Մեր ձեռքին ունենք ամերիկյան «J1» վիզայով փաստաթուղթը։ Մի փուլ հաղթահարեցինք։ Բայց դեռ վաղ էր հանգստանալը։ Քանի՞ մարդ է վիզա ստացել, բայց չի կարողացել հասնել նպատակակետին...։ Դրանից զգուշանալով՝ մենք մեր ծրագրերը գաղտնի պահեցինք։ Չէ՞ որ կա «նախանձ» կոչվող մի կարմիր շուն։ Սա շատ նուրբ բան է, եւ այն հեշտությամբ կարող է նախանձ առաջացնել մեր շրջապատի ցանկացած մարդու մոտ։ Նույնիսկ մեկ չարամիտ մարդը կարող է փչացնել մեր բոլոր ծրագրերը։ Փորձանքը ոտքի տակ է։ Ցանկացած պահի, ցանկացած վայրում կարող են անսպասելի դժվարություններ առաջանալ...

Ժուլդիզը եւ Աիդան գուցե պատմել են մի քանի հարազատների եւ ծանոթների, բայց իմ Ամերիկա մեկնելու մասին գիտեին միայն սակավաթիվ մարդիկ։ Աստանայից վերադառնալուց հետո գնացի եւ միայն հորս ասացի։ He allowed me in shocked mood. Մայրս էլ չգիտեր այս մասին։ Կհարցնեք՝ ի՞նչ մարդ է, որ նույնիսկ մորը չի ասել...։ Բայց իրավիճակն այդպիսին էր։ Հանրակացարանում ինձ հետ ապրող երկու տղաները նույնպես ոչինչ չգիտեին։ Գիտեին միայն ֆակուլտետի դեկանը եւ համալսարանի որոշ դասախոսներ։ Նախապես հանձնելով բոլոր քննությունները՝ 2014 թվականի մայիսի 22-ի երեկոյան նստեցինք Ալմաթի-Մոսկվա արագընթաց գնացքը եւ ուղեւորվեցինք Ռուսաստանի մայրաքաղաք։

Մեր լուռ եւ հանկարծակի անհետանալը անակնկալ էր շատ համակուրսեցիների համար։ Ոմանք, նույնիսկ առանց մեր ասելու, զգում էին, որ մենք գնում ենք Ամերիկա...

Գնացքով երկու օր ճանապարհ գնացինք եւ հասանք Մոսկվա։ Ռուսաստանի դաշտերը ընդարձակ են, բնությունը՝ հիանալի։ Երանի մարդիկ էլ այդպիսին լինեին։ Շուրջբոլորը կանաչ է։ Հողերը, որոնք իդեալական կլինեին գյուղատնտեսության եւ այլ տնտեսության համար, դատարկ են մնացել։ Մարդիկ աշխատանք փնտրելով հոսում են Մոսկվա։ Արդյունքում գյուղերը դատարկվել են։ Կյանքի ոչ մի նշույլ չկա։ Եվս մեկ բան նկատեցի, որ այստեղ լիքն են Խորհրդային Միությունը հիշեցնող ապացույցներ։ Մենք անգլիացիներին պահպանողական ժողովուրդ էինք համարում, բայց ռուսները պարզվեց ավելի պահպանողական են։ Չնայած նրան, որ տարածքի չափով աշխարհում առաջին տեղում են եւ չեն կարողանում լիովին յուրացնել իրենց հողերը, այս մարդիկ մինչ օրս աչք են տնկել ղազախական հողի վրա։ Ղազախստանի հյուսիսն ու արեւելքը Ռուսաստանին միացնելու կոչեր են հնչում ժամանակ առ ժամանակ։ Կարծես քիչ էր, որ արդեն վերցրել են ղազախական հողերի մի մասը...։

Առաջին օրը գնացքում փաստաթղթերի անընդհատ ստուգումներից հոգնեցինք։ Ղազախստանից դուրս ենք գալիս, նորից մտնում, նորից դուրս գալիս, նորից մտնում։ Ուրալսկ քաղաք չենք կարող հասնել երկաթուղով՝ առանց սահմանը հատելու։ Օրենբուրգը մարզի հետ միասին վերցնելով՝ չեն ցանկացել թողնել նույնիսկ մի կտոր հող, որտեղով անցնում է երկաթուղին։ Սահմանի մյուս կողմում էլ են ղազախներ, այս կողմում էլ։ Մի գիծ, որը մեկ ժողովրդի բաժանել է երկու մասի։

Ինձ հետ ոչ թե մեկ, այլ երկու թարգմանիչ ունեմ, ի՞նչից վախենամ...։ Առավոտյան հասանք Պավելեցկի կայարան։ Ռուսաստանի մայրաքաղաքից առաջին ֆոտո-ռեպորտաժներն արվեցին։ Անկեղծ ասած՝ Մոսկվան ինձ ընդհանրապես դուր չեկավ։ Մարդիկ անտարբեր են, փողոցները լի են աղբով... Կեսօրին մոտ հասանք Շերեմետեւո օդանավակայան։ Օդանավակայանում միշտ մարդաշատ է։ Բայց այստեղ ինձ զարմացրեց ոչ թե մարդաշատությունը, այլ օդանավակայանի քարե հատակին մարդկանց մեջ պառկած 6 հոգին։ Այո, 6 հոգի։ Բոլորը մի ընտանիքի անդամներ։ Սառը սալիկների վրա պառկած են մեջքի վրա, կարծես անկողնում լինեն։ Այնքան զարմացա, որ մոտեցա եւ լսեցի նրանց զրույցը, պարզվեց՝ գերմանացիներ են։ Ես գերմաներեն չեմ հասկանում։ Ուստի չկարողացա հասկանալ, թե ինչի մասին են խոսում։ Հայրը, մայրը եւ 4 որդիները։ Բոլորը նրանց վրա տարօրինակ են նայում, անհավանությամբ անցնում։ Նրանք ոչնչից չեն ամաչում։ Այսպիսի հետաքրքիր բան էլ է լինում...։

Մինչ մենք զարմանում էինք գետնին պառկած գերմանացիների վրա, մեզ մոտեցավ մի բարձրահասակ, նիհար, սպիտակամաշկ աղջիկ եւ սկսեց զրույցը վատ անգլերենով։ Մոնղոլիայի մայրաքաղաք Ուլան-Բատորից էր թռել Մոսկվա։ Այնուհետեւ թռչելու է Վենետիկ։ Նշանակում է՝ մենք նույն ինքնաթիռով ենք թռչում։ Անունը Նարմանդիխ է։ Իր խոսքով՝ it means sunrise! Եթե չեմ սխալվում, 27 տարեկան էր։ Անգլերենը շատ վատ է։ Մենք հազիվ էինք շփվում։ Ըստ նրա՝ գնում է Վենետիկ՝ իտալացի ընկերոջ հետ ապրելու։

• Do you speak Italian?
• No.
• How will you live there, if you don’t speak Italian?
• My boy-friend know[s]....
• What does he know?
• He know[s] Mongolian...
• Is it your first visit?
• No understand...
• Are you going to Italy the first time?
• ... (Նա լուռ գլխով արեց - Հեղինակ).
• Have you ever been there before?
• ...(Կրկին լռություն եւ գլխով անել... - Հեղինակ)
• Ok. Did you go to Italy?
• No, It’s my one....
• The first time?
• Yes! - Ես ուզում էի նրան հարցնել Մոնղոլիայի ղազախների վիճակի մասին։ Բայց նա չկարողացավ պատասխանել իմ հարցերին։ Զրույցի վերջում ես նրան ասացի՝ «Have a good trip!»։ Բայց նա չհասկացավ։ Ավելի ուշ, երբ երկրորդ անգամ հանդիպեցինք, նա այդ բառերը կրկնեց ինձ։ Արտաքինից երեւում է, որ լավ ընտանիքից է։ Իրեն շատ վստահ է, բայց հոգնած տեսք ունի։ Սա էլ է իր երջանկությունը փնտրող խեղճ մարդ... Իհարկե, երջանկության հասնելը հեշտ գործ չէ, բայց հնարավոր է։ Դրա համար համառությունն ու հաստատակամությունը բավարար չեն։ Երջանկության հասնելու համար երբեմն պետք է ռիսկի դիմել եւ զոհողությունների գնալ։ Ցավալի է, իհարկե, որ Նարմանդիխը չկարողացավ իր երջանկությունը գտնել հայրենիքում։ Օտար երկրում իր երջանկությունը գտնելու հույսով աղջիկը մեծ ռիսկի է դիմում, զոհաբերում է իր հայրենիքը եւ մեկնում արտասահման... Երբեմն այս մոնղոլ աղջկա կերպարը գալիս է աչքիս առաջ։ Վենետիկի օդանավակայանում նրան վերջին անգամ տեսա։ Ընկերը դիմավորե՞ց, թե՞ ոչ, չկարողացա տեսնել... Այդ ժամանակից անցել է մոտ երկու տարի։ Հիմա այդ աղջիկն ինչպե՞ս է ապրում...։

Նարմանդիխի արարքը մեր աղջիկների մեջ ինքնավստահություն ներշնչեց։

• Մարդիկ լեզու չիմանալով էլ են գնում, ինչպե՞ս։
• Հենց դա եմ ասում։
• Եթե մեր անգլերենը չի հերիքում, ռուսերեն գիտենք։ Ինչ-որ կերպ կբացատրենք։ Նրանք ի՞նչ են անում...։

Օդանավակայանում հանդիպած հաջորդ հերոսը իտալացի Ջովանին էր... Ժուլդիզը, որը մեզ եւ Աիդային կոնֆետ էր բաժանում, մի կոնֆետ էլ տվեց մեր կողքին նստած միջին տարիքի տղամարդուն։ Նա Ժուլդիզին անմեղ աչքերով նայեց եւ զարմացած ասաց՝ «Grazie!»։ Դրանից հետո մեր զրույցը ստացվեց։ Մեր ավանդական հարցն է՝ «Do you know Kazakhstan?»։ Նարմանդիխի չիմացած Ղազախստանը Ջովանին գիտեր... Մոտ 2 ժամ թռչելով՝ նույն օրը երեկոյան հասանք Վենետիկ։ Թեեւ երկու աղջիկները ռուսերեն էին խոսում ռուսական «Աերոֆլոտի» բորտուղեկցորդուհիների հետ, ես անգլերեն էի խոսում։ Ինքնաթիռից իջնելիս դռան մոտ կանգնած էր տարեց բորտուղեկցորդուհի, ավելի ճիշտ՝ պառավ։ Ինքնաթիռից իջնող բոլորը հրաժեշտ էին տալիս նրան։ Երբ ես էի իջնում, ասացի՝ «Arrivederci!», ինչին նա քթով արեց, ինձ վերեւից շովինիստական հայացքով նայեց եւ հեգնանքով ասաց՝ «Have you learnt the Italian language in one flight?»։ Ես էլ ակնոցիս վրայով տարօրինակ նայեցի նրան եւ իջա։ Նման շովինիստ աղբերին խոսք ծախսելն ավելորդ է։

Մենք Շենգենյան վիզա չունեինք։ Դրա համար մեզ օդանավակայանից դուրս չթողեցին։ Եթե թողնեին էլ, ո՞ւր էինք գնալու...։ Երեկոն վրա հասավ, մթնեց... Մայիսի 26-ի առավոտը դիմավորեցինք Վենետիկի օդանավակայանում։ Գիշերը զով էր։ Մենք մեզ հետ ոչ մի տաք հագուստ չէինք վերցրել։ Մի պահ իտալացի մաքսային սպան մեզ երեքով բերեց երեք տաք «Blanket»։ Ի՜նչ հրաշալի է։ Տաք վերմակների մեջ փաթաթված քնեցինք։ Այս վերմակներն ինձ օգնեցին նաեւ Ամերիկայում։ Իտալացիները շատ բարի ժողովուրդ են։ Ափսոս, որ նրանց լեզուն չգիտեմ... Կեսօրից հետո մեր ինքնաթիռն էլ եկավ։ Այսպես մենք Վենետիկից ուղեւորվեցինք Նյու Յորք... Իտալացի սպայի տված վերմակները ի հիշատակ մեզ հետ տարանք ԱՄՆ եւ բերեցինք Ղազախստան։