Իմ փորձը. Պատահականությունները պատահական չեն

Նախաբան

Նախ եւ առաջ, որպես Work and Travel USA 2022 ծրագրի մասնակից, ես ուզում եմ շնորհակալություն հայտնել International Exchange Center-ին (կամ ինչպես «ջեդայներն» են այն անվանում՝ TMO) ԱՄՆ-ում հիանալի անցկացրած ամառվա եւ աշխարհի հազարավոր ուսանողների երազանքների իրականացման համար: ԱՄՆ-ում գտնվելու ընթացքում Ղազախստանից ժամանած համակարգողները նույնիսկ գիշերային ժամերին կապի մեջ էին ինձ հետ եւ աջակցություն էին ցուցաբերում ոչ միայն իրենց սաներին, այլեւ այլ գործակալությունների ուսանողներին, ովքեր հայտնվել էին դժվարին իրավիճակում: Նաեւ անցնելով «ջեդայի» (J-1 student) ուղին՝ ես ծանոթացա տեղի բնակիչների շատ մշակույթների եւ ավանդույթների հետ՝ սեփական աչքերով դիտելով սիրելի ֆիլմերի այն նույն կադրերը: Օրինակ՝ ԱՄՆ-ում իմ առաջին եւ, հուսով եմ, ոչ վերջին Անկախության օրը անջնջելի տպավորություն թողեց ամերիկյան մշակույթի եւ դրա արժեքների մասին: Ղազախստանում Անկախության օրվա տոնակատարության հետ զուգահեռ անցկացնելով՝ կարելի է նկատել միջոցառման մասշտաբայնությունը, նույնիսկ փոքր գյուղերում բնակիչները զարդարում են իրենց տները եւ հրավառություն են կազմակերպում գիշերային երկնքում:

Հինգ տարի առաջ մեզ հյուր եկավ մի հեռավոր ազգական, որը նոր էր վերադարձել արտերկրից: Թեեւ ես նրան առաջին անգամ էի տեսնում, բայց այդ երեկո շատ գովեստներ լսեցի նրա հասցեին: Նրան նստեցրին հյուրերի համար պատվավոր տեղում՝ «tör»-ում, եւ ծնողներս, ինչպես եւ մյուս ազգականները, սկսեցին հարցուփորձ անել Work and Travel ծրագրով ԱՄՆ-ում անցկացրած նրա անցյալ ամառվա մասին: Այդ պահին ես տեղյակ էի այս ծրագրի հնարավորությունների մասին, բայց չէի կարող պատկերացնել, որ ընդամենը մի քանի տարի անց ես էլ նույն սեղանի շուրջ կկիսվեմ իմ փորձով, իսկ մայրս իմ բաժակի մեջ թեյ կլցնի եւ կլսի իմ պատմությունները, ինչպես հինգ տարի առաջ նույն այդ երեկո:

Մաս 1. International Exchange Center-ը միավորում է սրտերը

Չնայած սոցիալական ցանցերում անցկացրած ժամանակի ավելացմանը՝ ողջ երկրորդ կուրսը հեռավար սովորելով, ես կորցրեցի կապը շատ ծանոթների հետ: Որքա՜ն հաճելի էր նրանց նորից հանդիպելը եւ հանդիպումներ անցկացնելը, բայց արդեն հյուպատոսի հետ հարցազրույցին պատրաստվելիս: Մենք ժողովներ էինք անցկացնում՝ կիսվելով խորհուրդներով եւ առաջիկա ամառվա համար ապագա պլաններով: Այդ ընթացքում ես չէի կարողանում գտնել «ուղեկից», որը պատրաստվում էր ամառն անցկացնել նույն գյուղում, որտեղ եւ ես. քանի որ սա իմ առաջին արտասահմանյան ուղեւորությունն էր, իսկ նոր երկրում հարմարվելն ավելի հեշտ է երկուսով, քան մենակ: Կար մի տղա, որը հաճախում էր մեր ժողովներին, որին հաստատել էին job offer հարեւան գյուղում, բայց նրան մերժել էին վիզա տալ: Ես, ստանալով վիզան, արդեն նստած էի տխուր International Exchange Center-ի մեկնումից առաջ կայացած ժողովին, որտեղ մեզ հրահանգում էին SEVIS-ի լրացման վերաբերյալ, կիսվում էին նախկին J-1 student-ների փորձով եւ տրանսպորտից օգտվելու նախազգուշական միջոցներով: Հետեւում նստած աղջիկը, ձգվելով դեպի ականջս, հարցնում է այն մասին, թե որտեղ կարելի է հեծանիվներ գտնել գյուղում, ինչին ես պատասխանում եմ՝ «ժամանելուն պես կկողմնորոշվենք, իսկ առայժմ ուշադիր լսիր»: Ժողովի ավարտին, որին հավաքվել էր մոտ հարյուր ուսանող, բարձր գոռում եմ.

• Ո՞վ է գնում X գյուղ:
• Ես! Ես! - գոռում է հետեւում նստած աղջիկը:

Կայծ, փոթորիկ, խելագարություն, եւ 10 րոպե գրոհից հետո մենք պարզում ենք, որ մենք ոչ միայն գնում ենք նույն գյուղ, այլեւ թռչում ենք նույն չվերթով եւ աշխատում ենք նույն բարում: Մինչ մենք պարզում էինք մեր առաջիկա ուղեւորության մանրամասները, ես ինձնից դուրս էի ուրախությունից՝ իմանալով, որ մեր չվերթով թռչում են եւս 12 «ջեդայներ» (որոնցից հինգը ավելի ուշ կբնակվեն նույն տանը, ինչ մենք):

Մաս 2. Պլանավորեք ձեր թռիչքը նախապես

Հաճելի էր, որ ԱՄՆ թռչելուց առաջ ես կլինեմ մեր երկրի մշակութային վայրերից մեկում՝ Թուրքեստանում: Նախկինում հնարավորություն չկար այցելելու այս հիանալի քաղաքը, բայց քանի որ ես պատրաստվում էի թռչել այնտեղից, ես հնարավորություն ունեի վայելելու այդ տեսարանը: International Exchange Center-ի մեկնումից առաջ կայացած ժողովին մեզ հստակ հրահանգեցին գրպանի փողի մի մասը վերցնել կանխիկ, բայց ես չհասցնելով կանխիկացնել քեշը Ալմաթիում, պլանավորել էի դա անել Թուրքեստանում (զուր չէ, որ այն անվանում են հոգեւոր մայրաքաղաք): Շրջելով քաղաքի բոլոր բանկերը՝ ես ոչ մի տեղ չկարողացա դոլար գտնել: Որտեղի՞ց իմանայի վաճառքում արժույթի բացակայության մասին:

Անհանգստանալով, որ Ստամբուլի եւ Նյու Յորքի բանկոմատներում խելահեղ տոկոսներ կհանեն, ես ինքս չնկատեցի, թե ինչպես անցավ ժամանակը եւ չհասցրեցի ժամանակին հասնել COVID թեստի հանձնմանը, որը պարտադիր էր այս ամառ ԱՄՆ մուտք գործելու համար: Թեստի արդյունքի բացակայության դեպքում ինձ կարող էին չթողնել ԱՄՆ թռչող չվերթին, իսկ Թուրքեստանի օդանավակայանը իմ մեկնման օրը էքսպրես թեստի ծառայություններ չէր մատուցում: Պլանավորելով թեստը հանձնել Ստամբուլի օդանավակայանում (բարեբախտաբար կար 8-ժամյա փոխանցում) եւ այնտեղ կանխիկացնել գումարը, ես իմ ընկերուհու (p.s. ապագա գործընկեր եւ հարեւանուհի) հետ հանձնելով ուղեբեռը՝ տեղադրեցինք մեր տոմսերով ծածկված անձնագրերը սոցցանցերում:

Ես միանգամից չնկատեցի մյուս ուսանողներին, բայց Ստամբուլում փոխանցմանը մոտ արդեն ծանոթ էի բոլորի հետ: Եվ ոչ, մեզ ինքնաթիռում կողք կողքի չնստեցրին, մենք միմյանց ներկայացանք Ստամբուլի օդանավակայանում տիրող իրարանցման ժամանակ:

Մաս 3. Wi-Fi-ի որոնումներում կամ ինչպես մեզ «որդեգրեցին» կրկնվողները

Ժամանելով Ստամբուլ՝ ընկերուհուս հետ շտապեցինք փնտրել թեստ հանձնելու կենտրոն՝ ճանապարհին հարցուփորձ անելով բանկոմատների մասին: Հանձնելով էքսպրես թեստը՝ կանգնած եմ բանկոմատի մոտ եւ հասկանում եմ, որ ես իմ քարտի վրա PIN-կոդ չեմ տեղադրել, եւ առանց ցանցի հասանելիության հավելված մուտք գործելու անհաջող փորձերից հետո մենք սկսեցինք փնտրել կապույտ ավտոմատները՝ մեկ ժամով Wi-Fi-ի բաշխմամբ, որի մասին աղմկում էին բոլոր W&T հեռագրային ալիքները: Թուրքերենի իմ ցածր իմացությամբ ես մոտենում էի անցորդներին, օդանավակայանի աշխատակիցներին՝ փորձելով բացատրել, թե ինչ է մեզ պետք նրանցից: Մենք գնում էինք շենքի մի ծայրից մյուսը, մինչեւ պահակներից մեկը չասաց, որ ելքից դուրս կարելի է գտնել Wi-Fi տերմինալներ: Փողոցում ժողովուրդը շատ է, բայց ոչ մի տերմինալ: Վերադառնալով ելքի մոտ՝ այդ նույն «բարեհոգի» պահակը մեզ ներս չթողեց՝ ասելով մտնել մյուս մուտքից: (P.s. եթե ինձ հարցնեն, թե որտեղ եմ եղել Ստամբուլում, ես ազնիվ կպատասխանեմ՝ շոկի մեջ): Համեմատության համար՝ Ստամբուլի օդանավակայանը ամենախոշորն է, եւ այն մեկուկես ժամը, որ մենք վազվզում էինք մուտքը փնտրելով, հավերժություն էին թվում: Ճանապարհին մենք արդեն հասցրել էինք բախվել ռուսների՝ վերելակով բարձրանալիս: Եվ այնուամենայնիվ, որքա՜ն հաճելի է արտերկրում տեսնել եւ լսել ծանոթ լեզու:

Ինչ-որ կերպ հայտնվելով շենքի ներսում՝ մենք նորից սկսեցինք փնտրել կապույտ տերմինալները: Տեսնելով մի երիտասարդի, եւ ինչպես ինձ թվաց՝ տեղացի, որը ինչ-որ բան էր բացատրում տարեց մարդկանց, ես բնազդաբար շարժվեցի դեպի նա՝ աղոթելով, որ նա գոնե մի քիչ հասկանա անգլերեն:

Ես՝ - Siz İngilizce konuşuruz mu? (թուրքերենով սա նշանակում է «Դուք անգլերեն խոսո՞ւմ եք»)

Նա՝ - Yes, I do, բայց ավելի լավ կլինի, եթե անցնենք ռուսերենի:

We looked into each other eyes and dropped jaws. Այդ պահին ես հասկացա, որ իմ առջեւ կանգնած է մեկ այլ J-1 student: Գլխումս հարյուրավոր հարցեր, բայց սկսեցինք գլխավորից.

Ես՝ Ո՞ւր եք ուղեւորվում:

Նա՝ Մասաչուսեթս նահանգ:

Ես՝ Մենք էլ..

Նա՝ Իսկ ո՞ր գյուղ:

Ես՝ X գյուղ:

Նա՝ Ես էլ իմ ընկերուհուս հետ:

Զարմանքը մեր աչքերում, եւ մեր հաջորդ հարցը լենդլորդի մասին, որից հետո ես սկսում եմ հավատալ ճակատագրին: Տանից հազարավոր կիլոմետրեր հեռու՝ Ստամբուլի օդանավակայանի ինչ-որ տեղում ապագա հարեւանների հետ ծանոթանալը մեզ համար անհավանական մի բան էր: Ավելի ուշ պարզվեց, որ նրանք կրկնվող մասնակիցներ են, մեր մինի-սենսեյները, ցույց տալով, թե ինչպես օգտվել Wi-Fi տերմինալներից եւ բացատրելով Նյու Յորք ժամանելուն պես ինչպես հասնել մոտակա հոսթել, հրաժեշտ տվեցին մեզ, բայց ոչ ընդմիշտ (նրանք գնացին Նյու Ջերսիում ընկերներից մի քանի իր վերցնելու, որից հետո միացան մեզ):

Մաս 4. Գիտեք, ես ինքս էլ մի տեսակ պրանկեր եմ

Նյու Յորքը առանձին թեմա է: Մեկ հոդվածը չի բավականացնի պատմելու նրա բոլոր տեսարժան վայրերի մասին: Ավելի լավ է անցնենք այն մասին, որտեղ մենք նստեցինք Peter Pan-ի ավտոբուսներից մեկը եւ բարեհաջող հասանք մեր գյուղ: Հանդիպելով մեր լենդլորդին՝ մենք «սենսեյների» հետ միասին տեղավորվեցինք հարեւան սենյակներում եւ գնացինք ճանաչելու շրջակա աշխարհը: Լսելով անցյալ ամառվա հիշողությունների մասին նրանց պատմությունները՝ աննկատ հասանք մոտակա մինիմարկետ: Զննելով դարակների անծանոթ ապրանքանիշերը՝ մենք ընտրեցինք մաստ-հեւ ապրանքներ եւ վերադարձանք տուն՝ զուգահեռաբար զգալով ջեթլագի ախտանիշները:

Հաջորդ առավոտ արթնանալով՝ մենք անմիջապես գնացինք գործատուի մոտ: Նրան աշխատավայրում չգտնելով՝ մեզ ասացին մնալ թրեյնինգի, ինչին մենք շատ ուրախացանք: Խոհանոցում կանգնած էր եւ ինչ-որ բան էր մաքրում մի բարձրահասակ ասիացի, որին տեսնելով՝ ընկերուհիս սկսեց քաշել թեւս եւ շշնջալ, որ սա Ղազախստանից ուսանող է: Նա մոտեցավ մեզ ծանոթանալու, ձեռքը մեկնելով՝ ասում է «Hi, my name is Liam. I am from Thailand»: Կողքին կանգնած խոհարարը, որի տեսքից հասկանալի էր, որ նա տեղացի է, լայն ժպտաց եւ արտասանեց իր անունը: Ես դրան առանձնապես ուշադրություն չդարձրեցի, քանի որ Լիամը անմիջապես անցավ աշխատանքի եւ սկսեց մեզ ամեն ինչ սովորեցնել:

Նրա անգլերենի մակարդակը տպավորիչ էր, բայց ակցենտը չափազանց նման էր մերին: Մեր ուսուցման վրա ավելի քան մեկ ժամ ծախսելով՝ նա մոտեցավ բարին՝ նոթատետրը ստուգելու համար, եւ վերադառնալով շարունակեց՝ ռուսերենով առանց ակցենտի ասելով «եթե ինչ»: Մենք նրան բռնացրինք փաստի վրա, եւ մեր թայլանդցին խոստովանեց, որ որոշել է մի քիչ կատակել մեզ հետ եւ ձեւանալ օտարերկրացի, ինչին, բնականաբար, մենք հավատացինք: Դրանից հետո մեզ պրանկ էին անում արդեն մեկ այլ աշխատանքի կամ մեր նոր հարեւանները, բայց դա արդեն այլ պատմություն է: Լիամի իրական անունը Ալիմ է, եւ խոհարարը ինքն է նրա համար նիկ հորինել, իսկ նա ինքը որոշել է մի քիչ զվարճացնել:

Մենք այս աշխատանքում շատ ժամանակ չենք անցկացրել, բայց նման կերպ այլ վայրերում մեզ հաստատ ոչ ոք չի դիմավորել: