ХАЛЫҚАРАЛЫҚ АЛМАСУ ОРТАЛЫҒЫ
Менің Америкаға сапарым
Орындаған: 2023 жылғы халықаралық алмасу
конкурсының қатысушысы Алмас Нұрхан
Тексерген: Халықаралық алмасу орталығы
Астана, 2022 жыл.
Жастар саяхаты және студенттермен алмасу бағдарламалары – мен олар туралы не білемін. Қазіргі таңда студенттердің басты армандарының бірі бұл – халықаралық алмасу бағдарламасы арқылы шетелде жұмыс жасап, қомақты қаржы табу және көрсең көзің тоятын көрікті жерлерді көріп, саяхаттау. Міне, осы армандарды орындаудың жалғыз да тиімді жолы жастар саяхаты және студенттермен халықаралық алмасу бағдарламалары. Бұл бағдарламаның қазіргі кезге дейін өте көп жетістікке жеткендігі туралы бұған қызығушылық білдіргендер үшін беймәлім емес. Бағдарлама өз жұмысын 50 жылдан астам уақыт бойы жалғастырып келеді. Әрине, студенттердің аса қызығушылық танытатын елі бұл Америка Құрама Штаттары. Дамыған Американың қазіргі кездегі әдемі қалалары мен таңғаларлық көркем жерлері студенттерді ғана емес, барлық жастағы адамдарды ынталандыруда. Бірақ, бағдарлама тек АҚШ-пен шектелмейді. Бұдан бөлек, Германия, Англия секілді Еуропаның үздік елдеріне жол ашып жатыр. Бірақ, жазғы саяхат пен студенттермен халықаралық алмасудың ең негізгі мақсаты – бірлескен мәдени тәжірибе мен жұмыс тәжірибесі арқылы Америка Құрама Штаттары туралы білімдері мен түсініктерін кеңейтуге мүмкіндік беру. Иә, осы бағдарлама арқылы барып келген әрбір студенттің АҚШ еліндегі қызықты салт-дәстүрге, жаңа мәдениет пен өркениетке, жаңа қоғамға араласып, көп нәрсе үйренетіні анық. «Мың рет естігенше, бір рет көр» демекші адамның мұхит асып басқа құрлықтағы елдің тыныс-тіршілігіне жылдам қарқынмен араласуы, оған тек ақша табу мен жұмыс жасауды үйретпейді. Ол бұдан бөлек, тарихи жерлерді өз көзімен көру арқылы тарихты, адамдармен тікелей сөйлесу арқылы ол елдің мәдениетін, білім деңгейін, қоғам стеоротиптерін түсіне алады.
Жастар саяхаты және халықаралық алмасу бағдарламасындағы менің тәжірибем. Мен бұл бағдарламаға алғаш рет қатысып жатырмын. Сондықтан, бұл менің болашақтағы тәжірибем болмақ. Мен АҚШ еліне бармадым, бірақ мен өзге мемлекетке шығудың не екенін білемін. 2017-2018 жылдары екі рет Өзбекстан мемлекетіне саяхаттаған болатынмын. Анаммен бірге болған саяхатта, қазақтың бас биі Төле би жатқан Ташкентте, Әмір Темір кесене салдырған Самарқандта болдым. Өзбекстан Қазақстанға шекаралас жақын ел болғанымен, өзге ұлт, өзге мәдениет, өзге тарих пен өркениетке толы өзге жерлер бар. Әсіресе, тарихтың түпкірін ақтаратын Самарқандағы Регистан кесенесі маған ерекше әсер етті. Ондағы ерекшелік, Әмір Темірдің бұл кесенені салдырған ұстаның көзі мен қолын шауып алып, оған ат басындай алтын беруінде. Міне, осындай қызықты оқиғалар мен адамдарға кездесу мен үшін үлкен тәжірибе болды. Бұл саяхат мені, жастар саяхаты және студенттермен алмасу бағдарламасы арқылы АҚШ-қа баруға ынталандырды.
Неліктен мен бағдарламаға қатысуды шештім? Бағдарлама маған үлкен мүмкіндіктерді ашып берді. Яғни, егер мен оны жүзеге асырған жағдайда, осы мүміндіктерді пайдалану маған ең тиімді жол болар еді. Бұл қандай мүмкіндіктер? Бірінші кезекте, бұл үлкен сомадағы қаражатты табу. Біз білетіндей АҚШ-та Қазақстанға қарағанда ақша құны едәуір жоғары. Осыған сәйкес біз АҚШ-та жұмыс жасап, үлкен сомадағы қаражатқа ие бола аламыз. Бұл қаражаттың жиналуы шетелде саяхаттап, көрікті жерлерді көруге, отбасымызға, достарымызға және басқа да жақындарымызға сыйлықтар әкелуге, сондай-ақ бұл ақшаны Қазақстанда тиімді нәрселерге жұмсауға мүмкіндік береді. Мәселен, менің мақсатым көлік және үй сатып алу. Қазіргі таңда мен студент болғандықтан, менің барлық қаржылық ауыртпалықтарымды ата-анам көтеруде. Ал автокөлік пен үй менің жағдайымды біраз жақсартады. Иә, бағдарламадан түсетін ақшаның үй сатып алуға толық жетпегенімен, жартылай жарнасын төлеуге жеткілікті. Жастар саяхаты және студенттермен халықаралық алмасу бағдарламасы олардың қатысушыларына осындай үлкен қаржылық мүмкіндік береді. Мен мұны сыйлық деп ойлайтын едім. Екінші кезекте, АҚШ мемлекетіне бару арқылы өзге мемлекеттің жақсы жаман тұстарын білу, танысу мүмкіндігі. Адам шын мәнісінде, білімді тәжірибеден сапалы ала алады. Ал үшіншіден, ағылшын тілі дағдыларымды дамыту. Менің қазіргі кездегі ағылшын деңгейім «intermediate» болғанымен, мен шынайы ағылшын тілді қоғамның ортасында жүру арқылы ағылшын тіл деңгейімді жоғарылата аламын. Төртінші кезекте, шетелден достар табу. Бұл өте керемет болар еді. Себебі, АҚШ мемлетінен ғана емес, осында келген басқа да мемлекеттердің адамдарымен жақын танысып, олар туралы біле аламын. Ең маңыздысы олармен байланысымды бағдарламадан кейін де жалғастыру. Міне осы мүмкіндіктер менің бағдарламаға не үшін қатысатыныма жауап береді.
Мен үшін жаңа қоғам мен мәдениетті сезіну және елімнің мәдениеті туралы айту арқылы не білуге және не істеуге мүмкіндік аламын. Жалпы қоғам дегеніміз бұл өте қызықты әрі күрделі ұғым. Әр елдің өзіндік қоғамы бар. Мен Қазақстанда өмір сүргендіктен, тұрақты, үйреншікті қалыптасқан қоғамдамын. Ал АҚШ секілді мықты мемлекеттің қоғамы мүлде бөлек және күрделі. Бірінші кезекте менің бұл қоғамнан үйренетін нәрселерім өте көп. Ал қоғам ортасында өмір сүру бұл елдің мәдениетін сезінуге қол жеткізеді. Мен шетелге саяхаттау арқылы өз білімімді жоғарылатамын. Себебі, мен өз еліммен қоса, өзге мемлекеттің мәдениетін біле аламын. Иә, мен бұл критерияларды білу арқылы не істей аламын. Мен өз елімнің мәдениеті туралы айту және олардың мәдениетін білу арқылы әртүрлі мәдениетті салыстыра аламын. Салыстыру мәдениеттердің айырмашылықтарын анықтауға көмектеседі. Ал басқа мемлекетке өз елімнің мәдениетін айту арқылы олардың біздің мемлекетіміздің құнды мәдениетіне қызығушылықтарын оятамын. Шын мәнісінде, қазақ елінің мәдениеті өте керемет. Шетелдіктердің біздің мәдениетімізге қызығатынына жүз пайыз сенімдімін. Мен оларды қызықтыру арқылы Қазақстанға қонақ болуға шақырамын. Қазақстанның танымалдылығын арттыруға кішкене де болса септігімді тигіземін.
Бағдарламаға қатысу менің болашақ мансабыма қалай көмектеседі. Бұл мен үшін үлкен маңызға ие тақырып. Шетелге шығып, ақша табу өз алдына бір бөлек. Ал бағдарламаға қатысу менің мансабыма екі үлкен артықшылық береді. Біріншісі ағылшын тілі дағдымды дамыту. Ал екіншісі АҚШ елінің заң жүйесін үйрену. Себебі, менің мамандығым заңгер болғандықтан, мен үшін шетел заң тәжірибелерін білу үлкен артықшылық. Ағылшын тілі маған Қазақстанда да шетелде де жұмысқа орналасуыма және жоғары жалақы иесі болуыма жағдай жасайды. Қазіргі таңдағы заң компаниялары үшін ағылшын тілін жетік меңгерген мамандар ауадай қажет. Менің мақсаттарымның бірі шетелдік немесе отандық заң компанияларына жұмысқар орналасу. Сонымен қатар, мен шетелде заңи терминдерді үйренуге кеңінен мүмкіндік аламын. Бұл Қазақстандағы заң жүйесі мен АҚШ заң жүйесін салыстыруға септігін тигізеді. Менің заңгерлік мансабымда Қазақстан заң саласындағы өрескел қателіктерді жоюға және дамытуға деген жоспар бар. Ол үшін маған шетел заңдары қажет етеді. Мәселен, мен АҚШ-та жәй ғана жүру арқылы АҚШ салық заңнамасын біле аламын. АҚШ-тағы салық заңнамасы оның экономикасын көтеруіне бірден бір себеп. Міне, мен осындай пайдалы тұстарды білу арқылы өзімнің заңгерлік мансабыма пайдалы әрекеттер жасай аламын. Сондықтан халықаралық студенттермен алмасу бағдарламасына қатысу менің заңгерлік мансабыма қатты әсер етеді.
Бағдарламада нені жақсартуға болады – егер мен халықаралық алмасу бағдарламасында басты адам болсам, мен нені өзгертер едім. Шын мәнісінде, мен бағдарлама қатысушысы болып көрмедім. Бірақ, мен осы сұрақ бойынша халықаралық алмасу бағдарламасына қатысқан студенттерден сауалнама өткіздім. Олардың пікірінше, бағдарламада студенттің жағдайын барынша жақсартуға бағытталған әрекеттер жасау керек. Студентке өз жұмыс кестесін құруға, еркін жұмыс таңдауға, кез келген штатқа баруға, кез келген мезгілде баруға және ең жақсы пікір қалыптастыра алған жұмыс берушілерге жіберу мүмкіндіктерін қамтамасыз ететін едім. Себебі, студент үшін жұмыс беруші өте маңызды. Халықаралық алмасу бағдарламасының берген мүмкіндіктерін ары қарай жалғастыратын студент пен жұмыс берушінің арасындағы байланыс болып табылады. Егер мен халықаралық алмасу бағдарламасында басты адам болсам, осы әрекеттерді жасау арқылы ішкі жүйенің кейбір бөліктерін өзгертер едім. Бағдарламада жұмыс істемейтін қызметтерді алып тастап, жұмыс көлемін қысқартушы едім. Сонымен қатар, қатысушыларға көрсетілетін қызметтің сапасын жақсартушы едім.
Жиырма жылдан кейін халықаралық алмасу бағдарламалары қандай болады? Елу жылдан кейін? Менің ойымша, халықаралық алмасу бағдарламасы жиырма жылдан соң кейбір өзгерістерге ұшырайды. Себебі, 20 жыл бағдарлама үшін тым ұзақ. Әлем жылдан жылға өте қарқынды дамуда. Қазіргі уақытта АҚШ бағдарламаның ең басты саяхатқа және жұмысқа арналған мемлекеті болса, жиырма жылдан соң АҚШ қатарына онға жуық мемлекет қосылады. Мәселен, Еуропа мемлекеттерінен. Бірақ, мен үшін бағдарламаның жиырма жылдан кейінгі емес, елу жылдан кейінгі көрінісі өте қызық. Елу жылда – ел жаңа. Бағдарлама мүлде өзгереді. Тек қана саяхат пен жұмысты қамтып қоймай, сол елде қалу немесе көшу мүмкіндіктерін қамтитын секілді. Адамдар басқа мемлекетке көшу үшін осы бағдарламаға жүгінетіндей. Бағдарламаның ауқымы бірнеше мемлекетке көбейіп, тіпті Антарктида, Солтүстік мұзды мұхиты секілді жерлер де бағдарламаға кіреді. Сондай-ақ, осы мемлекеттер мен жерлерде бағдарлама филиалдары мен өкілдіктері ашылып, олар өз қызметтерін атқаратындай. Сонымен қатар, бағдарлама тек студенттерді ғана емес, барлық жастағы адамдарға саяхаттауға мүмкіндік беретін секілді. Яғни, елу жылдан кейінгі бағдарламаның көрінісі осындай болады деп ойлаймын. Тағы да айта кететін болсам, бұл бағдарламаға қатысу оңайлай түседі. Адамдардың күнделікті өміріндегі қалыпты жағдай болады. Және жер бетіндегі халықтардың қазіргіден де көбірек ағылшын тілін меңгереді. Тек ағылшын тілі ғана емес, герман, орыс, португал, қытай және корей тілдері де кеңінен таралады. Әлемнің бірнеше мемлекеттеріндегі халықаралық алмасу бағдарламалары бір-бірімен өзара бәсекеге түсіп, халыққа деген қызмет көрсету сапасын жақсарта түседі деген ойдамын.