2021 թվականի աշնանը իմ շրջապատում ավելի ու ավելի հաճախ սկսեց հնչել Work and Travel արտահայտությունը։ Ավելին, ես սկսեցի այդ արտահայտությունը լսել միմյանց հետ բոլորովին անծանոթ մարդկանցից։ Եվ բոլորը նույն բաներն էին ասում, օրինակ՝ «Օ՜, ինչքան հիանալի է», «Պարտադիր պետք է գնալ» եւ խառը՝ «Ինչքան հիանալի կլինի, եթե մենք գնանք»։ Բնականաբար, իմ շրջապատը սկսեց ազդել ինձ վրա, ես, իհարկե, երբեք դեմ չեմ եղել եւ նույնիսկ կողմ եմ եղել ճանապարհորդություններին, բայց երբ աջ ու ձախից կոպիտ ասած փող են փչում այդ մասին, հասկանում ես, որ միտքը խորը արմատներ է գցել գլխումդ, եւ հիմա պետք է ապրես դրա հետ։

Հիշում եմ, թե ինչպես առաջին անգամ լսեցի Ամերիկա մեկնելու հնարավորության մասին։ 2021 թվականի ամռանը ես եւ ընկերուհիս՝ Տանյան, որպես կամավորներ անցանք Ղրիմում անցկացվող «Տավրիդա.ԱՐՏ» փակ փառատոնին։ Մենք հայտերը ներկայացրինք գրանցման վերջին օրը եւ բոլորովին վստահ չէինք, որ մեզ կընդունեն։ Բայց ամեն ինչ դասավորվեց մեր օգտին. մեզ համար գնեցին երկկողմանի տոմսեր, օդանավակայանից վերցրին ֆիրմային ավտոբուսով, տեղավորեցին տնակներում եւ լավ կերակրեցին։ Հաճելի բոնուս էր այն, որ հարթակը գտնվում էր Սեւ ծովին անմիջական մոտակայքում։ Սառած Պետերբուրգից թռչելիս ինձ տաքացնում էր այն միտքը, որ մենք թռչում ենք դեպի շիկացած արեւը, տաք ջուրը եւ երկարացնում ենք մեր արձակուրդը եւս կես ամսով։

Հենց վայրէջք կատարեցինք եւ ստացանք ուղեբեռը, ես եւ Տանյան տեսանք ծանոթ դեմքեր։ Դրանք մեր ֆակուլտետի երկու աղջիկներն էին, բայց հարեւան խմբից։ Եվ ինչպես հաճախ է պատահում համալսարանում՝ մենք նրանց դեմքով ճանաչում էինք, հաճախ հանդիպում էինք, բայց ծանոթ չէինք։ Այստեղ մենք ծանոթացանք, ճանաչեցինք միմյանց եւ հասկացանք, որ գնում ենք նույն տեղը։ Եվ առաջին իսկ րոպեներից մենք դարձանք անբաժան ընկերներ։ Ամեն օր մենք գնում էինք ծով, երբեմն նույնիսկ մեկից ավելի անգամ, պարում եւ երգում էինք համերգներին եւ ոչ միայն, զբոսնում էինք ամբողջ գիշեր եւ դիմավորում լուսաբացը, իսկ վերջին երեկոյան մեզ թույլ տվեցին դուրս գալ տարածքից՝ մոտակա Սուդակ քաղաք գնալու համար։ Մենք բռնեցինք ուղեւորատար մեքենա՝ վարորդի տեղում հրաշալի պապիկով (մեզ բախտ վիճակվեց, որ նա միկրոավտոբուս ուներ, որտեղ մենք բոլորս տեղավորվեցինք) եւ գեղեցիկ լեռնային ճանապարհներով հասանք քաղաք։ Զբոսնեցինք գլխավոր փողոցներով, տուն գնելու համար գնեցինք ղրիմյան քաղցրավենիք եւ հուշանվերներ, իսկ վերադառնալուց առաջ ես նույնիսկ հասցրեցի մոլորվել, քանի որ Ղրիմում ռուսական կապը չի աշխատում։ Եվ ամենուր մենք միասին էինք։ Այսպիսով, իմ սեփական համալսարանի տղաների հետ ծանոթանալու համար ինձ պետք էր ընդամենը մեկնել Ռուսաստանի մյուս ծայրը։

Եվ հենց այդ աղջիկների հետ առաջին անգամ խոսակցություն գնաց WAT-ի մասին։ Մենք ինչ-որ տեղ գնում էինք, եւ խոսք գնաց այդպիսի հնարավորության մասին։ Խոսակցությունը առաջիկա տարվա պլանների մասին չէր, այլ ավելի շուտ ուսանողների համար առկա հնարավորությունների մասին, բայց դրանցից օգտվելու համար անհրաժեշտ է ջանքեր գործադրել, որոնց պատճառով սովորաբար այդպիսի հնարավորությունները լքվում են։

Տուն վերադառնալով՝ ինքս էլ չնկատելով՝ սկսեցի այս թեման քննարկել բոլորի հետ՝ ծնողների, հարազատների եւ ընկերների։ Շատերը գիտեին այդպիսի ծրագրի մասին, բայց ոչ մեկի մոտ ես չտեսա ցանկություն՝ ծրագիրը կյանքի կոչելու համար որեւէ բան անելու։ Եվ միայն իմ լավագույն ընկերը, երբ ես նրա հետ խոսակցություն սկսեցի WAT-ի մասին, ասաց, որ արդեն օգոստոսից զբաղվում է այդ հարցով եւ ուզում է գնալ հաջորդ ամառ։ Հուզականորեն ինձ շատ է տպավորվել այդ խոսակցությունը։ Նախ՝ Ամերիկայի մասին խոսակցությունը ինձ համար արդեն դարձել էր առօրյա խոսակցություն, օրինակ՝ «ո՞նց ես, դե ի՞նչ, գնո՞ւմ ենք Ամերիկա»։ Բայց երբեք այդ խոսակցությունը չէր հասել գործի։ Ընկերոջս անունը Վլադ Կիրիչենկո է։

Այսպիսով, Վլադը դիտում էր ճամփորդության համար բոլոր հնարավոր տեսանյութերն ու խորհուրդները, մասնակցում էր ծրագրի ղեկավարների հետ զանգերին։ Իսկ ես պարզապես նստած էի եւ չէի հասկանում, թե որտեղ եւ ինչպես կարելի է գտնել այդպիսի մեծ գումար՝ ոչ թե ինձ համար, այլ իմ ամբողջ ընտանիքի համար։

Եկավ 2021 թվականի նոյեմբերը՝ ծրագրին ձեւակերպվելու ժամանակը, եւ, հետեւաբար, ծնողների հետ խոսելու ժամանակը, որ «դե հիշո՞ւմ եք, ես ձեզ պատմում էի հնարավորության մասին, հիմա ես ուզում եմ օգտվել այդ հնարավորությունից»։ Եվ այդ «դե հիշո՞ւմ եք»-ը դարձավ իմ կյանքի ամենաերկար, ծանր եւ ամենակարեւորը՝ տխուր խոսակցությունը։ Ինձ չէին թողնում։ Ավելի ճիշտ՝ հայրս թողնում էր՝ հասկանալով ճամփորդության ողջ մեծությունը։ Մայրս էլ էր հասկանում, բայց չէր կարողանում թողնել։ Եվ մենք եկանք եզրակացության՝ ես կգնամ հաջորդ տարի։

Այսպիսով, ես ինքս ինձ խոստացա, որ հաջորդ տարի ես անպայման, ինչ էլ որ լինի, չնայած ամեն ինչին եւ հարյուր տոկոսով կգնամ Ամերիկա, իսկ առայժմ այդ միտքը կդնեմ երկար արկղի մեջ, կկուտակեմ գումար եւ կվայելեմ կյանքը Ռուսաստանում։

Ինձ հաջողվեց դրանից անել միայն մեկ բան՝ վայելել կյանքը Ռուսաստանում։ Գումարը՝ ես այն հաջողությամբ ծախսեցի Ռուսաստանում ճամփորդությունների վրա (թռա Կովկաս եւ այցելեցի 6 մեծ քաղաք)։ Միտքը երկար ժամանակով հետաձգելը նույնպես չստացվեց, քանի որ միշտ ուզում էի մտածել եւ պատկերացնել՝ ինչքան անհավանական կլինի տնից 4 ամսով հեռանալը, հեռանալ ոչ թե ինչ-որ մոտակա քաղաք կամ երկիր, այլ աշխարհի մյուս ծայրը։ Ինչքան անսովոր եւ նոր կլինի սկզբունքորեն ապրել առանց ծնողների խնամքի։ Ապրել մի բոլորովին անծանոթ նոր վայրում, որտեղ չկա աչքին սովոր շրջադարձի, փակուղու կամ տան ակնարկ։ Ապրել այնպիսի մարդկանց մեջ, ովքեր չգիտեն քո լեզվով ոչ մի բառ, բացատրվել նրանց հետ եւ ծիծաղել, որ մենք չենք հասկանում միմյանց։

Ես միշտ սիրել եմ անգլերեն խոսել, օրինակ՝ իմ ընտանիքի հետ ամբողջ օրը խոսել միայն by English։ Ինձ համար դա միշտ ընկալվում է որպես խաղ, ուղեղը անմիջապես սկսում է աշխատել ինչ-որ այլ կերպ՝ անծանոթ հնչյունների հավաքածուները վերամշակելով իմաստի, իսկ եթե չգիտես կամ չես հիշում իմաստը՝ մտածում ես կամ բացատրվում ժեստերով՝ ինչպես նախնադարյան մարդ։ Եվ այստեղ 4 ամիս անընդմեջ այդպես խոսել՝ այո, ես հավանաբար կմոռանամ մայրենի լեզուն եւ նույնիսկ կսկսեմ մտածել անգլերենով։

Շատ եմ ուզում հաստատել կամ հերքել Ամերիկայի մասին մի շարք կարծրատիպեր։ Դրանք նրանց ոստիկաններն են, աղմկոտ եւ շարժուն քաղաքները, միշտ բարյացակամ եւ արձագանքող մարդիկ, եւ պարզապես այցելել մի շարք վայրեր, որոնք գիտես ֆիլմերից, խաղերից եւ գրքերից։

Նաեւ ԱՄՆ-ում շատ զարգացած է բասկետբոլը։ Եթե չեմ սխալվում, Ամերիկան բասկետբոլի տունն է։ Ֆիլմերում հաճախ եմ տեսել, թե ինչպես են ամերիկացի դեռահասները հավաքվում երկու օղակ ունեցող դաշտում եւ ժամեր շարունակ գնդակներ նետում։ Եվ ինձ պատկերացնում եմ՝ ամառ, օվկիանոսից փոքրիկ քամի, բայց անպայման տաք, հենց այդպիսի մաքուր ամերիկյան թաղամաս՝ փոքր տներով, գուցե մի քիչ նման գետտոյի, եւ բասկետբոլի հրապարակ՝ տղաների հետ։ Ես մոտենում եմ տղաներին, սկսում ենք խաղալ, կամաց-կամաց սկսում ենք խոսել, եւ այդպես ես ինձ համար գտնում եմ իսկական ամերիկացի ընկերներ, սովորեցնում եմ նրանց զվարճալի ռուսերեն բառեր, նվիրում եմ հուշանվերներ Ռուսաստանից։ Եվ ոչ միայն ամերիկացիների հետ, WAT-ի նույնպիսի տղաների հետ, որոնց հետ պատմություններ եւ փորձ փոխանակելով՝ դու ստանում ես պատկերացումներ նաեւ ամբողջ աշխարհի այլ մշակույթների մասին։ Առհասարակ, ունենալ ծանոթներ, որոնք ցրված են ամբողջ երկրագնդով մեկ, դա մի կետ է, որը ես ուզում եմ կատարել իմ կյանքում։

Ահա այսպիսի պատկերներ սկսեցին թռչկոտել իմ գլխում այն պահից, երբ ես ծանոթացա Work and Travel ծրագրի էությանը։ Մտքերի հրահրողը նաեւ Վլադն էր, ով ամռանը թռավ ԱՄՆ, պատմում էր, թե որտեղ է եղել, ինչ է տեսել, ինչ է փորձել, եւ ամեն ինչ հետաքրքիր էր, որովհետեւ ամեն ինչ նոր էր եւ անսովոր։

Հիմա 2022 թվականի դեկտեմբերն է, ես աշխատանքը համատեղում եմ ուսման հետ, ինքնուրույն վճարել եմ առաջին վճարը։ Ճամփորդությունը սկսվեց...

P.S. Չմտածեցի, թե ինչպես իմ պատմության մեջ ավելացնեմ ապագայում փոխանակման ծրագրերի մասին թեման, բայց ուզում եմ այդ մասին պատմել։

Այս հարցի վերաբերյալ ես ունեմ երկու տեսակետ։ Առաջինը՝ ես հուսով եմ, որ մոտ ապագայում փոխանակման ծրագրեր որպես այդպիսին գոյություն չեն ունենա։ Եվ դա ոչ թե այն պատճառով, որ ես ատում եմ այդ ընկերությունները, դրանք տարօրինակ են թվում, եւ առհասարակ ո՞ւմ են դրանք պետք։ ՈՉ։ Դրանք չեն լինի, որովհետեւ բոլոր սահմանները բաց կլինեն։ Ցանկալի է, իհարկե, որ դրանք բաց լինեն խաղաղ համաձայնագրով, այլ ոչ թե մեկ երկրի կողմից ամբողջ աշխարհը նվաճելով։ Այնպես որ, նույն Ամերիկա գնալու համար պետք կլինի գնել տոմս, եւ վերջ։ Դա կլինի նույնքան պարզ, որքան հիմա Սանկտ Պետերբուրգից Մոսկվա թռչելը, միայն մի փոքր ավելի թանկ՝ հեռավորության պատճառով։

Երկրորդ տեսակետը բխում է այն մտքից, որ եթե ոսկին հասանելի լիներ բոլորին, այն կարժեզրկվեր ինչպես ասֆալտի սովորական քարը։ Ի՞նչ կլիներ, եթե ԱՄՆ թռչելը այդքան պարզ լիներ, Ռուսաստանի բնակչության կեսը կայցելեր նահանգներ դեռ մինչեւ չափահաս դառնալը՝ ոչինչ չհիշելով եւ չզգալով, իսկ մյուս կեսը կթռչեր այնտեղ ապրելու ընդմիշտ։ Եվ հաստատ կկորչեր այդ քաղցր զգացումը, անհնարինին հասնելու այն անհավանական զգացողությունը, որը առաջանում է, երբ նստած ես ինքնաթիռում, դիտում ես երկրորդ ֆիլմը անընդմեջ եւ հասկանում ես, որ արդեն թռել ես այդ երկիր տանող ճանապարհի կեսը։