Ամերիկան ստեղծվել է բոլորի համար, եւ այն լի է զվարճանքներով: Դուք կարող եք ապրել այնտեղ այնպես, ինչպես ցանկանում եք: Իհարկե, ամերիկյան օրենքների շրջանակներում: Դուք ունեք իրավունքներ եւ պարտականություններ: Եթե դուք 21 տարեկանից փոքր եք, չեք կարող ալկոհոլ օգտագործել: Դա արգելված է դաշնային օրենքով:

Ամերիկա կատարած իմ ճանապարհորդության ընթացքում ես շատ ընկերներ ձեռք բերեցի աշխարհի տարբեր երկրներից: Իմ ընկերների մեծ մասը Բուլղարիայից, Ուկրաինայից, Մոլդովայից, Ռումինիայից եւ Թուրքիայից են եւ այլն: Մենք դեռ կապի մեջ ենք: Նրանցից ոմանք ինձ հրավիրեցին այցելել իրենց երկրներ: Եվ ես որոշեցի ինչ-որ բան գրել նրանց մասին:

Rehoboth Beach-ում իմ հանդիպած առաջին մարդը Միրելա Բալանն էր՝ օգտակար բալկանցի աղջիկ: Նա շատ ընկերասեր է, խելացի, գրավիչ, գեղեցիկ եւ սրամիտ: Նա Ռումինիայից է եւ մի քանի տարի է, ինչ ապրում է Ամերիկայում: Երբ ես աշխատում էի Corner Grille-ում որպես խոհանոցի օգնական, նա նույնպես այնտեղ աշխատում էր որպես մատուցողուհի: Նա իսկապես լավ մարդ է եւ իսկական ընկեր: Ես երազում եմ նրան նորից տեսնել եւ հավատում եմ, որ իմ երազանքը մի օր կիրականանա...

Rehoboth Beach-ը լի է աշխարհի տարբեր ծայրերից եկած ուսանողներով: Շատերի հետ մենք ծանոթանում ենք փողոցում, ավտոբուսներում, եկեղեցիներում: Հաջորդ ընկերներս, որոնց հանդիպեցի, Բուլղարիայից Մոնիկա Մագերանովան եւ Դիդի Իլիեւան էին: Մենք ծանոթացանք, երբ գնում էինք Walmart սուպերմարկետ: Մոնիկան օգնեց ինձ հեռախոս ընտրել: Մինչ այդ ես 3-4 օր առանց հեռախոս էի ման գալիս: Այո, առանց հեռախոսի ման գալը հեշտ գործ չէ: Այդ պահին ես հասկացա, որ մեր կյանքը լիովին կախված է բջջային հեռախոսից: Երբ մենք մեր երկրում ենք, եթե մի բան է պատահում, անմիջապես վազում ենք հեռախոսի մոտ: Այդ սովորության համաձայն՝ ես էլ ձեռքս տարա գրպանիս հեռախոսին, վերցրեցի այն, եւ միայն էկրանին նայելուց հետո հասկացա, որ այստեղ այն ինձ չի կարող օգնել: Միայն այդ ժամանակ ես արթնացա: Չնայած շուրջս լիքը մարդիկ կային, ես ինձ միայնակ էի զգում: Ես այնտեղ իսկապես ոչ ոք չունեի: Նույնիսկ Wi-Fi-ով հեռախոս չունեի՝ ինտերնետ մտնելու համար: Մյուսների ձեռքին գոնե այդ հեռախոսները կային: Իսկ ես ընդհանրապես ոչինչ չունեի: Ֆրանսերենը, որը տարիներ շարունակ սովորել էի, այսպիսի օգուտ չտվեց: Ձեռքիս միակ զենքը անգլերենն էր: Այդ պահից սկսած ես հասկացա, որ սա շատ հզոր զենք է: Միայն երբ ես ազատ տիրապետեցի այս զենքին, կյանքս լավացավ: Այո, անգլերենը իսկապես աշխարհի ամենահզոր զենքն է: Եթե յուրաքանչյուր ղազախ երեխա կատարելապես տիրապետի այս զենքին, ոչ մի թշնամի չի կարող մեզ հաղթել:

Ամերիկայում ես շատ մարդկանց հետ ծանոթացա: Նրանց բոլորի մասին առանձին-առանձին գրելը հնարավոր չէ: Ես կանդրադառնամ միայն ամենաուշագրավներին:

Ինձ վրա հատուկ տպավորություն թողած մարդկանցից մեկը կոսովացի աղջիկ Արջետա Զաբելին էր: Ես նրա հետ ծանոթացա 2014 թվականի օգոստոսի 20-ին, երբ գնացի Փենսիլվանիա նահանգ:

• Hi!

• Hi!

• What’s your name?

• Arjeta.

• Oralbek.

• Nice to meet you!

• Nice to meet you too! Where are you from?

• Kosova.

• Kosova? Oh, really?

• Yes... Do you know Kosova?

• Yes, I know Kosova.

• Where is it?

• It’s in Balkan Peninsula. Between Serbia, Albania, Montenegro and Macedonia.

Նա զարմացավ եւ ասաց. «Դու առաջին մարդն ես, ով գիտի Կոսովոյի մասին: Այստեղ ոչ ոք չգիտի Կոսովոյի մասին»:

• Ես գիտեմ: Սա նոր երկիր է... Այդ պատճառով էլ շատերը չգիտեն դրա մասին:

• Որտեղի՞ց գիտես Կոսովոյի մասին:

• Ես սիրում եմ քաղաքականություն: Ես գիտեմ ձեր նախագահ Իբրահիմին... (ես չկարողացա հիշել նրա ազգանունը)

• Իբրահի՞մ: Մեր նախագահը կին է...

• Ես գիտեմ: Ձեր առաջին նախագահը... Ի՞նչ էր նրա ազգանունը...:

• Իբրահիմ Ռուգովային նկատի ունե՞ս:

• Այո՛: Իբրահիմ Ռուգովա: Նա շատ լավ մարդ էր...

Նա շատ զարմացավ, երբ իմացավ, որ ես գիտեմ նաեւ Իբրահիմ Ռուգովայի մասին: Չէ՞ որ նույնիսկ Ղազախստանի մասին, որը անկախացել է 1991 թվականին, Ամերիկայում շատերը լավ չգիտեն, էլ չեմ խոսում Կոսովոյի մասին, որը անկախացել է միայն 2008 թվականին: Եթե գիտեն էլ, միայն կինոներից են իմանում: Այո, Իբրահիմ Ռուգովան իսկապես լավ մարդ էր: Բայց նա չապրեց մինչեւ իր երկրի անկախությունը տեսնելը: Նա մահացավ անկախությունից 2 տարի առաջ՝ 2006 թվականին, 61 տարեկան հասակում:

Ես երբեք չէի մտածի, որ Ամերիկայում կհանդիպեմ Բալկանյան թերակղզում գտնվող փոքրիկ երկրի մարդկանց: Ես իմ կյանքում առաջին անգամ հանդիպեցի բնության այսպիսի մաքուր ստեղծագործության՝ կրթված, խելացի, վատ սովորություններից զուրկ, քաղաքավարի եւ բնական: Ես բաց չթողեցի պահը եւ հասցրեցի նրա հետ լուսանկարվել: Ցավոք, Արջետայի հետ նորից հանդիպելու առիթ չեղավ: Մեր հանդիպման վայրը միայն սոցիալական ցանցերն են:

Մեր հաջորդ կերպարը ռումինացի հունգարացի Մալինդան է: Ազգանունը մոռացել եմ: Չեմ կարող ասել, որ մենք մտերիմ ընկերներ էինք, բայց երբ հանդիպում էինք, զրուցում էինք: Նա ներկայացավ որպես Հունգարիայից: Հետաքրքրվելիս պարզվեց, որ նա ապրում է Ռումինիայում: Չնայած Ռումինիայում է ապրում, ասում է, որ համալսարանում սովորում է հունգարերենով: Երբ հարցրեցի, թե գիտի՞ արդյոք ռումիներեն, ասաց, որ չգիտի: «Նրանք ատում են մեզ, մենք ատում ենք նրանց», - ավարտեց նա իր խոսքը: Նրա խոսքերից պարզ էր, որ նա ատում է ռումինացիներին: Իսկ ինչպե՞ս չատել, երբ նրանք գրավել են իրենց նախնիների հողերը...

Այն բանից հետո, երբ Բիբինուր Բոլատովան հեռացավ The Back Porch Café-ից, նրա տեղը եկավ Նիկոլաե անունով մի ռումինացի տղա: Ավելի ուշ, երբ ես այս Նիկոլաեին հարցրեցի Ռումինիայում հունգարացիների խնդրի մասին, նա պայթեց: Նա հունգարացիներին վիրավորական բառերով հիշատակեց: «Մենք նրանց համար ամեն ինչ ստեղծել ենք: Նույնիսկ մեր երկրում ապրելով՝ նրանք խոսում են իրենց լեզվով, կրթություն են ստանում իրենց լեզվով: Նրանք նույնիսկ չեն ուզում խոսել մեր լեզվով: Նրանք չեն հասկանում բարությունը», - ասաց նա՝ քննադատելով իր երկրում ապրող հունգարացիներին: Նա նաեւ մեղադրեց Հունգարիայի կառավարությանը «նրանց հրահրելու» մեջ: Իհարկե, ռումինացի տղան չի հասկանում հունգարացիների ցավը: Եվ չի էլ ուզում հասկանալ: Որովհետեւ Ռումինիան հաղթող կողմում է: Առաջին համաշխարհային պատերազմին Անտանտի կողմից մասնակցելով՝ այն իր տարածքը մեծացրեց գրեթե կրկնակի: Այսպիսով, այն դարձավ Բալկանյան թերակղզու խոշոր պետություն: Խեղճ հունգարացիներ: Այդ ժամանակվա հունգարական էլիտայի թույլ տված սխալների հետեւանքները զգում են նրանց սերունդների մի քանի սերունդներ, եւ կշարունակեն զգալ: Այն ժամանակ, երբ Պրուսիան հզորանում էր, եւ Օտտո ֆոն Բիսմարկը բոլոր գերմանական պետությունները հավաքում էր մեկ դրոշի ներքո, Ավստրիական կայսրությունը նույնպես դժվարին վիճակում էր: Երբ հարց առաջացավ, թե ով կգա գերմանական ծագում ունեցող ավստրիացիների օգնությանը, միամիտ հունգարացիները օգնության ձեռք մեկնեցին: Այսպիսով, 1867 թվականին նրանք միություն կազմեցին գերմանացիների հետ՝ երկրի անունը փոխելով Ավստրո-Հունգարիա: Երեւի նրանք մտածում էին, որ միասին կկառավարեն կայսրությունը: Նրանց երկար ժամանակ չպահանջվեց հասկանալու այն պատմական սխալը, որն այն ժամանակ համարում էին ձեռքբերում: Ընդամենը 50 տարի պահանջվեց: Հունգարացիները, ովքեր օգնության ձեռք մեկնեցին փտող կայսրությանը, իրենք էլ մնացին ցեխի մեջ: 1920 թվականին ստորագրված «Տրիանոնի» պայմանագրից հետո հունգարացիները կորցրեցին իրենց հողերի 72 տոկոսը, բնակչության 67 տոկոսը: Միլիոնավոր հունգարացիներ, որոնք խաղաղ ապրում էին իրենց նախնիների հողում, դարձան մեկ այլ երկրի կազմում էթնիկ փոքրամասնություն: Սա իսկական ողբերգություն էր: Թեեւ այդ ժամանակից անցել է գրեթե մեկ դար, բայց հունգարացիների սրտերում քարացած վերքի հետքը մինչ օրս զգացվում է: Հունգարացիները հիմնականում ղազախներին նման ժողովուրդ են: Նրանց հեռավոր նախնիները սերում են հոներից: Ես լավ եմ հասկանում Մալինդային, քանի որ ղազախ ժողովուրդը նույնպես շատ է տուժել գաղութատիրական ճնշումներից եւ կորցրել է իր հողերի 25 տոկոսը: Իսկ հիմա, երբ մենք ձեռք ենք բերել մեր անկախությունը եւ նոր ենք սկսել ուշքի գալ, մենք դարձել ենք Եվրասիական միության եւ Մաքսային միության անդամ, որոնք ղազախներին ոչ մի օգուտ չեն տալիս: Հուսով եմ, որ մենք չենք կրկնի մեր հունգարացի եղբայրների սխալը՝ օգնության ձեռք մեկնելով փտող կայսրությանը: Մենք պետք է դասեր քաղենք պատմությունից: