- Այսքան երկիր կա այսօր աշխարհում։ Երկու հարյուր հիսունմեկ ուղղություն եւ երկու հարյուր հիսունմեկ հնարավորություն՝ փոխելու ձեր կյանքը, դրանում ինչ-որ նոր եւ հուզիչ բան ներմուծելու համար։
Ներկայումս գոյություն ունեն այս երկու հարյուր հիսունմեկ ուղղությունները ուսումնասիրելու բազմաթիվ եղանակներ։ Օրինակ՝ կարելի է գնալ փոքրիկ ճամփորդության կամ էքսկուրսիայի, կամ պարզապես բացել սոցիալական ցանցերը եւ կարդալ հոդվածներ կամ դիտել տեսանյութեր ձեզ հետաքրքրող վայրերի մասին։ Սակայն կա մի եղանակ, որը թույլ կտա ոչ միայն դիտել գեղեցիկ տեսարաններ, համտեսել խոհանոցը, ճանաչել ձեզ դուր եկած երկրի մարդկանց, այլ նաեւ լիովին ընկղմվել այն աշխարհի մեջ, որի մասին այդքան երազում եք։ Եվ այդ եղանակը երիտասարդական ճամփորդություններն ու ուսանողական փոխանակման ծրագրերն են։
Փոխանակման ծրագրերի մասին ես գիտեմ դեռ դպրոցական տարիներից՝ շրջապատիս շնորհիվ։
Ասեկոսեներով, որոնք տարածվում են փչացած հեռախոսի պես, երկիրը լի է։ Մի անգամ ես եկա դպրոց, իսկ այնտեղ միայն խոսում էին զուգահեռ դասարանի մի աղջկա մասին (եկեք նրան անվանենք Քսյուշա), որը գրեթե ընդմիշտ մեկնել էր այլ երկիր։ Սկզբում ինձ թվում էր, որ նա պարզապես հերթական անգամ ճամփորդում է իր ընտանիքի հետ, բայց նրա քույրերը շարունակում էին հաճախել դասերի, իսկ դա նշանակում էր, որ գործը բնավ դրանում չէր։ Քույրերին հարցուփորձ անելը անիմաստ գործ էր. նրանք գաղտնիք պահել գիտեին հիանալի։ Ուստի մնում էր միայն սպասել լուրերի հենց Քսյուշայից։
Ընդհանրապես, երբ ես սովորում էի դպրոցում, հետխորհրդային երկրների սոցիալական ցանցերի գլխավոր տիտանը ՎԿոնտակտեն էր։ Եվ բացի բջջային հեռախոսով զանգերից, շրջապատի մարդկանց կյանքի մասին հնարավոր էր իմանալ բացառապես գրառումներից եւ կարգավիճակներից։ Եվ հենց նորությունների ժապավենի շնորհիվ ես մի օր պարզեցի, թե որտեղ է Քսյուշան եւ ինչով է զբաղվում։ Գրառումներից մեկում մանրամասն պատմություն կար այն մասին, թե ինչպես նա հայտնվեց Շվեդիայում. այսպես ես իմացա փոխանակման ծրագրերի գոյության մասին։
Ինձ համար կարծես նոր աշխարհ բացվեց։ Ես հասկացա, որ երկրները կարելի է ուսումնասիրել ոչ միայն մակերեսորեն՝ պարզապես ճամփորդության գնալով, որ դրանք չեն սահմանափակվում ավտոբուսի պատուհաններից լուսանկարված իրենց ամենահայտնի էքսկուրսիոն վայրերով եւ տեսարժան վայրերով, եւ որ որեւէ երկրի մարդկանց ճանաչելու համար բավարար չէ միայն շփվել ուղեկցող գիդի հետ։ Ես հասկացա, որ մշակույթը, բնակիչներին եւ առհասարակ երկրի կյանքը իսկապես զգալու համար կարելի է հենց ընկղմվել դրա մեջ ներսից, դառնալ դրա մի մասը, ինչպես միլիոնավոր այլ մարդիկ։ Եվ դրանում կարող են օգնել հենց փոխանակման ծրագրերը։
Եթե հիմա ինձ հարցնեք, թե ինչ են ինձ համար փոխանակման ծրագրերը, ապա ես կպատասխանեմ, որ դա նոր բան ստանալու եւ հինը փոխելու հնարավորություն է։ Դա նման է անջատիչի. սկզբում դու պարզապես ապրում ես այսօրվա օրով եւ դա քեզ բավարարում է, իսկ հետո «կտտոց»՝ եւ իմանում ես, որ ամեն ինչ կարող է այլ կերպ լինել։
Instagram-ի գրառումներից, YouTube-ի տեսանյութերից եւ ցանցի այլ անկյուններից տեղեկատվության հատիկներ հավաքելով՝ ես ինձ համար ձեւավորեցի պատկերացում այն մասին, թե ինչ կցանկանայի ստանալ ծրագրին մասնակցելուց.
Առաջինը՝ փորձն է։ Փոխանակման ծրագրին մասնակցելը իսկապես եզակի, կարելի է ասել՝ արտակարգ փորձ է։ Սա այն չէ, ինչին կարող եք մասնակցել ամեն օր կամ երբ պարզապես ցանկանաք։ Սա շատ ոգեշնչող, վառ տպավորություններ եւ նոր բան իմանալու եզակի հնարավորություն է։ Քիչ հավանական է, որ այս փորձը կարելի է կրկնել կամ ինչ-որ բանի հետ համեմատել։
Երկրորդը՝ մարդիկ են։ Ինձ ընդհանրապես դուր են գալիս մարդիկ, նրանք կարող են մոտիվացնել եւ ոգեշնչել ինքնին։ Բայց մարդիկ նաեւ ցանկացած երկրի այցեքարտն են, նրա դեմքը։ Հենց մարդկանց շնորհիվ է առաջին հերթին ձեւավորվում ամեն ինչի մասին տպավորությունը։ Տեղի բնակիչների հետ շփումը օգնում է լիովին ներգրավվել երկրի մշակույթի մեջ, թույլ է տալիս տեսնել այն այնպիսին, ինչպիսին կա, առանց զարդարանքների։ Նաեւ սա լավ հնարավորություն է նոր ընկերներ ձեռք բերելու եւ նոր ծանոթություններ հաստատելու համար։
Երրորդը՝ զբոսաշրջությունն է։ Իհարկե, ո՞ւր առանց բնության գեղեցկության եւ տեսարժան վայրերի։ Փոխանակման ծրագրերի շնորհիվ կարելի է քայլել երկրի գեղատեսիլ վայրերով, համտեսել նրա ազգային խոհանոցը, այցելել թանգարաններ եւ թատրոններ, ընդհանուր առմամբ՝ անել ամեն ինչ, ինչ կարելի էր անել, եթե պատրաստվեիր երկիր գալ որպես սովորական զբոսաշրջիկ։
Չորրորդը՝ գիտելիքներն են։ Փոխանակման ծրագրերը թույլ են տալիս ուսանողներին ուսումնասիրել իրենց հետաքրքրող առարկաները աշխարհի լավագույն բուհերում։ Այլ երկրում այլ հեռանկարներով ուսումը շատ օգտակար ակադեմիական փորձ է տալիս։ Ստիպված կլինեք բախվել այլ տեսակի մրցակցության, ինչը կստիպի այլ կերպ գնահատել ինքներդ ձեզ եւ հայրենի երկրի բուհերի տված գիտելիքները։ Նաեւ ուսումնական այլ մթնոլորտը կմոտիվացնի բոլորովին այլ կերպ վերաբերվել ստացվող տեղեկատվությանը։
Հինգերորդը՝ լեզուն է։ Բնական միջավայրում ընկղմվելը օգնում է կատարելագործել լեզվի իմացությունը կարգով ավելի արագ եւ արդյունավետ, քան կարդալով կանոնների կույտով գրքեր, որոնք ոչինչ չունեն լեզվի եւ այն մարդկանց մասին իրական պատկերացման հետ, ովքեր խոսում են դրանով։ Գրեթե անհնար է դա անել սեփական երկրում լիարժեք, քանի որ տանը եւ աշխատանքում, հարազատների եւ ընկերների հետ մենք խոսում ենք մայրենի լեզվով, իսկ արտասահմանում նման հնարավորություն չունենալով՝ ուղեղը ինքնին կհարմարվի, աստիճանաբար կվարժվի այլ լեզվի։ Չէ՞ որ առանց օտար լեզվի կյանքն էլ այն չէ։
Վեցերորդը՝ անձնային աճն է։ Փոխանակման ծրագրին մասնակցելը ստիպում է մեծանալ։ Նման ծրագրերի մասնակիցների մեծամասնության համար սա առաջին անգամն է, երբ նրանք իսկապես մնում են մենակ՝ հարազատներից եւ տնից հեռու, եւ հարկադիր միայնության այս սթրեսը չի կարելի թերագնահատել։ Նրանց հանում են հարմարավետության գոտուց եւ ստիպում հաղթահարել իրավիճակը (ի դեպ, սա մի փոքր հիշեցնում է հանրակացարանում ապրելը, հեհ)։ Ուստի այս փորձը օգնում է սովորել գործել անկախ, կառավարել ինքներդ ձեզ եւ ձեր կյանքը, որոշումներ կայացնել եւ պատասխանատվություն կրել դրանց համար։ Իսկ նման պայմանները հնարավորություն են տալիս ավելի շատ ժամանակ անցկացնել ինքներդ ձեզ հետ, ավելի լավ ճանաչել ինքներդ ձեզ եւ մտածել ձեր կյանքի շատ բաների մասին։
Բայց հիմնականում ես կարծում եմ, որ փոխանակման ծրագրերը իսկապես կարող են օգնել իմ կարիերային։
Իմ անունը Կարինա է, եւ ես քիմիկոս եմ։ Դեռ դպրոցական տարիներից ինձ գրավում էր այս հրաշալի գիտությունը։ Համալսարան ընդունվելով՝ ես երազում էի մեկնել այլ երկիր, որտեղ քիմիան իր տարբեր ուղղություններով զարգանում է շատ ավելի մեծ մասշտաբներով։ Քիմիայի ֆակուլտետի յուրաքանչյուր ուսանողի ականջին են հասել այնպիսի բարձր անուններ, ինչպիսիք են Shimadzu (Ճապոնիա), Agilent technologies, Ecolab եւ Thermo Fisher Scientific (ԱՄՆ), Bayer եւ BASF (Գերմանիա)։ Ես վստահ եմ, որ այս ընկերություններից ոմանց անունները լսել են ոչ միայն քիմիկոսները, այլեւ մարդիկ, որոնք իրենց գործունեության բնույթով բոլորովին հեռու են դրանից։ Օբյեկտիվ դատելով՝ գիտելիքների մակարդակը, որը տալիս են մեզ մեր համալսարանները, չի բավականացնում Բելառուսում քիմիական գիտության եւ դրա արտադրական ոլորտի զարգացման համար։ Ուստի ես միշտ ցանկացել եմ ինքս լսել եւ տեսնել, թե ինչպես են դասավանդում քիմիական գիտությունները Գերմանիայի, ԱՄՆ-ի եւ Ճապոնիայի համալսարաններում, եւ հնարավորության դեպքում դառնալ այս համաշխարհային քիմիական ոլորտի մի մասը։
Այժմ, բուհն ավարտելուց հետո, ես մաքսային լաբորատորիայում աշխատում եմ իմ անվճար ուսման դիմաց։ Իմ սպասելիքները, ցավոք, այնքան էլ չհամընկան իրականության հետ՝ նույնիսկ լաբորատորիայում արտադրական եւ նախադիպլոմային պրակտիկաներ անցնելուց հետո։ Ես ավելին եմ ուզում։ Ուստի ինձ համար փոխանակման ծրագրերը մեծ հետաքրքրություն են ներկայացնում։
Ես հասկանում եմ, որ հավանաբար իրենց «թաքնված կողմերն» էլ կան։ Մի կողմից թվում է, որ փոխանակման ծրագրերը միայն օգուտ են բերում։ Բայց թերությունները կարելի է գտնել ամենուր։ Առաջին հերթին՝ դա բանալիորեն թանկ է։ Չի լինում այնպես, որ բարձրակարգ ուսուցումը եւ կախարդական տպավորությունները եւ փորձը պատահաբար անվճար լինեն, իսկ մենք չէ՞ որ իրականության մասին ենք խոսում։ Այնուամենայնիվ, որոշ փոխանակման ծրագրերում կողմնակի աշխատանքի հնարավորությունը թույլ է տալիս ավելի մեծ չափով փոխհատուցել նախորդ ծախսերը։ Երկրորդը՝ հեռավորությունը։ Երբ ձեր կյանքի մեծ մասը ապրում եք ձեր հարազատների եւ ընկերների հետ, նրանցից բաժանումը մեծ խնդիր է դառնում։ Այնուամենայնիվ, դրա համար գոյություն ունի հարմարվողականության շրջան։ Ժամանակի ընթացքում տան եւ հարազատների կարոտը մեղմանում է, ինչին նաեւ օգնում են նոր ծանոթությունները եւ նոր զբաղմունքները։ Երրորդը՝ ընդունող երկրի մենթալիտետը կարող է արմատապես տարբերվել սովորականից։ Եվ նույնիսկ եթե այս տարբերությունները քննադատական եւ սկզբունքային են, եթե դուք որոշում եք կայացնում մեկնել նման երկիր, դուք, ըստ էության, ստորագրում եք այն բանի տակ, որ ապրեք նրա կանոններով, չփորձելով այլ մարդկանց հարմարեցնել ձեզ, այլ ինքնուրույն հարմարվելով։
Անձամբ ինձ համար փոխանակման ծրագրերի էական թերությունը տարիքային չափանիշն է։ Փոխանակման ծրագրերը հիմնականում ուղղված են դպրոցականներին եւ բուհերի ուսանողներին, որոնք դեռ հստակ չեն որոշել, թե ինչով են պատրաստվում զբաղվել իրենց կյանքում։ Բայց ինձ նման մարդկանց համար, որոնք նոր են ավարտել ուսումը եւ դժգոհ են ստեղծված իրավիճակից, այնքան էլ շատ հնարավորություններ չկան մեկնելու այլ երկիր ուսման կամ ստաժավորման համար, ուստի ստիպված ես տասնապատիկ ավելի շատ ջանք գործադրել՝ ցանկալիին հասնելու համար։
Ամփոփելով ինչ-որ արդյունքներ՝ ես չգիտեմ, թե ինչպիսին կլինի մեր աշխարհը քսան տարի անց, առավել եւս՝ հիսուն։ Աշխարհը փոխվում է, եւ այս բոլոր փոփոխությունները հաճախ անսպասելի են, բայց միշտ անխուսափելի, որոնց ստիպված ես պարզապես հարմարվել կամ հակառակը՝ նույնպես փոխել ամեն ինչ ձեզ հարմար՝ հնարավորության սահմաններում։ Իսկ աշխարհի հետ միասին կատարելագործվում են նաեւ փոխանակման ծրագրերը, դրանց ձեւաչափերը, դրանց մասշտաբները, դրանց զարգացման ուղղությունները, բայց մի բան մնում է անփոփոխ. նման ծրագրերը թույլ են տալիս բացահայտել աշխարհը... եւ բացահայտել ինքներդ ձեզ աշխարհին։