քաղաքավարի սպան ցուցումներ էր տալիս ներս մտնող ուսանողներին։ Հենց ներս մտա, նա գլխով ողջունեց ինձ եւ մատնացույց արեց աջ կողմի պատուհանը։ Այնտեղ անհրաժեշտ թղթերը ստանալուց հետո ես անցա հաջորդ պատուհանին՝ մատնահետքերս հանձնելու համար։ Երբ ամեն ինչ ավարտվեց, ես նստեցի սպասասրահում։ Ներսում նստածների մեծ մասը ծանոթ դեմքեր էին՝ մեր ակտոբեացի տղաներն ու աղջիկները։ Նրանց մեջ կային նաեւ անծանոթ ուսանողներ։ Ուսանողները մեկը մյուսի հետեւից դուրս էին գալիս պատասխանելուց հետո։ Կարծես թե դեռ ոչ ոք չի ձախողվել։ Երբ նայեցի աջ, տեսա Սիմբատ Բակիթովային, ով եկել էր մեզ հետ, աչքերում փայլով։ Նրա դեմքին անհանգստության ոչ մի նշան չկար։ Այնքան հանգիստ, այնքան վեհ։ Մի հայացք նրան, եւ նրա աչքերը սկսում են խոսել. «Սա էլ դժվարությո՞ւն է։ Հիմա կանցնենք։ Սա ընդամենը այն անգլերենն է, որով մենք ամեն օր խոսում ենք...»։ Ինձ թվաց, որ ես դա հասկացա նրա աչքերից։ Այո, նրա աչքերում ես տեսա անսահման հանգստության, բարձր վստահության եւ բարի հույսի կայծեր։ Նրա աչքերը կարծես ինձ ասում էին. «Դու վախենո՞ւմ ես։ Այդ դեպքում ինչո՞ւ եկար։ Չէ՞ր լինի տանը հանգիստ պառկել»։ Հանգիստ աղջկա խոսքերը նույնպես ծանրակշիռ էին.

• Բարեւ, Սիմբատ։

• Բարեւ։ Ինչպե՞ս ես։

• Լավ։ Իսկ դո՞ւ։ Պատրա՞ստ ես։

• Այո, լավ։ Իսկ դո՞ւ։

• Մենք պատրաստ ենք, - կարճ պատասխանեցի ես։ «Այո, իսկապես, ի՞նչից եմ վախենում։ Ես նահանջելու տեղ չունեմ։ Անցյալ տարի չկարողացա գնալ։ Սա իմ վերջին հնարավորությունն է։ Եթե այս տարի չգնամ, հաջորդ տարի կավարտեմ ուսումս։ Այդ ժամանակ երբեք չեմ կարողանա գնալ։ Ինչ էլ լինի, այսօր ես պետք է անցնեմ»։ Մինչ ես պայքարում էի իմ մտքերի հետ, հերթը հասավ Սիմբատին։ Հենց լսեց իր անունը, նա վեր կացավ եւ, պահպանելով իր հանգստությունը, հասավ այն պատուհանին, որը կանչել էր իրեն։ Թեեւ դահլիճում լուռ էր, լսողությանս խնդրի պատճառով ես հստակ չէի լսում, թե ինչ են հարցնում։ Մեկ րոպեից էլ քիչ ժամանակում ճարպիկ աղջիկը վերադարձավ ուրախ տրամադրությամբ։ Ո՞վ կարող է քննադատել մի «գերճարպիկ» աղջկա, ով պատասխանում էր ակնթարթորեն՝ խոսքը խլելով հյուպատոսի բերանից... Նա եկավ, կտրուկ պատասխանեց եւ գնաց։ Եթե հասկացել ես հարցը, մտածելու կարիք չկա։ Արագ տուր համապատասխան պատասխանը եւ ազատվիր դրանից։ Եթե շարունակես մտածել եւ ձգձգել ժամանակը, հյուպատոսի հարցերը միայն կավելանան։

Սիմբատը ցույց տվեց վիզա ստանալու արժանի մարդու լավագույն օրինակը։ Առավելագույն պատասխան, նվազագույն ժամանակ։ Այո, ի դեպ, նա այն 15 ակտոբեացի ուսանողներից մեկն էր, ովքեր անցյալ տարի (2013) դիմել էին մեզ հետ, բայց չէին կարողացել գնալ...

Այո, ասում եմ անցյալ տարի, անցյալ տարի մենք խմբով դիմել էինք Aktobe Educational Advising Center: Մենք երկու անգամ հետաձգեցինք Աստանա հարցազրույցի համար գնված գնացքի տոմսերը, իսկ երրորդ անգամ վերջնականապես հանձնեցինք։ Մենք չէինք կարողանում հասկանալ, թե ինչ է կատարվում։ Մեր մտքերը ցրվում էին տարբեր ուղղություններով։ Այդ ժամանակաշրջանը համընկավ այն ժամանակի հետ, երբ Ցարնաեւ եղբայրները Բոստոնում պայթյուն կազմակերպեցին։ Սկսեցին տարածվել լուրեր, թե «պայթյունից հետո Work and Travel-ը փակվել է» կամ «նրանք ղազախստանցիներին չեն ընդունում»։ Մեզ ոչինչ չէին ասում։ Քաղաքում հարմարավետ գրասենյակ ունեցող կենտրոնն ինքն էր կատարում ամբողջ աշխատանքը։ Մենք միայն ստորագրում էինք այն թղթերը, որոնք մեզ ասում էին ստորագրել, եւ վճարում էինք այն գումարը, որը պահանջում էին։ Մնացածն իրենք էին անում։ Նրանք մեզ հույսով պահեցին մինչեւ հունիսի 1-ը։ Հետո մենք ստացանք նամակներ, որոնք գրված էին ներողություններով՝ լի դատարկ խոսքերով... Չգիտեմ, թե ինչպես դա ազդեց ուրիշների վրա, բայց այդ նամակն ինձ մոտ զզվանք առաջացրեց։ Ես չէի կարծում, որ ռուսերենը կարող է այդքան զզվելի լինել։

Ինձ համար, ով բոլորին հայտարարել էր, որ գնում եմ Ամերիկա եւ նույնիսկ նախապես հանձնել էր բոլոր քննությունները, սա պարզ երկնքից որոտի պես էր։ Ինձ հանդիպած երկու ծանոթներից մեկը հարցրեց. «Չէի՞ր ասում, որ գնում ես Ամերիկա»։ Նման դեպքերում ես չգիտեի, թե ինչպես արդարանալ։ «Մեզ վիզա չտվեցին», «Կենտրոնը մեզ խաբեց», «Թյուրիմացություն եղավ»՝ այս «սուտը ճշմարտության փոխարեն» պնդումներից յուրաքանչյուրը անտրամաբանական էր։ Դրանք նույնիսկ դժվար էր կազմել։ Յուրաքանչյուր հարցնողին մինչեւ կոկորդդ կարմրելը պատմում ես բոլոր մանրամասները, լավ է, եթե հավատան։ Թեեւ դրսից նրանք ձեւացնում են, թե հավատում են քո խոսքերին, 80-90 տոկոսի ներսում մնում են անվստահություն, կասկած, կասկածամտություն եւ չարախնդություն։ Ամենադժվարը այն է, որ դու չես կարող համոզել ուրիշներին այն բանում, ինչը քեզ համար անկասկած ճշմարտություն է։ Ավելի վատն այն է, որ մարդիկ, ովքեր ճշմարտությունը լսել են քո բերանից, ավելացնում են իրենց խոսքերը եւ շրջում ճշմարտությունը։ Ինձ ճանաչողների շրջանում լուրեր էին պտտվում, որ ես «ձախողել եմ վիզան», «ո՞նց կարող է նա գնալ Ամերիկա»։ Որտեղի՞ց այդ խեղճ մարդիկ իմանային, որ ես սայթաքել եմ մինչեւ վիզային հասնելը... Միգուցե նույնը եղել է նաեւ այլ ուսանողների հետ, ովքեր չեն կարողացել գնալ ինձ հետ... Ասում եմ «սայթաքել եմ», բայց ի՞նչ մեղք ունեի ես այստեղ։ Արդյո՞ք սա այն կենտրոնի մեղքը չէ, որը չկարողացավ մեզ տանել...

Տղաներին եւ աղջիկներին մեկը մյուսի հետեւից կանչում են շարքով կանգնած պատուհանների մոտ։ Բոլորը վերադառնում են ուրախ, կարծես դեռ ոչ ոքի «մերժում» չկա։ Այո, եւ թող չլինի։

Այն ժամանակ ես նույնիսկ չգիտեի, որ գոյություն ունի InterExchange անունով հիանալի գործակալություն։ Երբ իմացա, որ Aktobe Educational Advising Center-ը այսպես է ձախողվելու, եւ որ կա InterExchange անունով գործակալություն, ես առանց վարանելու իմ փաստաթղթերը կհանձնեի այնտեղ... Դե լավ։ Ինչ եղել՝ եղել է։ Միգուցե Ամերիկան ճակատագրված չէր։ Հիմա հարցն այն է, թե ինչպես հետ ստանանք մեր գումարը։ Մամուլում կարդացել եմ եւ լուրերից լսել եմ խաբեբա գործակալությունների մասին, որոնք խաբել են ուսանողներին եւ ծնողներին՝ խոստանալով տանել Ամերիկա։ Այնուամենայնիվ, մեր կողմից գրված մի քանի կոլեկտիվ բողոք-նամակներից հետո Aktobe Educational Advising Center-ը եւ դրա վերադաս կազմակերպությունները (եթե չեմ սխալվում, դա պետք է լիներ Ռուսաստանի Պենզա քաղաքում գտնվող «Prosto-Tour» անունով տուրիստական գործակալությունը), 6-7 ամիս կուտակված խոստումներից եւ անտեղի պատրվակներից հետո, վերջապես վերադարձրին մեր վճարած գումարը։ Իսկ իմ վիճակը, երբ մնացել էի առանց ոչնչի, եւ իմ «American Dream»-ը պառկած էր տանը, ոչ մեկին չեմ ցանկանա։

Միայն հաջորդ տարի, երբ մենք մեր փաստաթղթերը հանձնեցինք Ղազախստանի լավագույն գործակալությանը՝ InterExchange-ին, եւ ինքներս վազվզեցինք բոլոր թղթերի համար, ես հասկացա, թե ինչու անցյալ տարի չկարողացանք գնալ։ Դրա համար ոչ մի արտառոց պատճառ չկար։ Ինչպես հասկանում եմ, նրանք չկարողացան մեզ համար «Job offer» գտնել։ Նրանք անընդհատ փոխում էին մեր աշխատանքները եւ ձգձգում էին ժամանակը։ Ի՞նչ իմաստ ունի մեզ ուղարկել հյուպատոսություն վիզայի հարցազրույցի, եթե Ամերիկայում պատրաստի աշխատանք չունենք։ Բայց սա իմ անձնական կարծիքն է։ Ես չգիտեմ, թե այստեղ էլ ինչ ճշմարտություն կա, միգուցե երբեք չիմանամ։ Իմ սեփական ճշմարտությունը ինձ համար թանկ է։

Սպասասրահում ինձ հետ միաժամանակ եկած տղաների եւ աղջիկների շարքերը նոսրացան, եւ նրանց տեղերը սկսեցին զբաղեցնել անծանոթ ուսանողները։

• «Oralbek Otegulov»։ Կարծես հերթը հասավ նաեւ ինձ...